• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Internetowy spacer po Marsie

    28.12.2009. 09:53
    opublikowane przez: Piotr aewski-Banaszak

    Lot nad marsjańskimi wydmami, spacer po zboczu ogromnego, wygasłego wulkanu czy wycieczka na pokryty śniegiem biegun południowy Czerwonej Planety, takie widoki mogą już oglądać internauci na stronie http://rodm.marssociety.pl/. Trójwymiarowe obrazy Marsa są dostępne dzięki algorytmowi RODM (Rover and Orbiter Delta Mars) stworzonemu przez Jana Kotlarza, członka polskiego oddziału stowarzyszenia Mars Society.

    W Internecie, poza fotografiami i wizualizacjami, każdy poszukiwacz odnajdzie wiele wartościowych informacji. Dowie się, w jaki sposób powstały tamtejsze kratery czy jaskinie i jakie zjawiska zadecydowały o obecnym ukształtowaniu terenu. Pojawiające się coraz to nowsze ilustracje, pozwolą już niedługo zwiedzić najciekawsze turystyczne atrakcje Czerwonej Planety.

    Na podanej stronie internauci mogą zobaczyć m.in.: zachodnie zbocze Arsia Mons - jednego z wygasłych wulkanów tworzących trzy szczyty górskie o nazwie "Tharsis Montes". Jak podaje Jan Kotlarz, na ich ścianach możemy odnaleźć systemy jaskiń, a na szczytach - nawet z satelity - obserwować piaskowe zamiecie.

    Kolejnym z przedstawionych krajobrazów Marsa są "Chryse Planitia", czyli zalane błotem kratery położone na obszarze bogatym w wodę. Wirtualnymi turystycznymi atrakcjami mogą stać się również: brzeg krateru na szczycie wulkanu Alba Patera z kilkunastometrowym małym kraterem pouderzeniowym, czy prawdopodobne ślady dawnych cykli klimatycznych na Arabia Terra.

    Jan Kotlarz stworzył RODM w ramach pracy dyplomowej na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Jak wyjaśniał w rozmowie z PAP, nigdy dotąd nie było oprogramowania, które umożliwiałoby dokonywanie analizy zdjęć powierzchni na Marsie, bo panują tam są zupełnie inne warunki niż na Ziemi i inaczej odbija się światło.

    Zdjęcia Czerwonej Planety wykonywane są przez sondę Mars Reconnaisance Orbiter (MRO), która wystartowała 12 sierpnia 2005 roku, a od 10 marca 2006 krąży po marsjańskiej orbicie, na wysokości około 200 km. Dwuwymiarowe fotografie " wykonane aparatem HiRISE - są następnie przesłane do Warszawy, gdzie RODM przetwarza je na trójwymiarowe animacje.

    Za pomocą analizy matematycznej dokonywanej przez RODM, można również określić, jakie prawdopodobieństwo mają hipotezy dotyczące przeszłości konkretnego terenu. Pozwala to określić np. czy dany teren mogła ukształtować woda.

    Algorytm umożliwia, więc nie tylko obejrzenie z bliska wybranych rejonów Marsa, ale także stanowi dużą pomoc dla naukowców badających jego nawet niewielkie obszary.

    Źródło:
    PAP - Nauka w Polsce

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    RODM (skrót od Rover and Orbiter Delta Mars) – polski algorytm stosowany przez NASA i ESA w tworzeniu trójwymiarowych modeli małych obszarów Marsa. W przeciwieństwie do innych algorytmów stosowanych w stereoskopii korzysta głównie z narzędzi topologicznych, a w szczególności z twierdzenia Irvinga Fishera oraz z twierdzenia Banacha o punkcie stałym. RODM powstał jako praca dyplomowa Jana Kotlarza podczas seminarium topologicznego prof. Mariana Turzańskiego na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Algorytm znajduje się pod opieką stowarzyszenia Mars Society Polska. Mars 2 (ros. Марс 2) – radziecka sonda kosmiczna wysłana na Marsa w ramach programu Mars, 9 dni przed bliźniaczą misją Mars 3. Lądownik sondy wbrew planom rozbił się na powierzchni Marsa, niemniej był pierwszą ziemską sondą, która osiągnęła powierzchnię planety. Misja orbitera przebiegała pomyślnie, ale warunki atmosferyczne na Marsie uniemożliwiły przesłanie bardziej wartościowych danych. Mars Exploration Rover-B (MER-B) (znana również pod nazwą "Opportunity" ) – bezzałogowa misja na Marsa, której celem jest przeprowadzenie badań geologicznych planety. Misja jest realizowana przez JPL NASA. Misja rozpoczęła się w dniu lądowania pojazdu na Marsie, czyli 25 stycznia 2004 roku i została zaplanowana na 90 marsjańskich dni. Została ona wielokrotnie przedłużona i trwa nadal. Do 19 marca 2013 roku pojazd spędził na powierzchni Marsa 3253 marsjańskie dni i przebył dystans 35 625,03 metra.

