• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Niemcy pokażą w Polsce wystawę o uwikłaniu nauki w Generalplan Ost

    16.03.2012. 00:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl


    Niemiecka wystawa, ukazująca uwikłanie naukowców w przygotowanie nazistowskiego Generalnego Planu Wschodniego będzie od kwietnia prezentowana w Polsce - poinformował w czwartek w Berlinie dyrektor Niemieckiej Wspólnoty Badawczej (DFG) Matthias Kleiner.




    Ekspozycja, zatytułowana "Nauka, Planowanie, Wypędzenia. Generalny Plan Wschodni narodowych socjalistów" to dzieło niemieckich ekspertów z DFG, czołowej organizacji wspierającej rozwój nauki w Niemczech. Uroczysta inauguracja nastąpi 17 kwietnia w siedzibie Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie z udziałem przedstawicieli Sejmu, Bundestagu, a także DFG, IPN i Polskiej Akademii Nauk.

    W Niemczech wystawa pokazywana była już od 2006 r. i stanowi część procesu rozrachunku Niemieckiej Wspólnoty Badawczej z najciemniejszym rozdziałem swojej historii. Ta założona w 1920 r. organizacja była bowiem jednym z najważniejszych źródeł finansowania badań naukowych, na których opierały się nazistowskie plany zaprowadzenia w Europie Środkowej i Wschodniej nowego ładu etnicznego.

    W 1942 r. profesor agronomii Konrad Meyer przesłał Reichsfuehrerowi SS Heinrichowi Himmlerowi dokument, znany jako Generalplan Ost. Przewidywał on osiedlenie w ciągu 25 lat pięciu milionów Niemców na zaanektowanej części Polski oraz w zachodniej części Związku Radzieckiego. Miliony mieszkających tam Słowian i Żydów miały zostać zniewolone, wypędzone albo wymordowane.

    Zdaniem autorów wystawy dokument Meyera symbolizuje nie tylko zbrodniczy charakter nazistowskiej polityki, ale też brak skrupułów uczestniczących w tym projekcie ekspertów. Jak piszą autorzy katalogu do wystawy, Niemiecka Wspólnota Badawcza bez większych problemów dostosowała się do wymogów nazistowskiego reżimu; finansowała m.in. badania mające dowieść np. "wyższości kulturowej" Niemców nad ludnością słowiańską. Większość naukowców z własnej woli aktywnie wspierała rządy nazistów.

    "Nasza wystawa pokazuje, jak bliskie związki łączyły naukę i politykę w okresie Trzeciej Rzeszy (...) To przestroga także dla współczesnych naukowców" - powiedział Kleiner na konferencji prasowej.

    Ekspozycja składa się z trzech części ukazujących genezę Generalnego Planu Wschodniego, projekty zaprowadzenia nowego ładu etnicznego w Europie Środkowej i Wschodniej w czasie II wojny światowej oraz realia przesiedleń, wypędzeń i ludobójstwa w latach 1939 -1945.

    Oprócz fotografii i dokumentów częścią wystawy jest również instalacja, przedstawiająca postać "głównego architekta" polityki przesiedleńczej profesora Konrada Meyera i jego linię obrony w trakcie procesów zbrodniarzy wojennych w Norymberdze w latach 1947-1948. Zarówno on jak i jego współpracownicy przekonywali o rzekomej nieszkodliwości planów przesiedleń, za których realizację już nie byli odpowiedzialni. Argumentowano nawet, że Generalny Plan Wschodni miał w założeniu oznaczać "znaczące dowartościowanie" terenów, których dotyczył i "istotną poprawę standardu życia ich mieszkańców".

    Meyer został uniewinniony z zarzutów aktu oskarżenia i skazany jedynie za przynależność do SS. Od lat 50. kontynuował działalność naukową. "W RFN przez kilkadziesiąt lat panowała opinia, że plany przesiedleń były apolitycznymi badaniami podstawowymi" - piszą autorzy katalogu.

    Jak ocenił zastępca dyrektora Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów w IPN Wojciech Sawicki, w Polsce stosunkowo niewiele wiadomo o uwikłaniu naukowców w Generalny Plan Wschodni. "Dlatego dla Polski korzyść z wystawy będzie ogromna, bo dowiemy się czegoś, czego do tej pory nie było w literaturze naukowej, a tym bardziej popularnych publikacjach" - powiedział Sawicki.

    Jedna z autorek wystawy profesor Isabel Heinemann z Uniwersytetu w Muenster wyraziła nadzieję, że ekspozycja zainteresuje szczególnie tych Polaków, którzy albo osobiście albo ich rodziny ucierpiały w wyniku realizacji planów nazistowskich. "Polska była laboratorium, gdzie testowano zbrodnicze techniki przesiedleń i rasowej selekcji ludzi" - powiedziała.

