• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Konferencja w 10. rocznicę śmierci Jerzego Giedroycia

    24.10.2010. 00:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Recepcji i aktualności idei Jerzego Giedroycia poświęcona była konferencja naukowa na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej zorganizowana z okazji 10. rocznicy śmierci redaktora "Kultury".

    List do uczestników konferencji "Wokół idei Jerzego Giedroycia" skierował prezydent Bronisław Komorowski, który objął patronat nad sympozjum. Prezydent podkreślił, że koncepcje i działalność redaktora "Kultury" to dziedzictwo, które wciąż należy pielęgnować i na nowo odczytywać. Przypomniał, że Giedroyc nie był "typem politycznego przywódcy ani emisariuszem zbrojnego czynu", ale był "mentorem rozsądnego, krytycznego myślenia, wolnego od stereotypów i uprzedzeń".

    "Twardo upominał się o to, by polityczne cele nie były oderwane od wartości, często koncentrował się na szczegółach, ale nigdy nie tracił z pola widzenia spraw zasadniczych, ponadczasowego i ponadpartyjnego dobra Polski" - napisał prezydent.

    Zdaniem Komorowskiego, lekcją najcenniejszą od Giedroycia, "najbardziej frapującą i najbardziej aktualną" jest program polskiej polityki wschodniej - relacji Polski z Ukrainą, Litwą, Białorusią i Rosją. Komorowski podkreślił, że choć program ten kształtował się w innej rzeczywistości i od tamtego czasu w tej części Europy zaszły już ogromne zmiany, to jednak idee Giedroycia stały się kanonem polityki wschodniej niepodległej Polski.

    "Ciągle niepodważalne jest przekonanie, że partnerstwo i pojednanie z naszymi sąsiadami z Europy środkowowschodniej jest rękojmią wspólnej pomyślności i przyszłości, że niepodległość i bezpieczeństwo Polski wiąże się wzajemnie z niepodległością i bezpieczeństwem tych właśnie krajów z naszego wschodniego sąsiedztwa" - napisał prezydent.

    Uczestniczący w konferencji abp Józef Życiński podkreślił, że właśnie założenia polityki wschodniej Jerzego Giedroycia powinny być dziś szczególnie pielęgnowane. "Nie chciałbym, żeby czas złagodził ten element przesłania Jerzego Giedroycia, to jest jego troskę o otwarcie na wschód" - powiedział metropolita.

    Jak zaznaczył, troska ta nabiera dziś szczególnej wagi, a jej przejawem są m.in. prowadzone obecnie rozmowy między Episkopatem Polski a Prawosławnym Patriarchatem w Moskwie w sprawie wspólnego listu. "Jest nadzieja, że uda się wypracować wspólny dokument, który będzie jakościowo nowym znakiem jedności i wspólnoty wartości" - dodał arcybiskup.

    W sympozjum wzięli udział profesorowie, badacze twórczości Giedroycia, publicyści, przedstawiciele lokalnych władz.

    Giedroyc, ur. w 1906 r. w Mińsku Litewskim, studiował prawo i historię na Uniwersytecie Warszawskim. Po wybuchu II wojny światowej był m.in. kierownikiem wydziału polskiego przy poselstwie chilijskim w Bukareszcie. Walczył w Brygadzie Strzelców Karpackich, m.in. w kampanii libijskiej i w walkach o Tobruk. W 1946 r. wraz z Józefem Czapskim, Gustawem Herlingiem-Grudzińskim oraz Zofią i Zygmuntem Hertzami założył w Rzymie Instytut Literacki. W lipcu 1947 r. opublikowali pierwszy numer "Kultury". Kilka miesięcy później Instytut Literacki przeniósł swoją siedzibę pod Paryż, do Maisons-Laffitte. Z "Kulturą" współpracowali wybitni polscy publicyści i pisarze emigracyjni, m.in. Józef Czapski, Jerzy Stempowski, Konstanty Jeleński, Juliusz Mieroszewski, Czesław Miłosz, Witold Gombrowicz.

