• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Przyrządy naukowe, rzeźby i poziomki w Ogrodzie Profesorskim UJ

    28.02.2010. 12:43
    opublikowane przez: Piotr aewski-Banaszak

    Interaktywne modele przyrządów naukowych będą jedną z atrakcji Ogrodu Profesorskiego UJ, który po rewitalizacji zostanie otwarty 12 maja. Będzie to nowy, dostępny dla wszystkich, zielony zakątek nieopodal krakowskiego Rynku Głównego.

    Ogród znajduje się pomiędzy dzisiejszymi budynkami Collegium Maius, Minus, Witkowskiego i Plantami. Od połowy XV w. służył on wykładowcom Akademii Krakowskiej. Na terenie dwa razy większym niż obecnie rosły warzywa, drzewa owocowe, hodowano drób.

    Upadek ogrodu zaczął się pod koniec XVIII w., kiedy profesorowie w związku z reformą uczelni wyprowadzili się z Collegium Maius. W XX wieku stał się on zapleczem budowlanym uczelni.

    "Teraz nie będzie tam ani sadu, ani warzywniaków, ale piękna nowa aranżacja" - mówiła Ewa Wyka, kierownik działu Historii Nauki i Instrumentów Naukowych Muzeum UJ. "Nie będzie drzew owocowych, ale będą poziomki" - dodał wicedyrektor Muzeum UJ Włodzimierz Kisza.

    Po rewitalizacji w ogrodzie staną modele przyrządów naukowych z poszczególnych epok. Będzie można sprawdzić, jak działają. Oprócz zegara słonecznego odwiedzający ogród zobaczą kopię sfery armilarnej, czyli instrument astronomiczny popularny w XV i XVI w. będący modelem sfery niebieskiej.

    "Będzie model półkul magdeburskich służących do demonstrowania istnienia próżni i ciśnienia atmosferycznego oraz nowoczesny licznik do pomiaru promieniowania kosmicznego" - zapowiada Ewa Wyka.

    W ogrodzie stanie też klatka meteorologiczna wzorowana na stosownej przez naukowców w XIX w., z pomiarem temperatury, ciśnienia i wilgotności powietrza.

    Aranżację ogrodu uzupełnią odrestaurowane XIX-wieczne rzeźby. Trzy z nich przedstawiają profesorów ubranych w togi i birety, choć nie wiadomo, jakie konkretne osoby. Dwóch kamiennych halabardników stanie przy bramie wyjściowej.

    Ogród będzie otwarty od maja do października od godz. 8 rano do zmierzchu. Później będzie go można podziwiać przez ażurową bramę. Wejście na teren ogrodu będzie możliwe bramą od ul. Jagiellońskiej i furtką od ul. Gołębiej, a w czasie największego natężenia ruchu turystycznego także przez Długą Sień z dziedzińca Arkadowego Collegium Maius.

    Prowadzona od 2008 r. rewitalizacja ogrodu objęła m.in. wymianę podziemnych instalacji, oświetlenie, wytyczenie alejek i aranżację zieleni. Do końca 2009 r. wydano na ten cel 3 mln 750 tys. zł, z czego 2,3 mln pochodziło z dotacji Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa, a reszta ze środków UJ.

    Źródło:
    PAP - Nauka w Polsce

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Dąb Jagielloński – duży i stary okaz dęba szypułkowego (Quercus robur L.) w Ogrodzie Botanicznym w Krakowie. Rośnie w środkowej części ogrodu, w pobliżu sadzawki z roślinnością wodną, rybami i żabami. Według informacji na tabliczce zamontowanej na nim, ma około 230 lat i 6 m obwodu. Nazwa dębu pochodzi od nazwy ogrodu (Ogród Botaniczny Uniwersytetu Jagiellońskiego), a wiek dębu jest równy wiekowi ogrodu botanicznego (ogród został założony w 1783 r.), lub jest nieco starszy, jeśli został dąb zasadzony jako kilkuletnie drzewko. Ławeczka Józefa Kostrzewskiego w Poznaniu – pomnik w formie ławki z siedzącą postacią jednego z założycieli Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza – prof. Józefa Kostrzewskiego, zlokalizowany w Poznaniu w Ogrodzie Zamkowym, w pobliżu Collegium Maius, Collegium Minus, w obrębie Dzielnicy Cesarskiej. Leśny Ogród Botaniczny "Marszewo" – ogród botaniczny działający na gruntach w zarządzie Nadleśnictwa Gdańsk przy Ośrodku Edukacji Leśnej w Marszewie w Gdyni. Zezwolenie na działalność tej placówki wydane zostało 4 sierpnia 2010 roku. Ogród wyznaczony został na powierzchni 49,69 ha. Koncepcja ogrodu opracowana została na zlecenie Nadleśnictwa Gdańsk przez pracowników naukowych Uniwersytetu Gdańskiego. Z licznych kolekcji tematycznych roślin, jako pierwszy powstał sad starych odmian drzew owocowych. W młodej placówce bezpłatnie realizowana jest edukacja przyrodnicza na leśnej ścieżce przyrodniczej i w interaktywnej sali edukacyjnej.

