• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Losy jeńców sowieckich poczas wojny tematem konferencji IPN

    18.11.2011. 18:33
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl


    Losy jeńców sowieckich w czasie II wojny światowej to temat konferencji naukowej, która rozpoczęła się 18 listopada w Lublinie. Organizatorem spotkania jest lubelski oddział Instytutu Pamięci Narodowej.




    Dyrektor Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia dr Adam Dębski podkreślił, że badania nad losem jeńców niemieckich prowadzone są dopiero od niedawna.

    ,,Mamy do czynienia z ludźmi, którzy po czerwcu 1941 r. zostali przez Stalina uznani za zdrajców, tchórzy, za ludzi, którzy powinni zostać wykreśleni z annałów historii Związku Sowieckiego. Z tego powodu badań nad ich losem na terenach polskich w okresie PRL nie prowadzono i dopiero w zasadzie w ostatnich 20 latach pojawiło się zainteresowanie ich losem, zarówno wśród badaczy rosyjskich jak i jak szerzej na świecie" - powiedział PAP dr Dębski.

    Dębski dodał, że żołnierze sowieccy, którzy dostali się do niewoli, byli przez Niemców traktowani w sposób wyjątkowo bestialski, a ich los był nieporównywalny tego, który spotkał jeńców innych armii europejskich. Jak podał tylko w 1941 r., w ciągu sześciu miesięcy po ataku Niemiec na Związek Sowiecki, do niewoli dostało się 3,5 miliona żołnierzy sowieckich, z czego 2,5 miliona zginęło bądź zostało wymordowanych.

    ,,To była wojna, którą Hitler prowadził o oparciu o przesłanki ideologiczne. Armia niemiecka nie traktowała Armii Czerwonej za przeciwnika godnego stosowanie wobec jej żołnierzy standardów międzynarodowego prawa konfliktów zbrojnych" - podkreślił Dębski.

    Ogółem w czasie wojny do niemieckiej niewoli dostało się blisko 6 mln żołnierzy sowieckich, z tego 3,5 mln zmarło - powiedział organizator konferencji dr Adam Puławski z lubelskiego oddziału IPN. ,,Chcemy naszą konferencją rozbudzić większe zainteresowanie tą tematyką" - podkreślił Puławski.

    ,,Los tych ludzi był tragiczny. 3,5 miliona zmarło z głodu lub zostało zabitych. Ich wybór był taki, że albo śmierć głodowa w obozie, albo ucieczka do lasu - wtedy los był bardzo niepewny - albo wstępowanie do formacji pomocniczych niemieckich. Wtedy ofiary stawały się sprawcami, bo te formacje brały udział w funkcjonowaniu obozów zagłady, obozów koncentracyjnych, w likwidacji gett" - powiedział Puławski.

    Jeden z referatów na lubelskiej konferencji dotyczy obozu w Trawnikach, gdzie Niemcy szkolili jeńców sowieckich do służby w swoich formacjach pomocniczych. Przez ten obóz przeszło około 5 tys. jeńców sowieckich.

    ,,Jeńcy, którzy dostawali propozycje przejścia do obozu w Trawnikach byli przeważnie narodowości nierosyjskiej, często ukraińskiej. Zapisali się raczej tragicznie w historii. W każdym obozie zagłady około 80 proc załogi, to byli ci ludzie z Trawnik" - dodał Puławski.

    Konferencja potrwa dwa dni. Wśród jej uczestników są historycy z muzeów w byłych miejscach martyrologii w Polsce, uczelni wyższych, IPN a także z Austrii i Rosji.

