• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Przyszłość kryje się w gwiazdach! Rozbudowa sieci radioastronomicznej w RPA dzięki współpracy

    09.11.2011. 16:49
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Na specjalnym spotkaniu w Parlamencie Europejskim w poniedziałek, 7 listopada, zgromadzili się ustawodawcy, eksperci, posłowie Parlamentu Europejskiego (PPE) i astronomowie, aby przedyskutować przyszłość radioastronomii w RPA oraz szerszy kontekst partnerstwa naukowego między Europą a Afryką, jednego z kluczowych celów wspólnej strategii Afryka-UE przyjętej na szczycie Afryka-UE 2010.

    Zaproszona prelegentka Naledi Pandor, Minister Nauki i Technologii RPA, wyraziła swoje pragnienie, by Afryka nie była postrzegana jedynie jako "odbiorca pomocy, lecz miejsce światowej klasy badań naukowych". Wyjaśniła jak radioastronomia - badanie ciał niebieskich emitujących fale radiowe, jak gwiazdy, czarne dziury i galaktyki - może generować rozwój, podnieść status nauki i technologii wśród młodych Afrykanów i pomóc w osiągnięciu Milenijnych Celów Rozwoju (MDG).

    W czasie wydarzenia, zorganizowanego przez delegację Parlamentu Europejskiego ds. stosunków z Republiką Południowej Afryki i poprowadzonego przez PPE Michalea Cashmana z Wlk. Brytanii z ramienia Grupy Postępowego Sojuszu Socjalistów i Demokratów, eksperci podkreślali istotną już w tej chwili rolę RPA w globalnej sieci astronomicznej. Doskonałe warunki do prowadzenia obserwacji na dużych obszarach wolnych od zanieczyszczenia światłem czy fal radiowych sprawiły, że kraj ten stał się doskonałym miejscem dla największego, pojedynczego teleskopu optycznego na półkuli południowej, Wielkiego Teleskopu Południowoafrykańskiego (SALT).

    Teraz RPA pragnie poszerzyć swoją bazę badań radioastronomicznych i właśnie złożyła popartą przez Unię Afrykańską (UA) ofertę na rozmieszczenie teleskopu SKA (ang. Square Kilometre Array). Teleskop SKA, który ma stać się częścią największego projektu radioastronomicznego w historii ludzkości, może dać astronomom większe możliwości rozwiązywania wieloletnich zagadek dotyczących wszechświata.

    Obiekt, którego gotowość eksploatacyjną przewiduje się na 2024 r., będzie budowany etapami na bazie istniejącej infrastruktury w Republice Południowej Afryki albo w Australii, zgodnie z decyzją wewnętrznej społeczności astronomów. Profesor George Miley, wiceprzewodniczący Międzynarodowej Unii Astronomicznej powiedział: "Niezależnie od tego, gdzie trafi będzie olbrzymią siłą napędową globalnego rozwoju."

    Prezentując ofertę Republiki Południowej Afryki, dr Bernie Fanaroff, dyrektor południowoafrykańskiego biura projektu SKA, wyjaśnił że w przypadku lokalizacji w RPA projekt ten będzie mógł z powodzeniem wypełnić obecną, geograficzną "lukę teleskopową" - anteny SKA rozciągałyby się do wysp na Oceanie Indyjskim. Jak zauważa: "Jakość obrazów zależy od tego, ile teleskopów jest do dyspozycji. Jeżeli wypełniona zostanie luka teleskopowa, to uzyskiwane obrazy będą znacznie ostrzejsze. Ciekawą rzeczą w astronomii jest to, że im dalej można spojrzeć, tym dalej można się cofnąć w czasie."

    Niemniej poza tymi naukowymi aspiracjami, radioastronomia wniosła duży wkład w nasze życie na wiele rozmaitych sposobów, choć możemy sobie z tego nie zdawać sprawy. Wysoce precyzyjna optyka adaptatywna, przetwarzanie obrazów, Wi-Fi, czułe detektory elektroniczne i bardzo precyzyjne zegary, to zaledwie niektóre sposoby wykorzystania wiedzy radioastronomicznej w praktyce. Dr Bernie Fanaroff powiedział: "Rozwój bazujący na wydobyciu zasobów nie jest zrównoważony, a zatem zróżnicowanie ma zasadnicze znaczenie. Radioastronomia może doprowadzić do istotnych ubocznych produktów technologicznych i rozwinąć na wysokim poziomie zdolność naukowo-techniczną do innowacji".