    Po Warszawie wystawa będzie pokazywana również w Lublinie, Wrocławiu, Poznaniu i Gdyni. Patronat objęli marszałek Sejmu Ewa Kopacz i przewodniczący Bundestagu Norbert Lammert.

    Z Berlina Anna Widzyk

    PAP - Nauka w Polsce

    awi/ ls/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Wysiedlenia Polaków podczas II wojny światowej dokonane przez Niemców, tzw. Generalsiedlungsplan (Generalny Plan Przesiedleńczy) miały miejsce w latach 1939–1945 w okupowanej Polsce i związane były z niemieckimi planami germanizacji terenów należących do II Rzeczypospolitej, które w wyniku kampanii wrześniowej znalazły się pod niemiecką okupacją. Wysiedlenia te początkowo miały charakter spontaniczny i polegały na zabieraniu majątku oraz nieruchomości byłym właścicielom – Polakom przez członków mniejszości niemieckiej zamieszkałej na terenie Polski. Później przybrały charakter zorganizowanych przez rząd III Rzeszy starannie zaplanowanych wysiedleń całych obszarów zamieszkanych przez ludność polską z zamiarem osiedlenia na tych terenach ludności niemieckiej przesiedlanej z innych państw jak Rosja, Rumunia czy państwa bałtyckie. Wysiedlenia Polaków przez Niemców odbywały się praktycznie od momentu rozpoczęcia wojny do ostatnich chwil pobytu armii niemieckiej na terenach Polski. Wystawa interaktywna – rodzaj wystawy, najczęściej muzealnej, na której ekspozycja budowana jest na zasadzie interakcji z widzem. Widz ma możliwość w sposób bezpośredni obcować z eksponatem poprzez dotyk, wzrok, słuch zapach. Pierwsze tego typu wystawy były związane z naukami przyrodniczymi. Kolejnym etapem rozwoju wystaw interaktywnych jest tworzenie centrów nauki. Wysiedlenia Polaków podczas II wojny światowej – miały miejsce w latach 1939–1945 w okupowanej Polsce i związane były z niemieckimi oraz rosyjskimi planami germanizacji i sowietyzacji terenów należących do II Rzeczypospolitej. Wysiedlenia te miały charakter zorganizowany lub spontaniczny i wiązały się z wysiedleniem i grabieżą majątku oraz nieruchomości byłym właścicielom – Polakom. Później przybrały charakter zorganizowanych starannie zaplanowanych wysiedleń całych obszarów zamieszkanych przez ludność polską z zamiarem osiedlenia na tych terenach ludności niemieckiej tzw. Generalsiedlungsplan – Generalny Plan Przesiedleńczy, w przypadku władz sowieckich polegały na masowych deportacjach Polaków w głąb ZSRR lub na zachód i osiedlania na miejsce Polaków sprowadzanych osób narodowości ukraińskiej i rosyjskiej.

    Ofiary nazizmu w Polsce – miliony obywateli polskich, zamordowanych w wyniku realizacji niemieckiego programu ludobójstwa w czasie okupacji niemieckiej w Polsce w latach 1939-1945. Program mordowania określonych grup ludnościowych lub jej wybitnych przedstawicieli, określony założeniami polityki narodowego socjalizmu, był realizowany na drodze eksterminacji w obozach pracy, obozach koncentracyjnych, masowych egzekucjach, więzieniach. Obejmuje także zmarłych na skutek tortur, zmarłych z głodu w gettach i wskutek przesiedleń. Do ofiar polityki reżimu narodowosocjalistycznego należy również zaliczyć wszystkich tych, którzy zmarli w wyniku działań wojennych w okupowanej w latach 1939-1945 Polsce. Według szacunków Biura Odszkodowań Wojennych z 1946, Polska poniosła w latach 1939-1945 straty ludnościowe w wysokości 6 028 000 osób: Linia 1 paryskiego metra jako pierwsza została oddana do użytku 19 lipca 1900 roku. O powstaniu linii przesądziła podjęta w 1892 roku decyzja o organizacji w Paryżu wystawy światowej w 1900 roku oraz potrzeba zapewnienia sprawnego dojazdu zwiedzającym wystawę. Ostatecznie pierwszy odcinek linii 1 został otwarty w dwa miesiące po inauguracji wystawy, ostatni odcinek zaś w miesiąc po zamknięciu wystawy.

    Alexander Dolezalek (ur. 5 lutego 1914 w Berlinie - 10 grudnia 1999 tamże) – niemiecki prawnik, SS-Obersturmführer, szef planowania sztabu Głównego Urzędu Rasy i Osadnictwa SS (niem.„Rasse- und Siedlungshauptamt“ (RuSHA)) w Kraju Warty, współpracownik Sztabu Centrali Przesiedleńczej w Łodzi (niem. Umwandererzentralstelle in Litzmanstadt), twórca generalnego planu wschodniego zakładającego zniszczenie narodu polskiego. Heuaktion (pol. Akcja Siano) – niemiecka nazistowska akcja przesiedleńcza i germanizacyjna realizowana w latach II wojny światowej w ramach programu rabunku dzieci, będącego częścią Generalnego Planu Wschodniego, mająca na celu pozyskanie jednostek uznanych przez eugenikę niemiecką za "wartościowych rasowo".