    Mars Pathfinder – sonda kosmiczna NASA przeznaczona do badań Marsa. Sonda składała się z dwóch części: lądownika i łazika – sześciokołowego pojazdu o nazwie Sojourner. Był to trzeci amerykański lądownik marsjański, ponadto znajdował się na nim łazik będący pierwszym w historii pojazdem sterowanym z Ziemi poruszającym się po powierzchni innej planety. Przejechał łącznie ok. 100 m. Pathfinder przesłał 16 500 zdjęć z lądownika i 550 zdjęć z łazika. Dokonał także 15 analiz chemicznych skał i zebrał wiele informacji o czynnikach pogodowych panujących na Marsie. Mars Reconnaissance Orbiter – amerykańska naukowo-telekomunikacyjna sonda kosmiczna, wystrzelona przez NASA w kierunku Marsa przy pomocy rakiety Atlas V 12 sierpnia 2005 roku. Na orbitę planety sonda weszła 10 marca 2006 roku. Początkowo była to wydłużona orbita eliptyczna, którą zacieśniła korzystając z tzw. hamowania atmosferycznego. Celem misji MRO jest poszukiwanie podziemnych złóż wody, badanie obecnego klimatu oraz odnajdywanie wskazówek, które pomogłyby w rekonstrukcji modelu klimatycznego planety sprzed milionów lat. Ponadto sonda ma wytypować miejsca do lądowania przyszłych misji automatycznych oraz planowanych wypraw załogowych na Czerwoną Planetę. Sonda MRO jest najnowocześniejszym pojazdem kosmicznym, jaki kiedykolwiek został wysłany z Ziemi na orbitę Czerwonej Planety. Naukowcy oczekują, że sonda zbierze więcej informacji niż wszystkie poprzednie misje marsjańskie razem wzięte. Zakończenie misji nastąpi w latach 2016–2026. Całkowity koszt misji szacowano na ok. 720 milionów USD.

    Mars Global Surveyor (MGS) − bezzałogowa sonda kosmiczna wysłana na Marsa. Zaprojektowana i wykonana przez NASA i Jet Propulsion Laboratory. Wystrzelona w 1996, stała się początkiem ponownych badań tej planety po ponad 20-letniej przerwie. Z powodu problemów z jednym z paneli słonecznych badania Marsa rozpoczęto dopiero w 1999. Główna misja została zakończona w styczniu 2001, czyli po jednym roku marsjańskim. Najważniejszym instrumentem sondy jest Mars Orbiter Camera (MOC), umożliwiająca robienie zdjęć z rozdzielczością od 1,5 do 12 m/piksel. W czasie swojej misji kamera wykonała ponad 240 tysięcy zdjęć. Na początku listopada 2006 po blisko 10 latach owocnej pracy kontakt z sondą ustał. Dochodzenie wskazało, że najbardziej prawdopodobną przyczyną awarii sondy był błąd w oprogramowaniu. Ocean na Marsie, zwany Oceanus Borealis (co po łacinie oznacza „Ocean Północny”) – hipotetyczny ocean mający w przeszłości pokrywać niziny wokół północnego bieguna Marsa. Rozległa równina Vastitas Borealis, która znajduje się 4–5 km poniżej średniej wysokości powierzchni planety, miałaby stanowić dno zanikłego oceanu. Argumentami na rzecz tej hipotezy są m.in. elementy rzeźby terenu, przypominające dawne linie brzegowe, potężne wąwozy wyrzeźbione przez wielkie masy wody płynącej w dół z wyżyn oraz chemiczne właściwości marsjańskiego regolitu.

