• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Multimedialna wystawa o lesie karbońskim

    13.01.2010. 15:06
    opublikowane przez: Piotr aewski-Banaszak

    Zaaranżowaną w nowoczesny sposób wystawę "Tajemnice lasu karbońskiego" można oglądać w Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu. Do niedawna była ona oparta była o tradycyjne gabloty i plansze, teraz karboński las niemal otacza zwiedzających, m.in. dzięki projekcjom multimedialnym.

    Jak powiedział PAP autor scenariusza ekspozycji i szef Działu Historii Górnictwa i Techniki Górniczej muzeum Adam Frużyński, dotychczasowa wystawa z niewielkimi zmianami była udostępniona zwiedzającym od 1979 r. "Ponieważ trzeba dostosowywać muzeum do nowych trendów, wnioskowaliśmy o środki m.in. do ministerstwa kultury" - wyjaśnił Frużyński.

    Dzięki pomocy resortu na aranżację nowej wystawy można było przeznaczyć ok. 150 tys. zł. Dużą salę na parterze muzeum - podzieloną na dwie części - wypełnił karboński las. Ściany od podłogi do sufitu wypełniają realistyczne panoramy dawnego lasu; podłoże przy ścianach - m.in. z oczkiem wodnym - przypomina glebę.

    W podłożu umieszczono makiety roślin i m.in. współczesne paprocie, co - w połączeniu z odpowiednim oświetleniem - daje częściowy efekt trójwymiarowości. Na jednej ze ścian oraz na suficie projektory wyświetlają animowane projekcje: żyjącego lasu karbońskiego i tego samego lasu płonącego od piorunów gwałtownej burzy.

    Obrazy wyświetlane w większej części sali uzupełniają realistyczne efekty dźwiękowe oraz - podczas burzy - silny podmuch ze specjalnej maszyny. Wkrótce pokazy zostaną uzupełnione, dzięki kolejnej aparaturze, zapachami.

    Kilkuminutowe animacje demonstrują w przyspieszonym tempie proces niszczenia i szybkiego odrastania dawnego lasu. Jego dawny wygląd przybliżają umieszczone między makietami roślin skamieliny ze zbiorów muzeum oraz modele - dwóch dużych ważek oraz dwumetrowego wija. Z czasem dołączą do nich jeszcze pająk i skorpion.

    W mniejszej sali znalazły się m.in. ekspozycje z fragmentami liści paprotników, skrzypów i widłaków. W wydrukowane na ścianach pnie dawnych drzew wpisano m.in. znalezione w górnośląskich kopalniach skamieliny ze wzorami kory o wzorze przypominającym np. skórę gada. Obok nich znalazły się tablice ilustrujące dzieje roślin i zwierząt w okresie karbonu.

    Wystawę uzupełniają obrazy ziemi i terenów Polski w okresie karbonu oraz diorama wyjaśniająca, jak materia obumierających wówczas roślin przekształcała się w pokłady węgla kamiennego, który występuje w Polsce na terenie trzech zagłębi: górnośląskiego, wałbrzyskiego i lubelskiego.

    Jak wskazują specjaliści zabrzańskiego Muzeum Górnictwa Węglowego, epoka karbonu (od 360 do 290 mln lat temu) była złotym wiekiem roślinności. Na ogromnych obszarach lądu, w pobliżu mórz i jezior, rozciągały się podmokłe tereny i bagna. Ponieważ panował wtedy ciepły i wilgotny klimat tropikalny, rośliny miały świetne warunki do rozwoju.

    Wiecznie zielona puszcza karbońska przypominała trochę współczesną dżunglę zwrotnikową. W cieple i wilgoci rosły m.in.: widłaki, skrzypy, paprocie, kordaity. Najliczniejsze były widłaki: m.in. lepidendrony o wysokości do 30 m i pniu grubym na 2 m, które zamiast korzeni miały kłącza rozrastające się poziomo przy powierzchni gruntu.

    W karbońskim lesie, obok gigantycznych roślin, rozwijało się wiele gatunków w większości niepodobnych do dzisiejszych zwierząt. Choć nie słychać było jeszcze śpiewu ptaków, w powietrzu zastępowały je olbrzymie ważki, których rozpiętość skrzydeł dochodziła do 80 cm.