    Niemniej być może największą korzyścią, jaką może zapewnić radioastronomia jest jej dostępność i zdolność do inspirowania młodych ludzi i zainteresowania ich nauką.
    "Budowa globalnej sieci radioastronomicznej jest ważna, ponieważ podnosi wysoko status nauki i technologii w Afryce i wywołuje wśród opinii publicznej zainteresowanie nauką. W Afryce nie dysponujemy wystarczającą liczbą inżynierów i naukowców, dlatego ważne jest przełamanie nastawienia, że to zbyt trudne" - zauważa dr Bernie Fanaroff.

    Minister Pandor wyraziła również nadzieję, że radioastronomia może polepszyć pozycję kobiet w społeczności naukowej. "[Milenijne Cele Rozwoju (MDG)] odnoszą się także do edukacji i płci. Kobiety powinny cieszyć się równym dostępem do nauki i powinniśmy pracować nad zmniejszeniem ich wykluczenia."

    Południowoafrykańska radioastronomia od dawna jest dofinansowywana ze środków unijnych za pośrednictwem całej gamy projektów, które mają na celu powiązać powstającą sieć teleskopów afrykańskich z europejską częścią globalnej sieci Interferometrii Wielkobazowej (VLBI). Sieć łączy obserwacje wielu teleskopów w celu generowania obrazów, które w innym przypadku byłyby niemożliwe do uzyskania.

    Sieć VLBI została utworzona w 1980 r. przez konsorcjum pięciu głównych instytutów radioastronomicznych w Europie. Od 1980 r. Europejska Sieć VLBI (EVN), opierająca się na współpracy głównych instytutów radioastronomicznych z Europy, Azji i RPA, prowadzi obserwacje kosmicznych źródeł radiowych o wysokiej rozróżnialności kątowej, a sieć VLBI powiększyła się o 9 instytutów z 12 radioteleskopami na świecie.

    Jednym z interesujących projektów jest EUNAWE (Uświadamianie małym dzieciom istnienia wszechświata), dofinansowany na kwotę 1.903.577 EUR z tematu "Przestrzeń kosmiczna" Siódmego Programu Ramowego (7PR). Ma na celu rozbudzenie wśród młodych ludzi z Hiszpanii, Holandii, Niemiec, RPA, Wlk. Brytanii i Włoch zainteresowania astronomią.

    Poza astronomią nacisk został położony w 2010 r. na zdrowie, środowisko i rolnictwo za pośrednictwem zaproszenia "Afryka" o wartości 67 mln EUR z budżetu 7PR. Kolejną godną uwagi inicjatywą finansowania jest niedawny projekt AFRICACONNECT z 2009 r. dotyczący technologii informacyjnych i komunikacyjnych (TIK), dofinansowany na kwotę 12 mln EUR z budżetu Europejskiego Funduszu Rozwoju.

    Ponieważ wszystkie formy dofinansowywania unijnego dla Afryki są pożądane, wiążąc się często z pracami zasadniczo ratującymi życie, delegaci na spotkanie porozumieli się, co do przyłożenia takiej samej wagi do współpracy w zakresie "Astronomii dla rozwoju" w kolejnym unijnym Programie Ramowym na rzecz badań naukowych, Horyzont 2020.

    "Może ludzie będą zaskoczeni, słysząc o promowaniu nauki i technologii na kontynencie afrykańskim, ale istotne jest byśmy zmierzali w kierunku gospodarki opartej na wiedzy" - powiedziała Minister Pandor. "Współpraca między Afryką a Europą nie powinna ograniczać się do rolnictwa, środowiska i zagadnień zdrowotnych. Powinna obejmować kompleksowy zbiór przedsięwzięć w całym łańcuchu naukowo-technologicznym. Pragniemy wykorzystywać wspólne zasoby planety w sposób sprzyjający inkluzji."

