• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Osiem wieków warszawskiej syrenki

    27.08.2010. 00:11
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Ponad 50 wizerunków syrenki - starodruki, pieczęci, szkice artystyczne oraz satyryczne rysunki z prasy i wydawnictw przełomu XIX i XX wieku - prezentuje otwarta 26 sierpnia wystawa "Zakochaj się w Warszawie, jak syrenka. Osiem wieków warszawskiej syrenki".

    Ekspozycja została zorganizowana przez Urząd m.st. Warszawy, Archiwum Państwowe m.st. Warszawy oraz Stołeczną Estradę u zbiegu ulic Krakowskie Przedmieście i Traugutta. Wystawę przygotowano z okazji 20. rocznicy przywrócenia przedwojennej formy herbu.

    "Celem ekspozycji poświęconej warszawskiej syrence jest - mówiła kurator wystawy Anna Wajs z Archiwum Państwowego m.st. Warszawy - przedstawienie przeobrażeń wizerunku syrenki: od średniowiecznej postaci dziwnego, groźnego stwora pół-człowieka, pół-zwierza o cechach smoczo-ptasich, pół-kobietę, pół-smoka w XVI i XVII wieku, po spopularyzowany w XVIII wieku wizerunek pół-kobiety, pół-ryby, który zachował się do naszych czasów".

    Szczególny nacisk, jak powiedziała Wajs, organizatorzy położyli na ukazanie przedstawień syrenki z okresu od 1815 r. do 1915 r., gdy pod zaborem rosyjskim nie była ona herbem Warszawy. "Jednak syrenki używały, jako znaku różne warszawskie instytucje, stowarzyszenia, firmy. Syrenka była popularnym motywem architektonicznym, pojawiała się w prasie i przewodnikach. Była obecna w życiu mieszkańców miasta niemal na co dzień" - zaznaczyła Wajs.

    Podczas czwartkowego wernisażu dyrektor Archiwum Państwowego Ryszard Wojtkowski opowiedział historię syrenki, która znajduje się nad pracownią naukową Archiwum na Krzywym Kole. "Od 1938 roku ta syrenka wisiała nad bramą do warszawskiego Arsenału, gdzie przed wojną mieściło się stołeczne archiwum. Razem z budynkiem i miastem syrenka dzieliła tragiczne losy, związane ze zniszczeniem Warszawy we wrześniu 1939 r. w trakcie i po Powstaniu Warszawskim". Przypomniał też, że w 1945 roku, gdy archiwiści wchodzili w popiołach popalonych dokumentów do swojej zrujnowanej siedziby, syrenka jako jedna z niewielu świadectw przeszłości ocalała i stała się symbolem przetrwania, odrodzenia i związku instytucji z syrenim grodem.

    Przewodnicząca Rady m.st. Warszawy Ewa Malinowska-Grupińska powiedziała, że herb stolicy kojarzy się z odwagą. Według niej, wielka odwaga odmalowywała się na twarzy Krystyny Krahelskiej, uczestniczki Powstania Warszawskiego, która posłużyła Ludwice Nitschowej jako modelka do pomnika syrenki. "Dzisiaj mamy również wiele syrenek, odważnych kobiet na wysokich i odpowiedzialnych stanowiskach" - dodał obecny na wernisażu wiceprezydent Warszawy Andrzej Jakubiak.

    Pierwsze warszawskie dokumenty opatrzone symbolem syreny pochodzą z XIV stulecia. Obecny herb Warszawy został przyjęty w wyniku konkursu przeprowadzonego w 1938 roku. Wygrał wtedy projekt autorstwa Szczęsnego Kwarty, z królewską koroną wieńczącą tarczę herbową. Ta forma herbu została przywrócona w roku 1990, po zmianach dokonanych w okresie PRL, kiedy herb pozbawiony był korony, a Syrena była uproszczona i z rozpuszczonymi włosami.

    Zarządzeniem naczelnego wodza gen. Władysława Sikorskiego z 9 listopada 1939 roku do herbu miasta dodano Order Virtuti Militari na wstążce orderowej z liśćmi laurowymi, ze wstęgą i z łacińską dewizą "Semper invicta" (Zawsze niezwyciężona).