    PAP - Nauka w Polsce

    kop/ ls/ bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Polskie obozy koncentracyjne w okresie II Rzeczypospolitej – termin „polskich obozów koncentracyjnych” używany jest przez media i polityków rosyjskich dla określenia jenieckich obozów dla sowieckich żołnierzy wziętych do niewoli w trakcie wojny polsko-bolszewickiej z lat 1919-1920 oraz powojennych obozów tworzonych na terenie Polski po 1945 roku przez NKWD. „Polskie obozy koncentracyjne” w latach 1945-1948 – termin „polskie obozy koncentracyjne” pada w odniesieniu do komunistycznych obozów pracy i obozów jenieckich powstających w Polsce po II wojnie światowej; . Gromadzono w nich przede wszystkim Niemców (żołnierzy i cywilów), ale także Ślązaków, Ukraińców oraz żołnierzy Armii Krajowej i opozycji niepodległościowej, a także każdego kogo w PRL uznano za wroga ideologii komunistycznej. Wśród powojennych obozów tego typu wymienić można Obóz Zgoda, Obóz NKWD na Majdanku, Obóz NKWD w Rembertowie, Obóz NKWD w Toszku, Łabędzki obóz NKWD, a także dwa obozy przejściowe dla jeńców niemieckich utworzonych przez NKWD po wyzwoleniu KL Auschwitz-Birkenau na terenie obozu. Na terenie Auschwitz Rosjanie utworzyli tzw. Łagier 22 oraz Łagier 78, których komendantem był sowiecki pułkownik Masłobojew. W powojennym Oświęcimiu istniał również tzw. „Gemeinschafslager” obóz Państwowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, który funkcjonariusze UB przejęli od władz sowieckich. Kommando 99 - specjalna jednostka SS sformowana w niemieckim obozie koncentracyjnym Buchenwald, której zadaniem była egzekucja jeńców sowieckich. W latach 1941 - 1945 ofiarą Kommanda 99 padło około 800 żołnierzy radzieckich.

    Stalag I B Hohenstein – obóz jeńców wojennych nieopodal Olsztynka (niem. Hohenstein), na terenie miejscowości Królikowo. W obozie tym więziono Polaków, Francuzów, Rosjan, Włochów, Belgów i Serbów. Poszczególne grupy narodowościowe były od siebie ściśle izolowane. Szacuje się, że w okresie wojny przebywało w nim 650 tysięcy jeńców (zmarło ok. 60 tys. z nich). Był to jeden z największych obozów jenieckich w Europie Wschodniej. Pierwsi do obozu przybyli jeńcy polscy, już w pierwszych dniach września 1939 r. W 1940 r. do Stalagu I-B dotarły pierwsze transporty jeńców francuskich, od połowy 1941 r. do obozu przywożono jeńców sowieckich. Zimą 1941/1942 zmarło w obozie ok. 25 tysięcy osób. Zmarłych w obozie grzebano na cmentarzu w Sudwie. Oblicza się, iż pochowano tam zwłoki 55 tysięcy jeńców w ponad 500 mogiłach. Pamięć zmarłych uczczono postawieniem pomnika według projektu Ryszarda Wachowskiego. Od 1980 r. czynna jest w Olsztynku wystawa dokumentów i pamiątek obozowych. Jeńcy sowieccy w niewoli niemieckiej (1941-1945) – około 5,7-milionowa grupa żołnierzy Armii Czerwonej, wziętych do niewoli przez wojska niemieckie w trakcie działań wojennych prowadzonych na froncie wschodnim II wojny światowej w latach 1941-1945.

    Cmentarz Żołnierzy Polskich we Wrocławiu – wojenna nekropolia Żołnierzy Polskich utworzona w latach 1968-1970 jako miejsce spoczynku 603 żołnierzy polskich – uczestników Kampanii Wrześniowej zmarłych w niewoli niemieckiej a także poległych na froncie żołnierzy 2 Armii Wojska Polskiego. Mławka - cmentarz żołnierzy armii niemieckiej z I i II wojny światowej (niem. Deutsche Kriegsgräberstätte Mlawka) – cmentarz z okresu I wojny światowej i II wojny światowej znajdujący się w powiecie mławskim. Cmentarz usytuowany jest na północny zachód od Mławy wśród lasu około 300 m od drogi 544 Mława - Działdowo . Cmentarz teren otoczony jest ogrodzeniem. Jest w dużej części zadrzewiony. Cmentarz został założony w okresie I wojny światowej i pochowano na nim nieokreśloną liczbę żołnierzy Cesarstwa Niemieckiego.