    W 1949 r. Giedroyc razem ze swym zespołem wysunął koncepcję ułożenia sobie przez Polskę dobrych stosunków z bezpośrednimi sąsiadami na Wschodzie, bez roszczeń terytorialnych i bez prób - w razie zmiany sytuacji - dogadania się z Kremlem ponad głowami Litwinów, Ukraińców i Białorusinów.

    W okresie przełomu 1998/1989 w Polsce początkowo krytykował rozmowy okrągłego stołu z pozycji radykalnego antykomunizmu, ale potem jego opinie ewoluowały i za największe zagrożenia dla Polski uznał nacjonalizm i klerykalizm, a nie komunistów i spadkobierców PZPR. Zmarł 14 września 2000 r. w Maisons-Laffitte. REN

    PAP - Nauka w Polsce

    hes/ mow/bsz

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Zofia Hertz, z domu Neuding (ur. 27 lutego 1910 w Warszawie, zm. 20 czerwca 2003 w Maisons-Laffitte) – współzałożycielka Instytutu Literackiego, najbliższa współpracownica Jerzego Giedroycia – redaktora paryskiej Kultury, po jego śmierci dyrektor Instytutu Literackiego w Paryżu. Henryk Maria Giedroyc (ur. 12 stycznia 1922 r. w Warszawie - zm. 21 marca 2010 r. w Maisons-Laffitte) – brat Jerzego Giedroycia, kierownik Instytutu Literackiego w latach 2003-2010, działacz emigracyjny. Ulica Jerzego Giedroycia (biał. Вуліца Ежы Гедройца) — ulica w Mińsku, stolicy Białorusi, położona w rejonie moskiewskim, w mikrorejonie Brylewicze. Nazwę tę nosi zgodnie z decyzją władz miasta od 29 czerwca 2007 ku czci Jerzego Giedroycia (1906—2000) - urodzonego w Mińsku polskiego działacza kulturalnego.

    Teksty i preteksty – książkowy zbiór artykułów i recenzji krytycznoliterackich Wojciecha Skalmowskiego (1933-2008), publikowanych pod pseudonimem "Maciej Broński" na łamach paryskiej "Kultury" w latach 1970-1980. Teksty różnorodne tematycznie, nie przeznaczone pierwotnie do druku w książce, stanowią, według przedmowy autora, komentarz do dekady lat 70. XX w. w kulturze i literaturze. Publikacja została wydana z inicjatywy Jerzego Giedroycia przez Instytut Literacki w Paryżu, w serii: Biblioteka "Kultury" (tom 340). Podzielona jest na trzy części: "Polska", "Rosja", "Zachód". Kultura – polski tygodnik społeczno-literacki ukazujący się w Warszawie w latach 19631981; tzw. Kultura "warszawska", w odróżnieniu od Kultury "paryskiej" Jerzego Giedroycia. Powstał z połączenia "Nowej Kultury" i "Przeglądu Kulturalnego"), jego redaktorami naczelnymi byli kolejno Janusz Wilhelmi (1963-1973) i Dominik Horodyński (1973-1981).

    Jurij Ławrinenko, ukr. Юрій Андріанович Лавріненко (ur. 3 maja 1905 we wsi Chyżyńce (powiat zwinogródzki guberni kijowskiej) – zm. 14 grudnia 1987 w Nowym Jorku) – ukraiński literaturoznawca, krytyk, eseista, autor pojęcia rozstrzelane odrodzenie (ukr. Розстріляне відродження) i zbioru literatury ukraińskiej lat 20. XX wieku opublikowanego w 1958 pod tym tytułem w języku ukraińskim nakładem Instytutu Literackiego, pod patronatem Jerzego Giedroycia i Kultury. Biblioteka Uniwersytecka im. Jerzego Giedroycia w Białymstoku – główna biblioteka Uniwersytetu w Białymstoku założona w 1968 r. Od 2005 r. mieści się w nowym gmachu przy ul. Skłodowskiej-Curie. Biblioteka gromadzi zbiory z dziedziny nauk humanistycznych, społecznych, ekonomicznych, biologicznych i ścisłych.

