• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Konferencja IPN i PAN - Solidarność od wewnątrz

    25.11.2010. 23:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl


    Powstanie "Solidarności" w 1980 r. było rewolucją i w ten sposób trzeba je oceniać. Opinię taką wyraził w czwartek dr Marcin Zaremba podczas konferencji "+Solidarność+ od wewnątrz 1980-1981". Dwudniowe spotkanie w Warszawie zorganizował IPN i PAN.


    Zdaniem Zaremby, wielki ruch solidarnościowy, który doprowadził do zmiany sytuacji politycznej w Polsce i Europie powinien być traktowany jak każda inna rewolucja europejska. "To, co się stało w latach 1980-1981 nie było wynikiem spisku, jak to oceniał Edward Gierek. Nie było także rezultatem jakiejś konieczności historycznej. To była rewolucja" - przekonywał Zaremba.

    Podkreślił, że ruch solidarnościowy, podobnie jak inne ruchy rewolucyjne brał swój początek w niezadowoleniu społecznym. Np. w przedrewolucyjnej Rosji niezadowolenie społeczne było wynikiem bardzo trudnych warunków życia spowodowanych przez I wojnę światową. Z kolei rewolucję francuską poprzedziła bardzo ciężka zima.

    "Klimat okazał się również niesprzyjający dla ekipy Gierka" - przypomniał. Mieliśmy wówczas do czynienia z tzw. zimą stulecia, której rezultatem było załamanie gospodarcze, a w konsekwencji ogromny spadek zaufania społeczeństwa do władz. Według Zaremby, zaledwie niewiele ponad 20 proc. Polaków wyrażało poparcie dla rządzących. W opinii społecznej za tragiczne warunki życia, brak ogrzewania mieszkań, prądu, niefunkcjonującą komunikację, poważne trudności w zaopatrzeniu odpowiadała nieudolna władza. Taką ocenę rządzącym wystawiali także szeregowi członkowie PZPR.

    Drugim ważnym czynnikiem, który umożliwił rewolucję, było - jak podkreślił Zaremba - wyzbycie się przez społeczeństwo strachu przed władzą. A to dokonało się w wyniku pielgrzymki Jana Pawła II do ojczyzny w 1979 r. "To był efekt papieża" - oznajmił historyk z PAN.

    Zwrócił uwagę, że odwoływanie się do wartości religijnych solidarnościowej rewolucji wyróżniał ją spośród innych tego typu wydarzeń na świecie. "Wszystkie wielkie rewolucje miały charakter antyreligijny, a tylko polska i irańska nie" - powiedział Zaremba.

    Teza o rewolucyjnym charakterze wydarzeń 1980 roku wywołała kontrowersje wśród uczestników spotkania. Np. prof. David Ost z Hobart and William Smith Colleges w USA zarzucał Zarembie, że pewne podobieństwa wydarzeń poprzedzających np. rewolucję francuską i powstanie "Solidarności" nie uprawniają do stwierdzenia, że miały one taki sam charakter.

    Od tezy Zaremby zdystansował się również prof. Andrzej Paczkowski z Polskiej Akademii Nauk. Przyznał jednak, że atmosfera niezadowolenia obejmowała w 1980 roku całe społeczeństwo. Zwrócił uwagę, iż postulaty formułowane podczas pierwszych strajków, które wybuchły po ogłoszeniu podwyżki cen mięsa w lipcu 1980 r., nie zawierały żądań o charakterze politycznym. Protestujący domagali się głównie wstrzymania podwyżek cen i wzrostu płac. Dopiero w sierpniu pojawiły się postulaty polityczne dotyczące tworzenia wolnych związków zawodowych, wolności słowa i wyznania.

    Dwudniową konferencję "+Solidarność+ od wnętrza 1980-1981" zorganizował Instytut Pamięci Narodowej oraz Instytut Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk. Jak wyjaśnił prof. Andrzej Friszke z PAN uczestnikom spotkania chodzi o to, by spokojnie, bez politycznych emocji zobaczyć "Solidarność" taką, jaką ona była, "jaką widziała się od środka". Friszke podkreślił, iż mimo badań historycznych prowadzonych od wielu lat na temat "S" i przyczyn jej powstania, jest jeszcze wiele do zrobienia.