    Obóz jeniecki w Cowra, nazwa oficjalna No. 12 Prisoner of War Compound - założony w 1940 obóz jeniecki położony w australijskiej miejscowości Cowra, był to jeden z 28 obozów jenieckich na teranie Australii w czasie II wojny światowej. Obóz oficjalnie otwarto w czerwcu 1941, a pierwsi więźniowie pojawili się w nim 15 października tego roku. Początkowo w obozie przebywali tylko włoscy żołnierze którzy poddali się w Afryce Północnej, w późniejszym czasie internowani w nim było także Japończycy, Koreańczycy i Indonezyjczycy, łączna powierzchnia obozu wynosiła ponad 30 hektarów. Masakra w Teodozji – wymordowanie przez żołnierzy Armii Czerwonej rannych żołnierzy niemieckich, wziętych do niewoli w krymskim porcie Teodozja podczas walk na froncie wschodnim II wojny światowej. Ofiarą dokonanej 29 grudnia 1941 r. masakry padło około 160 pacjentów tamtejszego szpitala polowego Wehrmachtu.

    Potyczka żołnierzy polskich i radzieckich w Lesznie w 1947 – starcie zbrojne pomiędzy oddziałem ludowego Wojska Polskiego i żołnierzami Armii Radzieckiej, do którego doszło na dworcu kolejowym w Lesznie w nocy z 27 na 28 maja 1947. Przyczyną potyczki była próba uwolnienia kobiety, rzekomo porwanej przez żołnierzy radzieckich. W starciu zginęło trzech żołnierzy radzieckich. W wyniku rozprawy sądowej, przeprowadzonej z pogwałceniem zasad uczciwego procesu, trzech polskich żołnierzy, którzy wzięli udział w starciu, rozstrzelano, a sześć innych osób skazano na kary więzienia.

    Sprawa Bleiburga – odnosi się do zdarzeń, które miały miejsce pod koniec II wojny światowej miejscowości Beliburg na granicy austriacko-słoweńskiej w maju 1945 roku. Zabici byli członkami lub współpracownikami reżimu faszystowskiego, wśród zabitych większość była Chorwatami, członkami ustaszy i Hrvatsko domobranstvo. Przez część historyków uważana za samosąd dokonany przez Jugosłowiańską Armię Ludową z możliwym udziałem wojsk brytyjskich (według nowych publikacji w rozstrzeliwaniu chcących się poddać żołnierzy mogli brać udział żołnierze Czarnego Legionu ustaszy który uważał poddających się żołnierzy za dezerterów i zdrajców) a przez innych za element propagandy ustaszy.

    Obóz jeńców radzieckich w Rymanowie Stalag 327 - w marcu 1940 roku Niemcy rozpoczęli na terenie przy garbarni budowę 30 baraków stuosobowych. Początkowo przybywali w nich żołnierze niemieccy. Bitwa pod Birch Coulee – starcie zbrojne, które miało miejsce w trakcie powstania Dakotów w Minnesocie w 1862 roku. Po bitwach o Nowy Ulm i Fort Ridgley pułkownik Henry Hastings Sibley planował pokonać i ukarać Santee, oraz uwolnić osadników, którzy dostali się do niewoli powstańców. Gdy Sibley trenował żołnierzy i próbował organizować zapasy, przypomniał sobie, iż ciała wielu zabitych przez Santee osadników wciąż leżą niepochowane na polach walk. Sibley postanowił więc wysłać 31 sierpnia oddział w sile 170 żołnierzy w celu pogrzebania zabitych. Oddział znajdował się pod dowództwem majora Josepha R. Browna.

    Bitwa o Birch Coulee – starcie zbrojne, które miało miejsce w trakcie powstania Dakotów w Minnesocie w 1862 roku. Po bitwach o Nowy Ulm i Fort Ridgley pułkownik Henry Hastings Sibley planował pokonać i ukarać Santee, oraz uwolnić osadników, którzy dostali się do niewoli powstańców. Gdy Sibley trenował żołnierzy i próbował organizować zapasy, przypomniał sobie, iż ciała wielu zabitych przez Santee osadników wciąż leżą niepochowane na polach walk. Sibley postanowił więc wysłać 31 sierpnia oddział w sile 170 żołnierzy w celu pogrzebania zabitych. Oddział znajdował się pod dowództwem majora Josepha R. Browna.

    Dodano: 18.11.2011. 18:33  


    Najnowsze