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Europejska Sieć VLBI (ang. European VLBI Network, EVN) – europejska sieć radiowej interferometrii wielkobazowej (VLBI), która obejmuje 12 radioteleskopów znajdujących się we Francji, Wielkiej Brytanii, Hiszpanii, Holandii, Niemczech, Szwecji, Włoszech, a także w Chinach, Południowej Afryce oraz w Polsce – w Obserwatorium Astronomicznym UMK w Piwnicach. Square Kilometre Array (SKA) – planowana sieć radioteleskopów o całkowitej powierzchni jednego kilometra kwadratowego. Będzie działać w zakresie częstotliwości od 70 MHz do 10 GHz oraz będzie 50 razy bardziej czuła niż jakikolwiek dzisiejszy radioteleskop. Będzie to wymagało bardzo wydajnych centralnych silników obliczeniowych, a także długodystansowych połączeń o przepustowości dziesięciokrotnie większej od dzisiejszego światowego ruchu internetowego. Dzięki temu będzie można badać niebo ponad dziesięć tysięcy razy szybciej niż obecnie. Sieć SKA zostanie zbudowana na półkuli południowej w Republice Południowej Afryki i Australii, gdzie obserwacja naszej galaktyki, Drogi Mlecznej jest najprostsza i gdzie emisja interferencji elektromagnetycznej jest najmniejsza. Budowa SKA ma się rozpocząć w 2016 roku, zakończyć w 2024 roku, a w międzyczasie, w 2020 roku mają zostać przeprowadzone pierwsze obserwacje. Budżet przedsięwzięcia to 1,5 mld euro. Lubelski Festiwal Nauki – największa impreza naukowa w Lublinie, mająca na celu popularyzację nauki w społeczeństwie (szczególnie wśród młodzieży), prezentację projektów badawczych realizowanych w uczelniach i jednostkach naukowych, promocję uczelni i jednostek badawczych oraz integrację lubelskiego środowiska naukowego. Festiwal ma także zachęcić do uprawiania i podglądania nauki oraz pracy naukowców, pokazać, że praca naukowca może być ciekawa, a studia mogą pomóc w realizacji marzeń.

    Centrum Innowacji, Transferu Technologii i Rozwoju Uniwersytetu (CITTRU) powstało w 2003 roku. Rolą tej jednostki Uniwersytetu Jagiellońskiego jest wspieranie rozwoju nowoczesnej nauki m.in. poprzez marketing innowacji i badań naukowych, popularyzację wiedzy i promocję nowych metod komunikacji naukowej oraz aplikowanie o fundusze na rozwój uczelni.

    Eskom – południowoafrykańska firma, utworzona w 1922 roku jako Electricity Supply Commission (ESCOM), zajmująca się wytwarzaniem, przesyłaniem i dystrybucją energii elektrycznej, wykorzystywanej w przemyśle, górnictwie, handlu, rolnictwie i przez odbiorców indywidualnych; produkuje ok. 95% energii elektrycznej zużywanej w Afryce Południowej i ok. 45% – w całej Afryce. Od 1 lipca 2002 Eskom jest spółką publiczną (Eskom Holdings Limited), zarządzaną przez Radę Dyrektorów. Jedynym akcjonariuszem Eskom jest rząd Republiki Południowej Afryki, którego przedstawicielem jest minister ds. rozwoju (the Minister of Public Enterprises). W celu zaspokojenia rosnącego zapotrzebowania na energię elektryczną w Republice Południowej Afryki buduje nowe elektrownie i linie energetyczne.

    Deep Space Network (DSN) – nadawczo-odbiorcza globalna sieć dużych anten zarządzana przez Jet Propulsion Laboratory. Anteny te pozwalają na nawiązanie łączności pomiędzy Ziemią a flotą bezzałogowych sond kosmicznych eksplorujących Układ Słoneczny. Służą one także do radioastronomii. Jest to sieć przekaźników zlokalizowanych na terenie Hiszpanii, Kalifornii oraz Australii. Rozmieszczenie urządzeń właśnie w tych miejscach umożliwia niezakłóconą ruchem Ziemi komunikację z kosmicznymi pojazdami. DSN dzięki temu jest uznawana za najbardziej czuły system telekomunikacyjny na naszej planecie. oikos International - międzynarodowa organizacja studencka inspirowana ideą zrównoważonego rozwoju, która powstała by wspierać przedsiębiorczość przyjazną środowisku naturalnemu oraz uwrażliwiać studentów kierunków ekonomicznych na problem zrównoważonego wzrostu gospodarczego. oikos International posiada obecnie ponad 50 000 członków, zrzeszonych w 39 oddziałach lokalnych w 20 państwach świata. Działalność oikosu obejmuje organizację wykładów, konferencji i warsztatów o tematyce prospołecznej i proekologicznej oraz realizację projektów mających na celu praktyczne zastosowanie zasad zrównoważonego rozwoju w gospodarce. Większość działań to oddolne inicjatywy dopasowane do potrzeb lokalnego środowiska danego oddziału. Niemniej jednak, oikos International realizuje również szereg projektów o skali globalnej, które mają przybliżać międzynarodowej społeczności ideę zrównoważonego rozwoju oraz prowokować do dyskusji na temat szans i zagrożeń globalnej gospodarki, której przyszło rozwijać się w granicach wytyczonych przez naturę. Część projektów ma charakter typowo edukacyjny, służy wzrostowi wiedzy i zdobywaniu nowych umiejętności przez członków oikos International, dzięki czemu możliwy jest wzrost oddziaływania samej organizacji.

