• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • O Księżycu i Janie Heweliuszu w gdańskim Dworze Artusa

    17.01.2010. 22:01
    opublikowane przez: Piotr aewski-Banaszak

    We wtorek, 19 stycznia, w gdańskim Dworze Artusa będzie można wysłuchać wykładu dr. Jarosława Włodarczyka pt. "Gdańsk i mieszkańcy Księżyca". Sptokanie jest częścią Miesiąca Heweliusza, który stanowi wstęp do przyszłorocznych obchodów czterechsetlecia urodzin wielkiego astronoma.

    Jarosław Włodarczyk przeniesie słuchaczy w czasy, kiedy Jan Heweliusz badał Księżyc przez teleskopy swojego obserwatorium i kiedy w całej Europie dyskutowano o lotach na Srebrny Glob, jego mieszkańcach, faunie i florze.

    W XVII stuleciu w owej "lunomanii" brali udział najwybitniejsi myśliciele tamtych czasów, a szczególne miejsce miało w niej - wydane w Gdańsku w 1647 roku - dzieło Heweliusza pt. "Selenographia".

    Dr hab. Jarosław Włodarczyk ukończył astronomię na Uniwersytecie Wrocławskim. Obecnie jest docentem w Instytucie Historii Nauki PAN w Warszawie i profesorem w Instytucie Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej UMCS w Lublinie, wykłada także historię nauki na Uniwersytecie Warszawskim.

    Jego zainteresowania badawcze skupiają się przede wszystkim na astronomii starożytnej i siedemnastowiecznej oraz na dawnych metodach obserwacji ciał niebieskich. Jest autorem monografii naukowej "Księżyc w nauce XVII wieku" oraz przekładu (wraz z Dorotą Sutkowską) i komentarza do "Snu" - wydanego pośmiertnie dzieła Johannesa Keplera, poświęconego astronomii księżycowej.

    Jarosław Włodarczyk opublikował także książki: "Wędrówki niebieskie, czyli Wszechświat nie tylko dla poetów", "Historia naturalna gwiazdozbiorów" (wraz z Jerzym Dobrzyckim), "Tajemnica Gwiazdy Betlejemskiej", "Sherlock Holmes i kod wszechświata" oraz "Astrologia. Historia, mity, tajemnice".

    Pod jego redakcją wydawana jest "Biblioteka Klasyków Nauki", w której ukazały się dzieła Einsteina, Galileusza, Eddingtona, Keplera, Wallace'a i Darwina. Jest również redaktorem naczelnym "Studia Copernicana".

    W 1995 roku za osiągnięcia w popularyzacji astronomii został uhonorowany przez Polskie Towarzystwo Astronomiczne medalem im. Włodzimierza Zonna.

    Wykład rozpocznie się o godz. 18, wstęp wolny.

    Źródło:
    PAP - Nauka w Polsce

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Jarosław Krawczyk (ur. 1955 w Warszawie) – doktor historii sztuki, felietonista, od 1995 roku redaktor naczelny miesięcznika historycznego "Mówią Wieki". Autor książek Matejko i historia, Jan Matejko. Mistrz Legendy św.Stanisława oraz O Polsce i Polakach. W 2008 roku pod jego redakcją ukazał się zbiór artykułów Mówią Wieki: antologia tekstów 1958-2007. W listopadzie 2010 roku ukazała się książka "Wilanowski widnokrąg. Szkice o pałacu i sztuce europejskiej" której jest współautorem (wraz z Krzysztofem Chmielewskim). Książka ta jest historią sztuki europejskiej opartą na dziełach sztuki z kolekcji Muzeum Pałacu w Wilanowie. Krótka historia czasu. Od Wielkiego Wybuchu do czarnych dziur (ang. A Brief History of Time: From the Big Bang to Black Holes) – popularnonaukowa książka napisana przez angielskiego fizyka Stephena Hawkinga. Książka ma na celu przybliżenie czytelnikowi niezaznajomionemu z dokonaniami współczesnej nauki najnowszych osiągnięć z dziedziny fizyki, astronomii i kosmologii. Autor próbuje odpowiedzieć na pytania o początek i koniec Wszechświata oraz o naturę czasu, a także o ostateczne granice ludzkiego poznania. Stephen Hawking odważnie podejmuje również kwestię istnienia Boga. Wstęp do dzieła napisał amerykański astronom i popularyzator nauki Carl Sagan. W pracy autor zamieścił również notki biograficzne trzech słynnych uczonych: Einsteina, Galileusza i Newtona oraz słownik objaśniający trudniejsze pojęcia. Stanisław Robert Brzostkiewicz (ur. 1930, zm. 1998) – polski popularyzator astronomii, miłośnik tej dziedziny nauki. Związany był z Dąbrową Górniczą. W 1983 roku został uhonorowany jako pierwszy laureat medalem imienia Włodzimierza Zonna, który Polskie Towarzystwo Astronomiczne przyznaje co dwa lata za szerzenie wiedzy o Wszechświecie.