    Konferencja kończy się w piątek wieczorem.

    PAP - Nauka w Polsce, Wojciech Kamiński 

    ls/bsz

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Solidarność organiczna - termin wprowadzony przez É. Durkheima w dziele "O podziale pracy społecznej". Solidarność organiczna, w odróżnieniu od solidarności mechanicznej, oparta jest na różnicach między ludźmi. Różnice te pozwalają jednostkom uzupełniać się, aby lepiej osiągać swoje własne cele. Podział społeczny, który jest źródłem solidarności organicznej, umożliwia jednostkom niesamowystarczalnym wykonywanie swojego własnego zawodu. E. Durkheim formułuje zasadę podziału pracy, którą powinny się kierować jednostki w społeczeństwie. Brzmi ona: "Bądź w stanie pełnić użytecznie daną funkcję". Solidarność społeczna charakteryzuje społeczeństwa industrialne, w którym występuje wysoki stopień podziału pracy i jej wyspecjalizowania. Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Rolników Indywidualnych "Solidarność", NSZZ RI "Solidarność" – związek zawodowy rolników powstały jako część ruchu Solidarności zapoczątkowanego w sierpniu 1980. Legalizacja związku stała się możliwa po zawarciu porozumień rzeszowsko-ustrzyckich 19 lutego 1981 (władze odmawiały prawa bytu związkowej reprezentacji rolników, co wywołało strajki chłopskie w styczniu 1981). Dzień Solidarności Społecznej – ogólnopolska inicjatywa społeczna. Ideą DSS jest mobilizowanie społeczeństwa do przemyśleń i pozytywnej reakcji na problem, który w danym roku jest tematem przewodnim obchodów DSS.

    Związki branżowe - określenie związków zawodowych powstałych jesienią 1980 roku w wyniku przekształcania się Centralnej Rady Związków Zawodowych (de facto przestała ona istnieć). Liczba ich członków w roku 1981 wynosiła około trzy miliony. Związki branżowe utworzyły Komisję Porozumiewawczą Branżowych Związków Zawodowych, a jej przewodniczącym został Albin Szyszka. W konfliktach między władzami a NSZZ "Solidarność" związki branżowe stały na ogół po stronie władz. Poglądy i postawy członków związków branżowych były bardziej odległe od prezentowanych w ruchu solidarnościowym niż poglądy członków PZPR. Historia gryfickiej „Solidarności” obejmuje działalność solidarnościowych związków zawodowych na terenie Gryfic, w latach 1980-2010.

    Tzw. prowokacja bydgoska to pobicie działaczy NSZZ Solidarność podczas sesji Wojewódzkiej Rady Narodowej w dniu 19 marca 1981 roku w Bydgoszczy. Było to jedno z najbardziej dramatycznych wydarzeń, do których doszło w czasie tzw. karnawału Solidarności, czyli w okresie między sierpniem 1980 a wprowadzeniem stanu wojennego w grudniu 1981 r. Robotniczy Ruch Narodowy − niepodległościowe ugrupowanie polityczne stanowiące autonomiczną część Konfederacji Polski Niepodległej. Został założony 6 sierpnia 1981 r. w Warszawie przez pracowników warszawskiego MZK: Waldemara Dziumaka (wiceprzewodniczącego "Solidarności" w MZK), Mariana Parchowskiego, Aleksandra Kowalskiego, Ryszarda Zarembę i Andrzeja Budziaka. Proklamowali: "Zadania przyszłości obok umocnienia niezależnych związków zawodowych wymagają również politycznego zorganizowania polskiej klasy robotniczej. Odpowiedzią na potrzebę jest utworzenie Robotniczego Ruchu Narodowego". W platformie wstępnego programu odwołano się do tradycji walk o wolność, niepodległość i demokrację z okresu rewolucji 1905 r., I i II wojny światowej, a także Czerwca 1956, Grudnia 1976 i Sierpnia 1980; chrześcijańskiej moralności i robotniczego dążenia do sprawiedliwości społecznej. W odezwie "Do robotników polskich" RRN domagał się między innymi wolnych wyborów do Sejmu i rad narodowych. Pismem Ruchu był "Robotnik Polski".