    Polityka naukowa definiowana jest jako działalność państwa oraz innych instytucji publicznych mająca na celu takie wpływanie na naukę, które w sposób optymalny przyczyni się do wzrostu gospodarczego i rozwoju społecznego przy jak najlepszym wykorzystaniu środków na badania naukowe. Często do szeroko rozumianej polityki naukowej zalicza się także politykę innowacyjną, której zadaniem jest wprowadzanie wyników badań naukowych, wynalazków i usprawnień do praktyki gospodarczej. Jest to jedna z najmłodszych dziedzin polityki gospodarczej, ukształtowała się dopiero w latach pięćdziesiątych ubiegłego stulecia. Przełomową datą jest rok 1935, kiedy to wydano pracę J.D.Bernala pt. "The Social Function of Science"("Społeczna funkcja nauki"), ujmującą całościowo problemy nauki we współczesnym świecie. W 1967r. we Frascati(Włochy) odbyła się konferencja przedstawicieli krajów skupionych w OECD, w trakcie której wypracowano wiele zaleceń i definicji dotyczących polityki naukowej, będących podstawą obecnego rozwoju tej dziedziny. Dzięki ustaleniom z 1967r. w wielu krajach, także w krajach rozwijających się, utworzono organy decyzyjne a szczeblu rządowym odpowiedzialne za politykę naukową. Olimpiada Języka Hiszpańskiego – ogólnopolska olimpiada przedmiotowa przeznaczona dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych. Olimpiada odbywa się w ramach projektu pt. „Opracowanie i wdrożenie kompleksowego systemu pracy z uczniem zdolnym”. Zadaniem projektu jest wypracowanie nowatorskich rozwiązań dotyczących organizacji olimpiad oraz przeprowadzenia pilotażowych olimpiad w latach szkolnych 2010/2011, 2011/2012, 2012/2013. Projekt koordynuje Ośrodek Rozwoju Edukacji, a jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.

    Wdrażanie technologii – etap działalności naukowo-technicznej, w którym efekty pracy naukowej w obszarze nauk podstawowych i stosowanych, w tym ściśle ukierunkowanych na osiągnięcie celów praktycznych prac badawczo-rozwojowych, są realizowane w praktyce, np. przez uruchomienie nowych technologii lub modyfikacje technologii istniejących.

    Centrum Innowacji i Transferu Technologii (CITT) – jednostka Politechniki Śląskiej służąca promocji współpracy nauki z biznesem i samorządem w celu wsparcia i rozwoju procesu transferu technologii i wiedzy z uczelni do gospodarki. Główną grupą do której skierowana jest aktywność CITT są przedsiębiorstwa zainteresowane rozwojem poprzez wdrażanie innowacji.

    Gallo Record Company – największa w Afryce południowoafrykańska wytwórnia wydająca płyty muzyczne. Wytwórnia posiada 75% utworów muzycznych, które zostały nagrane w Republice Południowej Afryki. Karta Ziemi (ang. Earth Charter) – deklaracja podstawowych zasad i wartości etycznych, postrzeganych przez twórców jako przydatne w budowaniu sprawiedliwego, zrównoważonego i pokojowego globalnego społeczeństwa XXI wieku. „Karta ma na celu rozbudzenie we wszystkich ludziach nowego poczucia globalnej współzależności i współdzielonej odpowiedzialności za dobro całej ludzkiej rodziny, większą społeczność życia oraz przyszłe pokolenia.”(Czym jest Karta Ziemi). Karta Ziemi powstała w wyniku międzynarodowego, międzykulturowego dialogu wokół wspólnych celów i wartości związanych z ideą zrównoważonego rozwoju.

