• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Skarby Biblioteki Książąt Czartoryskich na wystawie w Krakowie

    15.09.2011. 00:25
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl


    Prawie 50 rękopisów iluminowanych i starych druków z Biblioteki Książąt Czartoryskich można oglądać na wystawie zorganizowanej w Pałacu Biskupa Ciołka przez Muzeum Narodowe w Krakowie. Otwarta w środę wystawa potrwa tylko kilkanaście dni.


    Wystawa w Pałacu Biskupa Erazma Ciołka ma pokazać różnorodność i bogactwo kolekcji Czartoryskich oraz piękno samych książek. Wśród prezentowanych dzieł są m.in. ,,Pontyfikał" biskupa Erazma Ciołka, ,,Godzinki" Agnes de Kicquemberg i brewiarz papieża Sykstusa IV ofiarowany Zygmuntowi III Wazie.

    ,,Chcieliśmy przypomnieć obecność w Bibliotece Czartoryskich skarbów, które mogą stanąć w sposób pełnoprawny obok innych kolekcji europejskich" - powiedziała PAP kurator wystawy Katarzyna Płonka-Bałus. ,,Chciałam pokazać nie tylko malarstwo książkowe, ale książkę w zmienności jej funkcji, treści, dekoracji, oprawy. To wszystko, co składa się na nią jako na przedmiot, a jednocześnie na przekaz ważnych idei. Układ wystawy odzwierciedla dzieje kolekcji poczynając od najstarszych darów i zakupów" - wyjaśniła.

    Najstarszy z prezentowanych rękopisów to XIII-wieczny zbiór tekstów prawniczych - ,,Dekretalia" papieża Grzegorza IX, który został zakupiony przez Władysława Czartoryskiego w XIX w. w Paryżu.

    W ,,Antyfonarzu" z klasztoru franciszkanów w Bolonii zwiedzający mogą podziwiać bardzo cenne pod względem artystycznym dekoracje autorstwa Neri da Rimini, znanego w tych czasach iluminatora. W pochodzącym z pierwszej ćwierci XIV wieku zbiorze traktatów filozoficznych zachowała się dawna kompozycja stron z bardzo szerokimi marginesami.

    Na wystawie pokazywanych jest wiele ,,Godzinek" - ksiąg służących do modlitwy. Jednymi z ciekawszych są ,,Godzinki" należące do Agnes de Kicquemberg. ,,To pozycja z pierwszej półki europejskiego malarstwa książkowego. Księga ta jest otwarta na karcie, gdzie Matkę Boską z Dzieciątkiem adoruje sama właścicielka rękopisu, która pojawia się przedstawiona tak jak chciałaby siebie widzieć - ze wszystkimi atrybutami modnej, wielkiej damy, zauważam, że piśmiennej" - mówiła Płonka-Bałus.

    W bogato dekorowanym ,,Pontyfikale biskupa Erazma Ciołka", który został zamówiony na początku XVI w. przez biskupa płockiego najwyraźniej w nadziei na uzyskanie godności biskupa krakowskiego, bardzo mocno akcentowany jest wątek królewski.

    Na wystawie zobaczyć można ciekawe, a niekiedy bardzo cenne oprawy ksiąg - np. księgę ze złoconymi tłokami herbu Zygmunta III Wazy czy ,,Kronikę polską" Bielskiego, której oprawa została wykonana według koncepcji księżnej Izabeli Czartoryskiej, a składa się z desek połączonych skórą zdobioną klamrami oraz z łańcucha.

    Wzrok przykuwa XIX-wieczna oprawa ,,De Officiis" Cicerona - na okładce wykorzystano emaliowaną plakietę wykonaną w XIII w. w Limoges we Francji.

    Prezentowane rękopisy i starodruki są własnością Fundacji Książąt Czartoryskich. Niektóre z nich były pokazywane 10 lat temu na wystawie jubileuszowej Muzeum Książąt Czartoryskich, ale tej klasy dzieła rzadko opuszczają sejfy. Będą je mogli podziwiać uczestnicy XXVII Międzynarodowego Kongresu Stowarzyszenia Bibliofilów (Association Internationale de Bibliophilie), który od 18 do 25 września odbywać się będzie w Warszawie i w Krakowie.

    Wystawa potrwa do 2 października.

    PAP - Nauka w Polsce

    wos/ hes/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Fundacja Książąt Czartoryskich (Fundacja XX Czartoryskich) – ustanowiona w 1991 przez Adama Karola Czartoryskiego w celu sprawowania pieczy nad zbiorami Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie. Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie – jedno z najstarszych muzeów w Polsce, otwarte w 1878. Jego początki sięgają roku 1801 i zbiorów księżnej Izabeli Czartoryskiej, prezentowanych w jej puławskim muzeum. Z końcem XIX wieku zbiory przeniesiono do Krakowa. Poliptyk z Porto San Giorgio − nastawa ołtarzowa wykonana przez włoskiego malarza renesansowego Carla Crivellego dla Kościoła św. Jerzego w Porto San Giorgio w 1470. Części składowe dzieła znajdują się w różnych muzeach europejskich i amerykańskich, m.in. w Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie.