    Wernisaż – uroczyste otwarcie wystawy (zazwyczaj dzieł sztuki, ale także innych osiągnięć, np. naukowych lub dorobku miasta), odbywające się przed oficjalnym rozpoczęciem dostępu dla publiczności. Jest połączeniem spotkania środowiskowego, wydarzenia towarzyskiego oraz prezentacji dla mediów i zazwyczaj ma charakter zamknięty. Odbywa się bezpośrednio w miejscu wystawy, pośród eksponatów oraz ewentualnie w jej najbliższej okolicy, np. innych pomieszczeniach lub przyległym terenie otwartym. Wernisażowi mogą towarzyszyć także inne wydarzenia, jak występy artystyczne i inne pokazy uświetniające wernisaż, konferencje dla mediów, przemówienia autora wystawy, a czasem także jego mecenasów lub sponsorów, poczęstunki lub nawet wystawne bankiety itp. Wystawiana jest również księga, do której goście mogą się wpisywać. Obóz przesiedleńczy w Zamościu (niem. UWZ Lager Zamość) – niemiecki obóz koncentracyjny o charakterze przesiedleńczym, ekspozytura Centrali Przesiedleńczej w Łodzi utworzona przez Niemców podczas wysiedleń z Zamojszczyzny w celu selekcji oraz deportacji polskiej ludności cywilnej wysiedlanej z terenu Zamojszczyzny.

    Electronic Entertainment Expo, znane także jako E³ albo E3 – jest największą coroczną wystawą przemysłu gier komputerowych i wideo. Ekspozycja jest otwarta tylko dla ekspertów branżowych oraz dziennikarzy. Od 2009 nastąpił powrót do starej formy targów, tzn. otwartej dla wszystkich chętnych.

    Intelligenzaktion Posen (pol. Akcja Inteligencja- Poznań) – kryptonim regionalnej akcji specjalnej przeprowadzonej przez Niemców w okupowanej Polsce w ramach tzw. Intelligenzaktion - "Akcji Inteligencja" będącej częścią wielkiego Generalnego Planu Wschodniego. Akcja ta wymierzona w polską elitę intelektualną mieszkającą w regionie poznańskim miała na celu jej całkowitą eliminację i była pierwszym krokiem do germanizacji tego regionu Polski po klęsce wrześniowej.

    II Powszechna Wystawa Krajowa „Konkurencyjna Polska” (PWK Konkurencyjna Polska) – jubileuszowa wystawa osiągnięć gospodarczych, naukowych, kulturalnych i obywatelskich Polski, zorganizowana w Poznaniu z okazji 25-lecia odzyskania wolności (1989-2014). Odbywała się 2-15 czerwca 2014 na terenach Międzynarodowych Targów Poznańskich. Nazwą nawiązuje do Powszechnej Wystawy Krajowej, która odbyła się w Poznaniu w 1929 z okazji 10-lecia Polski odrodzonej. Patronat nad wystawą objął prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Bronisław Komorowski. Obóz przesiedleńczy Radogoszcz – powstał w dużej fabryce Samuela Abbego u zbiegu ulic Zgierskiej i gen. J. Sowińskiego na początku października 1939 r., na potrzeby pierwszej, tzw. "dzikiej", akcji wysiedleńczej mieszkańców Łodzi i okolic, która trwała do stycznia-lutego 1940 roku. Ludzi, najczęściej całe rodziny, przetrzymywano tu tylko do czasu zgromadzenia odpowiedniej ilości osób do kolejnego transportu przesiedleńczego na teren Generalnego Gubernatorstwa. Przeciętnie był to jeden dzień, jedno popołudnie, maksymalnie kilka dni. Miejscem docelowym tych transportów był najczęściej Kraków (tu obóz przesiedleńczy przy ul. Wąskiej), ale co najmniej jeden wysłano do Krosna skąd rozesłano ich po okolicznych wsiach.

    Wystawa Berlińska – ekspozycja propagandowa, przygotowana w Berlinie przez nazistowskie władze III Rzeszy w 1933, pod hasłem "Wschód krajem przyszłości Niemiec". Wystawa została zainspirowana przez rewizjonistyczną organizację Bund Deutscher Osten (pol. Związek Niemiecki Wschód) i sfinansowana przez władze niemieckich prowincji wschodnich. Wystawa Berlińska trwała przez 60 dni, od 4 grudnia 1933 do 4 lutego 1934, wpisując się w cykl podobnych wystaw propagandowych zorganizowanych przez nazistów na terenie Niemiec w latach 30. Była jedną z największych ekspozycji tego typu wystawianą w Niemczech przed 1939.

    Dodano: 16.03.2012. 00:04  


    Najnowsze