    Jerzy Władysław Giedroyc książę herbu Hippocentaurus (ur. 27 lipca 1906 w Mińsku, zm. 14 września 2000 w Maisons-Laffitte) – polski wydawca, publicysta, polityk i działacz emigracyjny, epistolograf, w dwudziestoleciu międzywojennym związany z obozem młodokonserwatystów, autor wspomnień. Po przewrocie majowym jeden z liderów Myśli Mocarstwowej i Związku Pracy Mocarstwowej. Był m.in. prezesem Związku Drużyn Ludowych Mocarstwowej Polski. Bunt Młodych - czasopismo polityczno-społeczne, dwutygodnik, wydawany od 1931 roku pod redakcją Jerzego Giedroycia, kiedy to przekształciło się z piłsudczykowskiego "Dnia Akademickiego", pisma stowarzyszenia Myśl Mocarstwowa. Redakcja mieściła się na ulicy Hipotecznej w Warszawie. W marcu 1937 roku pismo zmieniło nazwę na "Polityka".

    Natalja Gorbaniewska (ur. 26 maja 1936 w Moskwie) – rosyjska poetka, dysydentka, dziennikarka, tłumaczka literatury polskiej. Za przekłady literatury polskiej nagrodzona przez Polski PEN Club (1992). Laureatka nagrody im. Jerzego Giedroycia. Przewodnicząca jury nagrody Nagrody Literackiej Europy Środkowej „Angelus”. Od kwietnia 2005 obywatelka Polski.

    Instytut Literacki (fr. Institut Littéraire) – polskie emigracyjne wydawnictwo założone w 1946 roku w Rzymie, w 1947 roku przeniesione do Maisons-Laffitte pod Paryżem; wydawca paryskiej „Kultury”.

    Wojciech Sikora (ur. 16 kwietnia 1956 r. w Krakowie) - polski publicysta, redaktor, działacz opozycji demokratycznej w PRL. Od 2010 r. kierownik Instytutu Literackiego w Maisons-Laffitte pod Paryżem. Lech Wojciech Królikowski (ur. 23 kwietnia 1944 w miejscowości Czyżów Szlachecki) – polski varsavianista i samorządowiec, burmistrz Mokotowa (1990–1992), radny Ursynowa i przewodniczący Rady Dzielnicy (od 2010), profesor i rektor Wyższej Szkoły Komunikowania i Mediów Społecznych im. Jerzego Giedroycia.

    II Powszechna Wystawa Krajowa „Konkurencyjna Polska” (PWK Konkurencyjna Polska) – jubileuszowa wystawa osiągnięć gospodarczych, naukowych, kulturalnych i obywatelskich Polski, zorganizowana w Poznaniu z okazji 25-lecia odzyskania wolności (1989-2014). Odbywała się 2-15 czerwca 2014 na terenach Międzynarodowych Targów Poznańskich. Nazwą nawiązuje do Powszechnej Wystawy Krajowej, która odbyła się w Poznaniu w 1929 z okazji 10-lecia Polski odrodzonej. Patronat nad wystawą objął prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Bronisław Komorowski. Obywatelski Komitet Poszukiwań Mieszkańców Suwalszczyzny Zaginionych w Lipcu 1945 r. – stowarzyszenie założone przez Mirosława Basiewicza 2 sierpnia 1987 w Suwałkach mające za cel działalność informacyjną w przedmiocie tzw. obławy augustowskiej oraz zebranie jak najszerszej dokumentacji o jej ofiarach. Pomimo szykan ze strony Służby Bezpieczeństwa, Komitet gromadził dokumentację dotyczącą zbrodni oraz popularyzował wiedzę na ten temat. Członkowie Komitetu odwiedzili sto kilkadziesiąt miejscowości, przeprowadzili tysiące rozmów, sporządzili kilkaset kwestionariuszy osób zaginionych, zebrali dokumentację w postaci różnych pism, zaświadczeń i fotografii. Działalność stowarzyszenia była wspierana m.in. przez Jerzego Giedroycia, prezydenta Ryszarda Kaczorowskiego, Zofię i Zbigniewa Romaszewskich. Prace Komitetu trwały do 1995 roku .

    Dodano: 24.10.2010. 00:19  


    Najnowsze