• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Spotkanie z polską astronomią w warszawskim kinie IMAX

    15.09.2010. 00:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Naukowcy w Polsce są szczególnie dobrzy jeśli chodzi o teoretyczne badanie struktury gwiazd i ich pulsacji. Teraz chcemy wprowadzić do badań kosmicznych także element obserwacyjny. Polski satelita jest mały, kosztuje tysiąc razy mniej niż teleskop Hubble'a. Potrafi jednak więcej, niż potrafiły pierwsze satelity radzieckie i amerykańskie - powiedział PAP Aleksander Schwarzenberg-Czerny z Centrum Astronomicznego Mikołaja Kopernika PAN w Warszawie, kierownik naukowy projektu polskiego satelity BRITE-PL.

    Okazją do przypomnienia szerszej publiczności o roli Polaków w badaniach kosmicznych był przedpremierowy pokaz filmu "Hubble 3 D" w Warszawie. Widzowie, którzy na co dzień nie mają bliskiego kontaktu z laboratoriami badawczymi mogli zobaczyć skomplikowaną aparaturę, modele satelitów i porozmawiać z naukowcami.

    Jak mówił PAP prof. Schwarzenberg-Czerny, nad pierwszym polskim satelitą pracują wspólnie Centrum Badań Kosmicznych, gdzie satelita jest montowany oraz Centrum Astronomiczne Mikołaja Kopernika odpowiedzialne za stronę naukową, czyli za wykorzystanie satelity, kiedy ten będzie już latał.

    "Budujemy oddzielną w Polsce stację komunikacji z satelitą, ale cały projekt będzie częścią międzynarodowego projektu. Konstelacja sześciu satelitów - dwóch polskich, dwóch austriackich i dwóch kanadyjskich, będzie wykonywać wspólne projekty naukowe trochę na zasadzie mrowiska. Każdy z naszych satelitów to taka mróweczka, która samodzielnie potrafi niedużo, ale łącznie stworzą nam teleskop, który pozwoli nam obserwować niebo praktycznie w sposób ciągły" - opisywał profesor.

    Jak wyjaśnił zgromadzonym w kinie IMAX widzom zainteresowanym dorobkiem polskiej astronomii, jest to ważne dla badania pulsacji najbliższych gwiazd, głównie tych, które są masywne, a więc błękitne.

    "Rozumiemy wiele procesów w gwiazdach. Ale jednym z podstawowych procesów w gwiazdach jest konwekcja, proces transportu energii znany nam bardzo dobrze na Ziemi, z którego korzystamy w mieszkaniach. Konwekcja, ze względu na chaotyczny ruch elementów konwektywnych, do dziś nie poddaje się ścisłemu opisowi matematycznemu. Chcemy sprecyzować, jak wpływa ona na budowę gwiazd" - tłumaczył prof. Schwarzenberg-Czerny.

    Uczony porównał pomiary empirycznie w astronomii do pomiarów w sejsmologii. Jak stwierdził, badacze potrafią wnioskować o budowie wewnętrznej Ziemi na podstawie obserwacji, jak ona się trzęsie i faluje po trzęsieniach. "Tak samo obserwując pulsację gwiazd, na podstawie tego, jak gwiazdy falują wskutek wzbudzających je pulsacji, jesteśmy w stanie powiedzieć, jaka jest ich wewnętrzna budowa" - mówił.

    Profesor i jego współpracownicy pokazywali modele polskich satelitów. Podkreślali, że ich budowa pozwala naukowcom zdać pewien rodzaj "egzaminu maturalnego" z techniki kosmicznej. Dzięki niemu nasi inżynierowie będą mieli możliwość większego udziału w przyszłych europejskich projektach kosmicznych.

    "Pierwszy satelita jest w całości montowany w Polsce, ale mniej więcej połowa elementów, zwłaszcza dotyczących nawigacji, pochodzi z Kanady, z współpracującego z Polakami ośrodka w Toronto. Technikę małych satelitów już wcześniej wypróbowano w kosmosie, my byśmy znacznie więcej ryzykowali, gdybyśmy sami testowali nowo wykonane elementy. Niestety, nie wszystkie testy można przeprowadzić na Ziemi i ze względu na bezpieczeństwo takiego satelity lepiej jest polegać na sprawdzonych rozwiązaniach" - stwierdził w rozmowie z PAP Schwarzenberg-Czerny.

    Uczony przypomniał, że projekt finansuje w całości strona polska. Grant z ministerstwa nauki i szkolnictwa wyższego pochodzi z Funduszu Nauki i Technologii. To ponad 15 mln złotych, kwota pokrywająca koszt dwóch satelitów. Projekt został oficjalnie zaaprobowany w grudniu 2009 roku, pierwszy satelita wystartuje na przełomie lat 2011/2012. Pracuje przy nim około 30 osób, z czego 10 osób to naukowcy, a 20 - inżynierowie i technicy.

    Czytelnicy serwisu Nauka w Polsce mogli zapoznać się z problematyką projektu BRITE-PL tutaj.