    Projekt GLORIA (skrót od GLObal Robotic-telescopes Intelligent Array) – społecznościowo-naukowy projekt badawczy kierowany przez Universidad Politécnica de Madrid, którego celem jest uruchomienie pierwszej na świecie darmowej i ogólnodostępnej sieci zautomatyzowanych teleskopów. Jest jednym z ogólnodostępnych internetowych projektów z dostępem dla wolontariuszy chętnych pomóc naukowcom w ich pracy. Warunkiem uczestnictwa w projekcie jest posiadanie przez uczestnika połączenia z Internetem oraz przeglądarki internetowej. Afrykański Bank Rozwoju (African Development Bank, AfDB) – finansowa organizacja międzynarodowa, powstała dzięki zabiegom Komisji Gospodarczej ONZ ds. Afryki i Organizacji Jedności Afrykańskiej, w celu finansowania wspomagających rozwój gospodarczy i społeczny państw afrykańskich narodowych i ponadnarodowych projektów inwestycyjnych, związanych m.in. z poszukiwaniami bogactw naturalnych, rozwojem transportu, przemysłu, budownictwa, handlu i rolnictwa oraz wdrażaniem postępu technicznego, poprzez finansowanie szerokiego zakresu projektów i programów.

    Portal Badań Estońskich (est. Eesti Teadusportaal, ETIS; ang. Estonian Research Portal) – system informacyjny utworzony przez Estońskie Ministerstwo Szkolnictwa i Nauki, którego zadaniem jest ułatwienie szybkiego dostępu do aktualnych i kompleksowych informacji o nauce estońskiej w różnych jej dziedzinach. Na portalu można zasięgnąć informacji dotyczących instytutów i projektów naukowo-badawczych oraz estońskich badaczy i ich publikacji. System zawiera kilka działów i baz danych, m.in.: aktualności naukowe, forum, polityka badań naukowych i rozwoju, współpraca międzynarodowa i itd. COST – Europejski Program Współpracy w Dziedzinie Badań Naukowo-Technicznych (European Cooperation in Science and Technology), jest międzyrządową instytucją europejską, powołaną w celu rozwijania międzynarodowej współpracy w zakresie badań naukowych prowadzonych w ramach poszczególnych krajowych programów. COST stanowi najstarszy europejski program w dziedzinie naukowej, gdyż został on utworzony już w 1971 r. Obecnie obejmuje on 36 członkowskich krajów Unii Europejskiej oraz krajów współpracujących.

    Sieć korporacyjna – określenie sieci komputerowej będącej własnością przedsiębiorstwa lub grupy przedsiębiorstw. Jest to sieć oparta na protokołach internetowych. Sieć korporacyjna może byc pojedynczą siecią LAN, obejmującą jeden lub kilka budynków, może być to kilka sieci LAN połączonych łączami WAN. Sieć korporacyjna może byc siecią, geograficznie, bardzo rozległą, obejmująca zasięgiem kilka lub więcej odległych lokalizacji w obrębie jednego kraju, kontynentu lub w przypadku dużych firm lub grup międzynarodowych może być siecią o zasięgu globalnym. Misja New Worlds – projekt planujący budowę dużego okultera w przestrzeni kosmicznej stworzony do blokowania światła w pobliżu gwiazd, w celu obserwowania na ich orbitach planet. Obserwacje mogłyby być podjęte z istniejącego teleskopu kosmicznego, prawdopodobnie z użyciem Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba, który jest w fazie projektu i budowy, lub specjalnie stworzonego do tego celu teleskopu światła widzialnego, mającego na celu tylko znajdowanie planet. Program w latach 2004-2008 finansowany był przez NASA Institute for Advanced Concepts (NIAC), i kierowany przez dr. Webstera Casha z University of Colorado w Boulder, we współpracy z Ball Aerospace & Technologies Corp., Northrop Grumman, Southwest Research Institute i innymi. W 2010 r. projekt szukał wsparcia finansowego w NASA i w innych źródłach w wysokości 3 mld dolarów, wskutek czego rozpoczęcie projektu mogłoby być możliwe w 2011 r. (projekt został wymieniony przez NASA w planach strategicznych na rok 2011), a teleskop mógłby zostać uruchomiony w 2019 r., a starshade w 2020 r., natomiast rozpoczęcie badań naukowych nastąpiłoby w 2020 r.

    Dodano: 09.11.2011. 16:49  


    Najnowsze