    Niewiele mniej imponujące były pająki wielkości ludzkiej głowy czy dwudziestocentymetrowe karaluchy. Gigantyczne roślinożerne wije - przypominające stonogi - osiągały długość nawet do trzech metrów, a skorpiony - do metra. Największe gatunki ryb dochodziły wówczas do 2,5 m długości.

    Wśród zwierząt lądowych i wodnych dominowały początkowo płazy prowadzące tak roślinożerny, jak i drapieżny tryb życia. Niektóre z nich osiągały wielkości do 4,5 metra. W karbonie pojawiły się pierwsze uznawane za przodków dinozaurów gady: niewielkie - do 30 cm - polujące na owady zwierzęta przypominające trochę obecne jaszczurki.

    Obumierające rośliny karbońskie z czasem tonęły w jeziorach lub bagnach, a ich materia przekształcała się w torf. Torfowiska zasypywane materiałem skalnym naniesionym przez morza lub rzeki, poddawane coraz wyższemu ciśnieniu i temperaturze, przeobrażały się w ciągu milionów lat najpierw w pokłady węgla brunatnego, a z czasem - kamiennego.

    Wystawa "Tajemnice lasu karbońskiego" to druga - obok "Dziejów techniki w polskim górnictwie węglowym - zmodernizowana za środki resortu kultury stała wystawa zabrzańskiego muzeum. W tym roku placówka chce podobnie unowocześnić trzy kolejne sale - m.in. opowiadające o historii górnictwa na ziemiach polskich.

    Źródło:
    PAP - Nauka w Polsce

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Muzeum Tatry (Muzeum Techniki Tatra, Technické muzeum Tatra) formalnie jest jedną z wystaw Muzeum Regionalnego w mieście Kopřivnice (Koprzywnice) w Czechach (obok Willi Szustali, Muzeum Wójtostwa oraz Muzeum Emila i Dany Zatopków). Jednak ogromne bogactwo i atrakcyjność ekspozycji sprawiają, że wystawa ta jest dominującym elementem muzeum, które właśnie z nią najczęściej jest utożsamiane. Muzeum Nauki w Londynie (ang. Science Museum) – muzeum nauki i techniki. Bezpośredniej inspiracji do powstania tego muzeum dostarczyła Światowa Wystawa w Londynie, zorganizowana w 1851 r. jako pierwsza o prawdziwie międzynarodowym charakterze (wzięło w niej udział 17 160 wystawców). Prezentowano głównie dorobek przemysłu, górnictwa i rolnictwa, w tym wiele ówczesnych nowości technicznych oraz naukowych. Większość z prezentowanych osiągnięć pochodziło z terenu Wielkiej Brytanii oraz całego Imperium Brytyjskiego. Dom pod Krzyżem – zabytkowy budynek przy ulicy Szpitalnej 21 w Krakowie. Mieści się w nim Muzeum Teatralne im. Stanisława Wyspiańskiego, będące oddziałem Muzeum Historycznego Miasta Krakowa. Muzeum prezentuje stałą wystawę Dzieje teatru krakowskiego oraz wystawy czasowe w tzw. Galerii Teatralnej.

    Muzeum Górnictwa i Hutnictwa Złota w Złotym Stoku – placówka muzealna zlokalizowana w dawnej kopalni złota i arsenu w Złotym Stoku w województwie dolnośląskim, uruchomiona 28 maja 1996. Muzeum oferuje wystawę obrazującą historię górnictwa złota, wyprawę do sztolni "Czarnej", w której można zobaczyć 10-metrowy podziemny wodospad, a także płukanie złota. Funkcje muzeum okręgowego dla Legnicy spełnia założone w 1962 r. przez Tadeusza Gumińskiego Muzeum Miedzi, mieszczące się w XVIII-wiecznym budynku dawnego pałacu opatów z Lubiąża. Poza ekspozycjami związanymi z miedzią, muzeum prowadzi stałą wystawę dotyczącą historii miasta oraz organizuje różnego rodzaju okolicznościowe wystawy.