    Pontyfikał Erazma Ciołka (łac. Benedictionale Pontificale Cracoviensae Erasmi Vitelli) – manuskrypt z lat około 1506–1518, bogato iluminowany (62 miniatury oraz liczne dekoracje marginesów i inicjałów) przez zespół krakowskich malarzy-miniaturzystów, m.in. Mistrza Kodeksu Behema, Mistrza Mszału Jasnogórskiego oraz Mistrza Ukrzyżowania. W liczącym 265 pergaminowych kart znajdują się opisy obrzędów liturgicznych, w tym intronizacja, koronacja króla i królowej, a ponadto modlitwy odprawiane przez biskupa. Skryptorem dzieła był prawdopodobnie Wacław Żydek, zaś zleceniodawcą Erazm Ciołek herbu Sulima - sekretarz króla Aleksandra Jagiellończyka. Cenny przykład polskiego malarstwa książkowego łączącego tradycję późnego gotyku z renesansem oraz jedne z najcenniejszych cymeliów w zbiorach Biblioteki Czartoryskich w Krakowie. Biblioteka Książąt Czartoryskich – polska biblioteka fundacyjna powstała z inicjatywy książąt Adama Kazimierza Czartoryskiego i Izabeli z Flemmingów Czartoryskiej. Księgozbiór biblioteki, mieszczącej się w pałacu Czartoryskich w Puławach, został wzbogacony o bibliotekę Tadeusza Czackiego, która obejmowała archiwa po Stanisławie Auguście Poniatowskim, ostatnim królu polskim.

    Arsenał Miejski – położony jest przy ulicy Pijarskiej na Starym Mieście w Krakowie. Obecnie mieści się w nim ekspozycja części zbiorów Muzeum Książąt Czartoryskich. Muzea w Polsce: Pierwsze muzeum w Polsce zostało założone z inicjatywy Izabeli Czartoryskiej w 1801 w Świątyni Sybilli w Puławach i gromadziło pamiątki narodowe. Po upadku powstania listopadowego puławskie zbiory Czartoryskich zostały ewakuowane do Paryża, gdzie znalazły schronienie w hôtelu Lambert i powróciły do kraju w 1876 do Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie. W 1805 prywatne zbiory sztuki i starożytności gromadzone w pałacu w Wilanowie udostępnił społeczeństwu Stanisław Kostka Potocki, dając w ten sposób początek najstarszemu istniejącemu polskiemu muzeum. W 1823 we Lwowie założono Muzeum Książąt Lubomirskich, w 1855 Eustachy Tyszkiewicz utworzył Muzeum Starożytności w Wilnie, a Włodzimierz Dzieduszycki w latach 18551880 Muzeum Przyrodnicze we Lwowie.

    Bibliologia, zwana też księgoznawstwem – nauka humanistyczna, której przedmiotem badań jest książka we wszystkich jej aspektach, czyli jako obiekt materialny, nośnik treści a także społeczne narzędzie kultury. Zajmuje się ona zarówno książką dawną jak i współczesną, oraz instytucjami z nią związanymi tj. wydawnictwa, drukarnie, księgarnie, biblioteki, ośrodki informacji. Inkatenacja (łac. catena, łańcuch) - okucia z łańcuchami, w które zaopatrywane były oprawy starych ksiąg, w celu przykucia tych ksiąg do pulpitu (scriptorium), na którym je czytano. Termin dotyczy głównie ksiąg sprzed ery druku - przepisywanych ręcznie i bogato zdobionych, a przez to będących bardzo cennymi przedmiotami. Okucia gwarantowały także stabilność księgi położonej na pochyłym pulpicie.

    Bardzo bogate godzinki księcia de Berry (fr. Les Très Riches Heures du duc de Berry) – bogato iluminowany rękopis godzinek zamówiony przez Jana de Berry około 1410 roku. Jedno z najważniejszych dzieł gotyku międzynarodowego. Manuskrypt przechowywany jest obecnie w Musée Condé (Muzeum Kondeuszy) w Chantilly.

    Bibliologia, zwana też księgoznawstwem – nauka humanistyczna, której przedmiotem badań jest książka we wszystkich jej aspektach, czyli jako obiekt materialny, nośnik treści, a także społeczne narzędzie kultury. Zajmuje się ona zarówno książką dawną, jak i współczesną, oraz instytucjami z nią związanymi, tj. wydawnictwa, drukarnie, księgarnie, biblioteki, ośrodki informacji.

    Rodzina Marii z Ołpin – późnogotycki obraz namalowany około 1510–1515 przez anonimowego twórcę. Niektórzy badacze łączą to dzieło z działającym w Małopolsce Mistrzem Rodziny Marii, któremu przypisuje się ponadto kilkanaście innych dzieł z tego regionu. Prawdopodobnie obraz pierwotnie znajdował się w kościele farnym Bożego Ciała w Bieczu. W nieznanym czasie trafił do kościoła w Ołpinach (powiat tarnowski, województwo małopolskie), stąd nazwa dzieła. Obecnie prezentowany jest w pałacu biskupa Erazma Ciołka, który jest częścią muzeum Narodowego w Krakowie. Cenny przykład gotyckiego malarstwa tablicowego w Małopolsce.

    Dodano: 15.09.2011. 00:25  


    Najnowsze