    HiRISE (ang. High Resolution Imaging Experiment Science, Naukowy Eksperyment Przetwarzania Obrazu Wysokiej Rozdzielczości) – system przetwarzania obrazu pracujący na pokładzie amerykańskiej, marsjańskiej sondy kosmicznej, Mars Reconnaissance Orbiter (MRO), wystrzelonej w sierpniu 2005 roku. Ważący 65 kg instrument jest teleskopem zwierciadlanym, jego przeznaczeniem jest badanie osadów i rzeźby terenu powstałych z procesów geologicznych i klimatycznych. HiRISE asystuje również w ocenie przyszłych lądowisk. Poprzez połączenie bardzo wysokiej rozdzielczości układów optycznych i fotografii cyfrowej oraz wysokiego stosunku sygnału do szumu urządzeń elektronicznych, pracujących w szerokim paśmie przenoszenia danych, niosących informacje z MRO na Ziemię, jest możliwe, aby zejść z rozdzielczością do 1 m, czyli do skali dotąd dostępnej tylko sporadycznie i przypadkowo przez kamery marsjańskich lądowników. HiRISE dostarcza takich zdjęć w dowolnie wybranym regionie Marsa, zapewniając pomost między orbitalną teledetekcją i możliwościami lądowników. Stereoskopowe obrazy są dostarczane z najwyższą dokładnością lokalizacji, z pionową dokładnością większą niż 25 cm na piksel. Góry marsjańskie według wysokości: Lista obejmuje góry na Marsie według wysokości nad średnim poziomem powierzchni. Wymienione wysokości odnoszą się do marsjańskiego systemu odniesienia (wysokość zero jest określona na podstawie średniego ciśnienia atmosfery marsjańskiej i promienia planety). Wysokość ta nie jest wysokością względem otaczającego górę terenu.

    Albor Tholus – wygasły wulkan położony na wyżynie Elysium na Marsie. Leży na południe od sąsiednich wulkanów Elysium Mons i Hecates Tholus. Albor Tholus wznosi się na wysokość 4,5 kilometra i ma średnicę 160 km przy podstawie. Jego kaldera ma 30 km średnicy i 3 km głębokości, mogłaby w sobie pomieścić całą Etnę. W porównaniu z ziemskimi wulkanami kaldera jest wyjątkowo głęboka - najgłębszy jej punkt znajduje się na tym samym poziomie co podstawa wulkanu; jednakże pierwotne niższe partie Albor Tholus mogły zostać pokryte lawą wypływającą z jego większego sąsiada Elysium Mons. Na podstawie danych uzyskanych przez sondę Mars Express oceniono, że wulkany w regionie Elysium były aktywne przez długie odcinki czasu.

    Glenelg − obszar na Marsie, w stronę którego zwrócił się należący do NASA łazik Curiosity po wylądowaniu w miejscu nazywanym Bradbury Landing. Na obszarze „Glenelg” łączą się trzy różne typy terenu. Wszystkie trzy typy terenów są obserwowane z orbity przez instrument HiRISE zamontowany na orbiterze Mars Reconnaissance Orbiter. Kierując tam Curiosity, można będzie badać ten obszar.

    Tharsis Montes – łańcuch wulkanów tarczowych na Marsie, położony na wulkanicznej wyżynie Tharsis. W skład łańcucha Tharsis Montes wchodzą Arsia Mons, Pavonis Mons, oraz Ascraeus Mons, będący drugą najwyższą góra na Marsie, po Olympus Mons. Chryse Planitia (Złota Równina) – równina na Marsie, znajdująca się w północnej okolicy okołorównikowej, w pobliżu wyżyny Tharsis. Ma kształt zbliżony do koła o średnicy 1600 km. Powierzchnia równiny znajduje się średnio 3,8 km poniżej umownego poziomu zerowego. Przypuszcza się, iż Chryse, podobnie jak Hellas i Argyre, jest kraterem pouderzeniowym.

    Mariner 6 i 7 – (pol. Żeglarz 6. i 7.) podwójna bezzałogowa misja kosmiczna do Marsa. Sondy zostały wystrzelone przez amerykańską agencje kosmiczną NASA. Jako pierwsze przesłały na Ziemię dobre jakościowo zdjęcia powierzchni tej planety. Najmniejsze fragmenty, jakie można było zaobserwować w czasie największego zbliżenia do Marsa, miały rozmiar około 100 m. Wykonały także obserwacje atmosfery Marsa.

    Dodano: 28.12.2009. 09:53  


    Najnowsze