    Pierwsza kwadra – w astronomii, jedna z faz Księżyca, w której Ziemia, Księżyc i Słońce tworzą ze sobą kąt prosty. Księżyc w tym czasie zbliża się do pełni. W tym momencie, dla obserwatorów na Ziemi widoczna jest tylko wschodnia część tarczy Księżyca. Księżyc wschodzi w środku dnia i zachodzi w środku nocy, przez co można go bardzo wygodnie obserwować. W pobliżu granicy między oświetloną i nieoświetloną częścią Księżyca (terminator), panują najlepsze warunki do obserwacji struktur na jego powierzchni takich jak kratery, góry, doliny. Jerzy Dobrzycki (ur. 8 kwietnia 1927, zm. 1 lutego 2004) – historyk nauki, specjalizował się w dziejach astronomii, profesor w Instytucie Historii Nauki PAN. Był jednym z jego twórców i pierwszym z wyboru dyrektorem (w latach 1989-1995). Od 1983 roku aktywnie działał w Towarzystwie Naukowym Warszawskim (w latach 1992-1995 jako sekretarz generalny, po 1995 roku jako sekretarz Wydziału III i członek Komisji Rewizyjnej). Był pochodzącym z wyboru członkiem Międzynarodowej Akademii Historii Nauki (Académie Internationale d’Histoire des Sciences), Międzynarodowej Unii Historii i Filozofii Nauki (International Union of the History and Philosophy of Science) oraz Międzynarodowej Unii Astronomicznej (International Astronomical Union). Jako członek komitetów redakcyjnych „Studi Galileani” (Castel Gandolfo) i „Journal for the History of Astronomy” (Cambridge) przyczynił się do trwałej obecności polskich badań z zakresu historii nauki w kręgu zachodnioeuropejskim. Przez wiele lat (1976-1997) wykładał historię nauki w Instytucie Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego. Był członkiem licznych komitetów naukowych: Komitetu Historii Nauki i Techniki, Komisji Neolatynistycznej Komitetu Nauk o Kulturze Antycznej, następnie Komitetu Nauk o Kulturze PAN, Komitetu Astronomii, a także rad naukowych: Instytutu Historii Nauki, Archiwum i Muzeum Ziemi PAN.

    Ostatnia kwadra (również: trzecia kwadra) – w astronomii, jedna z faz Księżyca, w której Ziemia, Księżyc i Słońce tworzą ze sobą kąt prosty. W tym momencie, dla obserwatorów na Ziemi widoczna jest tylko zachodnia część tarczy Księżyca. Podczas kwadr Słońce oświetla powierzchnię Księżyca pod małym kątem i jego formy morfologiczne są wówczas bardzo dobrze widoczne. Najlepsze warunki do obserwacji tych struktur są przy granicy między oświetloną i nieoświetloną częścią Księżyca (terminator). Faza ta ma miejsce 21 dnia czterotygodniowego cyklu. Cień, zasłaniający prawą połowę księżycowej tarczy, będzie się teraz przesuwał w lewo i po siedmiu dniach Księżyc znajdzie się w nowiu. Księga Urantii (The Urantia Book) to dzieło o charakterze duchowym i filozoficznym, którego tematyka obejmuje Boga, nauki przyrodnicze, religię, historię, filozofię oraz przeznaczenie. Księga ta powstała w Chicago, w stanie Illinois (USA), w latach 1924–1955. Pośród wielu poruszanych tematów, księga rozpisuje się o pochodzeniu życia i jego znaczeniu, opisuje miejsce człowieka we wszechświecie, omawia stosunek łączący Boga z człowiekiem, a także przedstawia szczegółową biografię Jezusa z Nazaretu. Dzieło to planetę Ziemię nazywa „Urantią”. Księga zawiera ponad dwa tysiące stron, składa się z przedmowy i 196 przekazów, pogrupowanych w cztery części: (I – Wszechświat centralny i superwszechświaty, II – Wszechświat lokalny, III – Historia Urantii, IV – Życie i nauki Jezusa). Urantia Foundation po raz pierwszy opublikowała “Księgę Urantii” w roku 1955 w języku angielskim. Przetłumaczono ją na wiele języków, w tym na język polski (2006 tekst elektroniczny ISBN 978-83-924947-0-6 oraz 2010 wydanie książkowe ISBN 978-1-883395-07-0) Odkąd księga jest w domenie publicznej (2001 r.) inne organizacje, np Urantia Book Fellowship pod nazwą Uversa Press, także drukują księgę. Kopie księgi można znaleźć w wielu miejscach w Internecie, także w formie audiobooków. Dostępny jest także pełen skan oryginału z 1955 r.