    Wystawa będzie czynna do 7 września. PSZ

    PAP - Nauka w Polsce

    abe/ jra/bsz

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Semper invicta (łac. Zawsze niezwyciężona) – dewiza miasta stołecznego Warszawy. 9 listopada 1939 która decyzją naczelnego wodza generała dywizji Władysława Sikorskiego, została wraz z orderem Virtuti Militari dodana do herbu Warszawy "w uznaniu bohaterskiego, wytrwałego męstwa dowiedzionego przez ludność stołecznego miasta Warszawy w obronie przeciw najazdowi niemieckiemu". Kronika Warszawy – magazyn wydawany przez Archiwum Państwowe m.st. Warszawy i Stowarzyszenie Przyjaciół Archiwum Państwowego m.st. Warszawy. Obecnie ukazuje się co pół roku. Zajmuje się tematyką warszawską – kulturą, historią, zabytkami stolicy, archiwaliami. Odnotowuje ważniejsze wydarzenia, imprezy kulturalne, wystawy (dział Kronika wydarzeń), wymienia opublikowane wydawnictwa o Warszawie (dział Biblioteka warsawianów), zamieszcza recenzje, informuje o śmierci osób zasłużonych dla miasta. Ratusz – bezpłatny magazyn wydawany przez władze Warszawy w latach 1992–1998. Ukazywał się z podtytułem Dwutygodnik (Zarządu) Związku Dzielnic-Gmin Warszawy, a następnie Magazyn Miasta Stołecznego Warszawy. Zajmował się bieżącymi sprawami miasta, architekturą i urbanistyką, infrastrukturą miejską, historią, kulturą i przyrodą Warszawy oraz problematyką społeczną.

    Dzień Pamięci Warszawy – święto lokalne obchodzone 1 sierpnia w celu upamiętnienia wybuchu powstania warszawskiego w 1944 roku. Ustanowione przez Radę Miasta Stołecznego Warszawy uchwałą z dnia 13 marca 2003 roku w miejsce, mającego być obchodzonym w tym samym dniu, Święta Warszawy. Elektrownia Powiśle – elektrownia uruchomiona w 1904 w Warszawie na Powiślu, znana też pod nazwą Elektrownia Warszawska i Elektrownia Miejska. Elektrownia zbudowana jako prywatna w 1933 dostała się pod nadzór państwowy, w 1937 przejęta przez Zarząd Miasta Warszawy. Elektrownia działała w okresie obrony Warszawy w 1939 i w okresie powstania warszawskiego w 1944. Uruchomiona już w 1945 została zamknięta na początku lat 90. XX wieku.

    Międzynarodowy Turniej o Puchar Syrenki (ang. Syrenka Cup) – międzynarodowy towarzyski turniej piłkarski dla juniorskich reprezentacji narodowych rozgrywany corocznie w sierpniu-wrześniu na stadionach w różnych miastach Polski. Turniej został zorganizowany w 1986 roku pierwotnie dla drużyn narodowych U-15. Od 1992 roku w turnieju wzięli udział drużyny narodowe U-16. Od 2001 roku w turnieju uczestniczą drużyny narodowe U-17. Ulica Syrenki – ulica w zachodniej części Koszalina, położona pomiędzy ul. Szczecińską i ul. Bohaterów Warszawy. W całości leży w ciągu drogi krajowej nr 6.

    Statut Miasta Stołecznego - nazywany także "konstytucją Warszawy" - najważniejsza uchwała Rady Miasta Stołecznego Warszawy doprecyzowująca przepisy ustaw samorządowych oraz o ustroju Warszawy. Statut dla swej ważności wymaga zatwierdzenia (w prawie określanego jako "uzgodnienie") przez Prezesa Rady Ministrów. Wypędzenie ludności Warszawy – masowe wysiedlenia mieszkańców Warszawy i miejscowości podwarszawskich, przeprowadzone przez okupantów niemieckich w trakcie oraz tuż po zakończeniu powstania warszawskiego.

    Józef Kazimierski (ur. 14 grudnia 1925 w Łomnej, zm. 25 marca 2008 w Warszawie) − doktor habilitowany historii, regionalista, varsavianista, wieloletni dyrektor Archiwum Państwowego m.st. Warszawy, profesor Wyższej Szkoły Humanistycznej im. Aleksandra Gieysztora w Pułtusku.

    Electio Viritim - pomnik został wzniesiony w roku czterechsetlecia stołeczności Warszawy i odsłonięty 19 czerwca 1997 roku. Upamiętnia Pole Elekcyjne na Woli. Jest dziełem rzeźbiarza Stanisława Michalika. Inicjatorem budowy pomnika był Oddział Wola Towarzystwa Przyjaciół Warszawy.