    NSZZ Rolników Indywidualnych "Solidarność Chłopska" – rolniczy wolny związek zawodowy powstały w PRL w październiku 1980 na fali wydarzeń sierpniowych. Jego przywódcą był Piotr Bartoszcze. Wojciech Rotarski (ur. 29 maja 1961 r.) – polski historyk, działacz opozycji demokratycznej w latach 80. XX wieku, absolwent Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. W okresie 1980-81 członek NZS w Częstochowie. 1981-1982 internowany, następnie studia historyczne na KUL. Obecnie pracownik w Ośrodku Zamiejscowym BEP IPN w Częstochowie. Zajmuje się historią „Solidarności” i druków tzw. „drugiego obiegu”. Autor wielu haseł w Encyklopedii Solidarności dotyczących regionu Częstochowskiego NSZZ "Solidarność".

    Anarchizm (od stgr. ἀναρχία anarchia – „bez władcy”) lub wolnościowy socjalizm – doktryna postulująca model społeczeństwa opartego na dobrowolnej współpracy, równości społecznej, solidarności międzyludzkiej i poszanowaniu wolności jednostki, odrzucająca potrzebę istnienia instytucji państwa, kapitalizmu oraz innych form władzy, wyzysku, przymusu i hierarchii, a także ruch społeczny dążący do realizacji tych celów.

    Studencki Komitet Solidarności (SKS) we Wrocławiu - opozycyjna organizacja studencka działająca w drugiej połowie lat 70. XX w., powiązana wspólnotą celów ze Studenckimi Komitetami Solidarności powstałymi w 1977 w Krakowie, Poznaniu, Gdańsku i Warszawie, obok krakowskiej najaktywniejsza w Polsce. Przestała faktycznie działać w sierpniu 1980, a jej członkowie włączyli się w działalność NSZZ "Solidarność" i NZS.

    Agencja Solidarność, formalnie: Agencja Prasowa Solidarność, potocznie: AS – niezależna agencja prasowa przy Regionie Mazowsze NSZZ Solidarność. Działała od lutego do grudnia 1981. Powołana została decyzją zjazdu prasy związkowej, według różnych źródeł - w grudniu 1980 lub 24-25 stycznia 1981. Na prośbę zjazdu Agencję formalnie powołał do życia szef Regionu Mazowsze Zbigniew Bujak, który oddał też do jej dyspozycji namiastkę biura - jedno biurko na korytarzu ówczesnej siedziby Międzyzakładowego Komitetu Założycielskiego Regionu Mazowsze przy ul. Szpitalnej w Warszawie. Trzon redakcji stanowić miały osoby oddelegowane przez redakcje pism biorących udział w zjeździe, głównie Robotnika (Helena Łuczywo, Ludwika Wujec), Biuletynu Informacyjnego KSS KOR (Joanna Szczęsna, Seweryn Blumsztajn) i NTO (Wojciech Kamiński). Społeczeństwo przemysłowe (inaczej: społeczeństwo industrialne) to specyficzny rodzaj społeczeństwa, który wykształcił się w okresie nowoczesności - po rewolucji przemysłowej (wcześniejsze społeczeństwa są określane jako społeczeństwa tradycyjne). Społeczeństwa przemysłowe charakteryzuje malejąca liczba osób zatrudnionych w rolnictwie, dominująca rola przemysłu i inne zjawiska społeczne wynikające z procesu industrializacji (rosnąca produktywność, poprawa warunków życia, zmniejszanie się znaczenia instytucji rodziny, sekularyzacja, urbanizacja). Cecha istotną jest też wzrost heterogeniczności społeczeństwa, ze względu na podział pracy wymagany w przypadku produkcji masowej, charakterystycznego sposobu wytwarzania w tego typu społeczeństwach.

    Dodano: 25.11.2010. 23:04  


    Najnowsze