    Stała Wystawa Pomorskich Kolei Wąskotorowych w Gryficach – wystawa, która powstała w 1993 z dawnego muzeum i skansenu kolei wąskotorowych Pomorza Zachodniego, funkcjonującego od 1973. Zlokalizowana jest przy ul. Błonie 2 i obejmuje 5,5 tys. m² powierzchni. Kvinnemuseet (Muzeum Kobiet) w Kongsvinger zostało założone w willi "Rolighed" – domu rodzinnym pisarki Dagny Juel Przybyszewskiej. W 1988 roku zrodziła się idea utworzenia w zdewastowanym domu muzeum związanego z Dagny Juel Przybyszewska i kwestią emancypacji kobiet. Muzeum Kongsvinger wykupiło w 1989 roku zniszczony budynek i przstąpiło do odbudowy. Sześć lat później uroczystego otwarcia dokonała norweska królowa Sonia. Swoją działalność Muzeum Kobiet (bo tak nazwano instytucję usytuowaną w "Rolighed") zainaugurowało wystawą Kvinnesjebner (Losy kobiet). Obecnie w muzeum mieści się stała wystawa poświęcona Dagny Juel Przybyszewskiej oraz wystawy czasowe. Muzeum organizuje koncerty i wystawy współczesnych artystów norweskich. W archiwum Muzeum znaleźć można materiały dotyczące Dagny Juel Przybyszewskiej oraz historii norweskiego ruchu emancypacyjnego.

    Meganeura monyi – gatunek karbońskiej praważki, spokrewnionej z dzisiejszymi ważkami i jętkami. Żyła około 300 milionów lat temu. Rozpiętość jej skrzydeł wynosiła 75 cm, a masa ciała prawdopodobnie 150 gramów. W związku z tym zwierzę to było zapewne największym owadem w historii Ziemi. Siedliskiem życia meganeury były podmokłe lasy tropikalne rosnące na terenie dzisiejszej Belgii, Francji oraz Anglii. Uważa się, że jej larwy żyły, jak w przypadku dzisiejszych ważek, w zbiornikach wodnych i były drapieżnikami. Dorosłe osobniki żywiły się ówczesnymi bezkręgowcami, jak karaluchy. Niewykluczone jest jednak, że ich łupem padały także małe kręgowce lądowe, jak pierwszy znany gad, hylonomus, należący do anapsydów. Osiągnięcie tak olbrzymich rozmiarów meganeury umożliwione było najprawdopodobniej przez dużą zawartość tlenu w powietrzu epoki karbonu. Zwierzę nie było też jedynym tak dużym stawonogiem tych czasów (zobacz też arthropleura). Muzeum Regionalne w Trzebini – placówka wystawiennicza poświęcona historii rozwoju przemysłu w Trzebini. Otwarta została 25.09.2010 roku przy ul. Grunwaldzkiej 1 wraz z wydzielonym terenem szybu "Zbyszek" zlikwidowanej Kopalni Węgla Kamiennego „Siersza", na którym znajduje się wieża szybowa oraz budynek z maszyną wyciągową. Od 1996 roku placówka funkcjonowała jako znacznie skromniejsze Muzeum Ziemi Trzebińskiej. Początkowo eksponaty, zgromadzone przez Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Trzebińskiej "COR", wystawiano w dwóch pomieszczeniach na terenie Dworu Zieleniewskich w Trzebini. W 2004 r. władze Miasta Trzebini użyczyły Stowarzyszeniu obiekt dawnej łaźni górniczej na terenie nieczynnego szybu "Zbyszek" w Trzebini ( ul. Grunwaldzka 1), gdzie wkrótce otwarto Stałą Wystawę Przemysłową. W budynku przeprowadzono prace remontowe i w 2006 r. uruchomiono wystawę poświęconą tematyce 200-lecia tradycji górniczej na Ziemi Trzebińskiej.

    Lepidofity, lepidodendrowce, łuszczydłowce (Lepidophytales, Lepidodendrales) - rząd roślin kopalnych należący do klasy widłaków różnozarodnikowych. Przedstawiciele lepidofitów wymarły z końcem okresu karbońskiego.

    Muzeum New Walk (ang. New Walk Museum and Art Gallery) - muzeum przy ulicy New Walk w mieście Leicester w Wielkiej Brytanii. Budynek został zaprojektowany przez Josepha Hansoma. W muzeum znajdują się oryginalne dwa szkielety dinozaurów: Cetiozaura oraz Plezjozaura. Innymi stałymi eksponatami są m.in: mumie egipskie, ceramika egipska, egipskie znaleziska archeologiczne. W muzeum znajduje się stała wystawa minerałów wydobytych w hrabstwie Leicestershire. Dodatkową atrakcją jest galeria wypchanych zwierząt: ssaków, ptaków, gadów, płazów, owadów. W muzeum znajdują się również wystawy malarstwa, rzeźby.

    Dodano: 13.01.2010. 15:06  


    Najnowsze