    Biblioteka Uranii – seria wydawnicza wydawana przez Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii (PTMA) w Krakowie od 1990 roku, związana z czasopismem Urania - Postępy Astronomii. Najnowszą z pozycji (nr 31) wydało Polskie Towarzystwo Astronomiczne (PTA). Seria obejmuje książki dotyczące astronomii. W szczególności przez kilkanaście lat w jej ramach był wydawany bardzo szczegółowy kalendarz astronomiczny zawierający efemerydy dla planet i różnych innych ciał niebieskich. Nów – w astronomii, jedna z faz Księżyca, w której Księżyc znajduje się między Słońcem a Ziemią, czyli jest w koniunkcji ze Słońcem patrząc z Ziemi. W tej pozycji cała strona Księżyca widoczna z Ziemi jest w cieniu, wobec czego Księżyc nie jest widoczny gołym okiem.

    Wydawnictwo DiG zostało założone w Warszawie w 1991 r. przez Sławomira Górzyńskiego i Krzysztofa J. Dąbrowskiego. Obecnie właścicielami są dr S. Górzyński i dr Iwona M. Dacka-Górzyńska. Do chwili obecnej zostało opublikowanych przez Wydawnictwo DiG ok. 800 tytułów książkowych oraz przeszło sto numerów różnych czasopism naukowych. Książki i czasopisma obejmują szeroko rozumiane nauki społeczne, głównie jednak historię, historię sztuki, historię literatury, przez kilka lat publikowane były także książki z zakresu nauk ekonomicznych. Wydawnictwo DiG oznaczało swoje publikacje książkowe numerami ISBN 83-85490- (pula wykorzystana), a obecnie jest to numer 973-83-7181-.

    Geologia Księżyca (nazywana czasami selenologią, chociaż ten drugi termin może odnosić się do ogólniejszej "nauki o Księżycu") jest dość odmienna od ziemskiej. Księżyc nie posiada znaczącej atmosfery, co eliminuje erozję wywoływaną przez czynniki klimatyczne, nie ma płyt tektonicznych, posiada niższą grawitację i z powodu mniejszej średnicy traci ciepło szybciej. Złożona geomorfologia powierzchni księżycowej powstała w wyniku łącznego efektu różnych procesów; głównymi spośród nich to powstawanie kraterów uderzeniowych oraz wulkanizm. Księżyc jest zróżnicowanym ciałem posiadającym skorupę, płaszcz oraz jądro.

    Selenographia: sive Lunae descriptio (Selenografia: lub opisanie Księżyca) – książka autorstwa Jana Heweliusza, wydana w 1647 roku. Urania – miesięcznik poświęcony upowszechnianiu wiedzy astronomicznej, ukazujący się od roku 1922 do roku 1998. Urania powstała w trzy lata po założeniu Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii jako jego oficjalny organ. W roku 1998 pismo połączyło się z kwartalnikiem Postępy Astronomii wydawanym przez Polskie Towarzystwo Astronomiczne i jego kontynuacją jest dwumiesięcznik Urania – Postępy Astronomii.

    Teoria geocentryczna (z gr. geo – Ziemia) – teoria budowy Wszechświata, której istotą jest założenie, że nieruchoma Ziemia znajduje się w centrum Wszechświata, a wokół niej krążą pozostałe ciała niebieskie: Słońce, planety, Księżyc i gwiazdy. Międzynarodowy Dzień Astronomii (ang. Astronomy Day) – święto obchodzone przez 137 państw mające na celu upamiętnienie wydarzeń astronomicznych i popularyzację samej nauki, jaką jest astronomia. Obchody odbywają się w sobotę przypadającą w okresie od połowy kwietnia do połowy maja tuż przed 1.kwadrą księżyca.

    Dodano: 17.01.2010. 22:01  


    Najnowsze