    Bursa Długosza (inne nazwy Bursa Kanonistów, Bursa Prawnicza, Iurisperitorum lub Bursa Juristarium) – nieistniejąca już bursa dla studentów Uniwersytetu Krakowskiego studiujących prawo kanonicze. Bursa zlokalizowana była przy Zakonie Jezuitów na ul. Grodzkiej 52-54 w miejscu obecnego ogrodu obok Collegium Broscianum (dokładnie w obrębie dawnych zabudowań klasztornych). Została ufundowana w 1471 przez Jana Długosza, zlikwidowano ją w 1832, a zburzono w 1842-1843. W Collegium Maius zachowały się dwa portale i tablica erekcyjna z tej bursy. Globus Jagielloński – jeden z pierwszych globusów w historii kartografii, a zarazem najstarszy zachowany, na którym zaznaczono nowy kontynent, Amerykę. Jest przechowywany w Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Collegium Maius w Krakowie.

    Muzeum Botaniczne i Pracownia Historii Botaniki im. J. Dyakowskiej – muzeum zlokalizowane na terenie Ogrodu Botanicznego UJ w Collegium Śniadeckiego. Piotr Brzeziński (ur. 1862, zm. 1939) – polski biolog i ogrodnik, wykładowca i profesor (od 1913) Uniwersytetu Jagiellońskiego. Organizator ogrodu owocowo- wraywnego na polu doświadczalnym UJ w Prądniku Czerwonym oraz pierwszej na ziemiach polskich oddzielnej Katedry Ogrodnictwa przy Studium Rolniczym UJ. Zastępca dyrektora krakowskiego Ogrodu Botanicznego (1902-1910). Jego wykłady obejmowały tematykę sadownictwa, pszczelarstwa, warzywnictwa. Aktywny działacz komisji AU i PAU.

    Collegium Nowodworskiego – budynek Uniwersytetu Jagiellońskiego położony przy ulicy św. Anny 12. Bartłomiej Nowodworski (stąd nazwa) zapisał budynek na rzecz uniwersytetu z przeznaczeniem dla pierwszej świeckiej szkoły średniej istniejącej na uniwersytecie od 1586. Kolegium Nowodworskiego architektonicznie nawiązuje do późnogotyckiego Collegium Maius, a słynie z arkadowego barokowego dziedzińca. Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego – muzeum mieszczące się w budynku Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego, na rogu ulicy św. Anny i Jagiellońskiej w Krakowie. Wywodzi się z Gabinetu Archeologicznego Uniwersytetu, założonego w 1867 roku przez prof. Józefa Łepkowskiego.

    Altana (chłodnik, ciennik) – lekka budowla, często ażurowa, stawiana w ogrodzie, często ozdobna, również niewielki plac zacieniony przez krąg drzew. Ma za zadanie chronić przed deszczem i słońcem. Miejsce spotkań i odpoczynku. Często stawiana w punktach widokowych lub jako akcent na zakończeniu osi kompozycyjnych ogrodu.

    Pomnik Mikołaja Kopernika w Krakowie – według projektu Cypriana Godebskiego powstał w 1899 r., a 8 czerwca 1900 r. został uroczyście odsłonięty na dziedzińcu Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1953 r. z inicjatywy Karola Estreichera pomnik został przeniesiony na Planty przy Collegium Witkowskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie stoi do dziś.

    Square Kilometre Array (SKA) – planowana sieć radioteleskopów o całkowitej powierzchni jednego kilometra kwadratowego. Będzie działać w zakresie częstotliwości od 70 MHz do 10 GHz oraz będzie 50 razy bardziej czuła niż jakikolwiek dzisiejszy radioteleskop. Będzie to wymagało bardzo wydajnych centralnych silników obliczeniowych, a także długodystansowych połączeń o przepustowości dziesięciokrotnie większej od dzisiejszego światowego ruchu internetowego. Dzięki temu będzie można badać niebo ponad dziesięć tysięcy razy szybciej niż obecnie. Sieć SKA zostanie zbudowana na półkuli południowej w Republice Południowej Afryki i Australii, gdzie obserwacja naszej galaktyki, Drogi Mlecznej jest najprostsza i gdzie emisja interferencji elektromagnetycznej jest najmniejsza. Budowa SKA ma się rozpocząć w 2016 roku, zakończyć w 2024 roku, a w międzyczasie, w 2020 roku mają zostać przeprowadzone pierwsze obserwacje. Budżet przedsięwzięcia to 1,5 mld euro. Ogród Botaniczny Uniwersytetu Leicester – ogród botaniczny założony w 1921 r. w pobliżu domów studenckich Uniwersytetu Leicester (University of Leicester) pomiędzy ulicami: Glebe Road, Stoughton Street i Leicester Road, poza granicami miasta Leicester. Powierzchnia ogrodu wynosi 6,5 ha (65 000 m²). Ogród wykorzystywany jest w celach badawczych przez Wydział Biologii Uniwersytetu. Ogród jest otwarty dla zwiedzających. W latach 2010-2011 na skutek ostrej zimy część roślin przemarzła i została stracona.

    Dodano: 28.02.2010. 12:43  


    Najnowsze