    Historia Warszawy – obecnej stolicy i największego miasta Polski, sięga XII lub XIII wieku, kiedy to powstał historycznie najstarszy na terenie dawnej Warszawy dwór książąt mazowieckich Jazdów (obecnie Ujazdów). Przypisywanie starszeństwa grodowi znajdującemu się na terenie obecnego Lasu Bródnowskiego jest nadużyciem, gdyż tereny bródnowskie nie należały do miasta Warszawy aż do 1916 roku i nie współuczestniczyły w rozwoju miasta. Na przestrzeni wieków miasto przeżywało lata świetności, lecz kilkakrotnie stawało też na skraju całkowitego zniszczenia, podczas najazdów szwedzkich, rosyjskich oraz niemieckich. Zasadniczy układ urbanistyczny dzisiejszej Warszawy ukształtował się podczas odbudowy miasta po niemal całkowitym zburzeniu w czasie II wojnie światowej. Archiwum Skarbowe w Warszawie – archiwum państwowe w Warszawie założone 2 lipca 1871 r. jako Archiwum Akt Dawnych byłego Zarządu Finansowego Królestwa Polskiego (później utrwaliła się nazwa „Archiwum Skarbowe”). Archiwum powstało w celu przechowywania akt po zlikwidowanej w 1867 r. Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu Królestwa Polskiego, która już wcześniej przechowywała akta skarbowe z okresu Księstwa Warszawskiego oraz z okresu staropolskiego.

    Archiwum Państwowe w Poznaniu – pierwsze archiwum w Poznaniu powstało w 1869 r. (Staatsarchiv Posen) jako placówka pruskiej sieci archiwów prowincjonalnych. Gromadziło księgi sądów grodzkich i ziemskich z okresu staropolskiego, akta i dokumenty ze skasowanych klasztorów oraz akta po zlikwidowanych urzędach pruskich. Janusz Durko (ur. 23 lutego 1915 w Warszawie) – historyk, archiwista i muzeolog. Urodzony w Warszawie w rodzinie o tradycjach lewicowych, PPS-owskich. W 1934 roku ukończył gimnazjum im. Jana Zamojskiego w Warszawie. W latach 1934-1938 studiował historię na Uniwersytecie Warszawskim.Absolwent Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego, autor licznych publikacji o Warszawie i ruchu robotniczym. Uczeń Władysława Tomkiewicza i Wacława Tokarza. Obronił pracę magisterską Stanowisko Gdańska w czasie wojny polsko-szwedzkiej 1623-1629. W czasie niemieckiej okupacji pracował jako sekretarz i członek zarządu Społecznego Przedsiębiorstwa Budowlanego w Warszawie, gdzie zatrudnionych było wielu Żydów z tzw. „aryjskimi” papierami. Od jesieni 1942 r. do wybuchu Powstania Warszawskiego w mieszkaniu Janiny i Janusza Durków schronienie znalazło około 20 osób - uciekinierów z getta. Na wniosek Ocalonych Instytut Yad Vashem nadał państwu Durko tytuł „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata” w 1989 roku. W 1948 roku obronił pracę doktorską Początki ruchu socjalistycznego w Królestwie Polskim. W 1955 otrzymał tytuł docenta. Od 1945 roku był pracownikiem naukowym Instytutu Pamięci Narodowej i Instytutu Historii Najnowszej. W latach 1947-1951 wykładał na Akademii Nauk Politycznych. Od 1951 roku pracował w WHP/ZHP przy KC PZPR, gdzie kierował tamtejszym archiwum. Od 1971 do 1981 roku pracował Centralnym Archiwum PZPR, którego był kierownikiem. W latach 1952-2004 był dyrektorem Muzeum Historycznego m.st. Warszawy (najdłuższy staż w Polsce). Przez wiele lat związany z Zakładem Historii Partii przy KC PZPR, gdzie był wicedyrektorem, następnie z Centralnym Archiwum KC PZPR. Członek Komitetu Opieki nad Starymi Powązkami im. Jerzego Waldorffa. Współzałożyciel i członek Towarzystwa Przyjaciół Warszawy.

    Prezydent miasta stołecznego Warszawy wybierany jest przez mieszkańców miasta w wyborach powszechnych, równych, tajnych i bezpośrednich. Jest organem wykonawczym miasta stołecznego Warszawy jako jednostki samorządu terytorialnego, a także zwierzchnikiem służbowym pracowników jednostek organizacyjnych oraz zwierzchnikiem warszawskich służb, inspekcji i straży.

    Dodano: 27.08.2010. 00:11  


    Najnowsze