    PAP - Nauka w Polsce, KOL

    agt/


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Pikosatelita, pico-satelita, picosat – rodzaj miniaturowego sztucznego satelity. Typ urządzeń o wadze od 0,1 do 1 kg. Do tej kategorii zalicza się również satelity określane jako CubeSat, czyli urządzenia w formie sześcianu o pojemności 1 decymetra sześciennego i wadze około 1 kg. Pikosatelitami są np.: chiński satelita technologiczny Zheda Pixing 1, amerykański satelita Hermes, wietnamski satelita edukacyjny F-1, czy zaprojektowany i zbudowany w Polsce, w ramach współpracy studentów Politechniki Warszawskiej i Centrum Badań Kosmicznych PANPW-Sat. Lem − pierwszy naukowy sztuczny satelita w całości zbudowany (ściślej: zintegrowany) w Polsce; część międzynarodowej konstelacji satelitów astronomicznych BRITE. Nazwa „Lem” pochodzi od nazwiska pisarza Stanisława Lema . We wrześniu 2012 roku nieoficjalnie zapowiadano wystrzelenie satelity w roku 2013 z kosmodromu Dombarowskij na rakiecie Dniepr, wraz z satelitami Dubai-Sat 2 i STSAT-3. W 2012 roku pojawiła się też oficjalna informacja, według której planowany termin wyniesienia satelity na orbitę to II kwartał 2013. Applications Technology Satellite (ATS) – seria próbnych satelitów badawczych NASA umożliwiających testy aparatury satelitów meteorologicznych, telekomunikacyjnych, nawigacyjnych oraz testy systemów stabilizacji. Satelity te były wynoszone za pomocą rakiet typu Atlas i Titan 3C (ostatnia misja ATS-6). Łącznie umieszczono na orbicie 6 satelitów ATS:

    Aleksander Schwarzenberg-Czerny – polski astronom, profesor doktor habilitowany. Syn Władysława. Ukończył studia astronomiczne na Uniwersytecie Warszawskim. Doktorat z astrofizyki, habilitacja – 1990, tytuł profesorski otrzymał w 2002 roku. Obecnie pracuje jako profesor zwyczajny w Centrum Astronomicznym im. Mikołaja Kopernika Polskiej Akademii Nauk w Warszawie. Satelita technologiczny (techniczny) – rodzaj sztucznego satelity służącego do badania i testowania prototypów elementów, urządzeń, eksperymentów, technologii, metod pomiarowych i obserwacyjnych mających być później użytymi w innych statkach kosmicznych.

    WorldView-1 – jeden z dwóch satelitów konstelacji WorldView, należącej do firmy DigitalGlobe, realizującej kontrakt amerykańskiej Narodowej Agencji Wywiadu Geoprzestrzennego (NGA), pod nazwą NextView. Pierwszy komercyjny satelita potrafiący wykonywać zdjęcia powierzchni Ziemi z rozdzielczością 50 cm. Został wystrzelony 18 września 2007, a jego misja ma trwać ok. 7 lat. Zdjęcia realizowane są poprzez teleskop (WorldView-60) o śr. 61 cm. WorldView – seria satelitów potrafiących wykonywać zdjęcia satelitarne powierzchni Ziemi o wysokiej rozdzielczości. Właścicielem ich jest firma DigitalGlobe. Do tej pory wystrzelono dwa satelity, trzeci znajdzie się na orbicie w 2014 roku.

    Morelos – seria dwóch meksykańskich geostacjonarnych satelitów telekomunikacyjnych działających w latach 1985-1998. Ich następcami były satelity serii Solidaridad. Satelity pracowały na pozycjach 113,5°W i 116,8°W. Przekazywały sygnał telewizyjny, radiowy, rozmowy telefoniczne i dane, na terenie Meksyku i krajów sąsiednich. Po prywatyzacji zostały przejęte przez Satellites Mexicanos (Satmex). CubeSat – rodzaj miniaturowego satelity do badań kosmicznych. Zwykle ma objętość jednego litra i waży nie więcej niż jeden kilogram. Zazwyczaj używa się do ich budowy handlowych, gotowych elementów elektroniki. Twórcą takiego projektu może być każda osoba, lub instytucja dysponująca odpowiednim do potrzeb budżetem.

    Omega – seria dwóch radzieckich satelitów technologicznych i jednocześnie pierwszych radzieckich eksperymentalnych satelitów meteorologicznych. Oparte na satelitach serii DS.

    POPPY 1 – pierwszy zespół amerykańskich wojskowych satelitów wywiadowczych i technologicznych, wchodzących w skład odtajnionego w 2005 programu Poppy. Satelity zostały zbudowane przez Naval Research Laboratory, a odtajnienia dokonało amerykańskie Narodowe Biuro Rozpoznania, NRO.

    MS – radziecka seria satelitów technologicznych i naukowych wysłana w 1962 roku. Statki serii MS miały testować podzespoły dla kolejnych statków kosmicznych i (oficjalnie) prowadzić badania jonosfery. Możliwe jednak, że były to statki o przeznaczeniu wojskowym. Seria MS składała się z dwóch mniejszych podserii: Poppy (satelita) – nazwa serii amerykańskich satelitów wywiadowczych używanych przez Narodowe Biuro Rozpoznania (NRO) w celu dostarczania informacji uzyskanych w wyniku wywiadu elektronicznego (ang. ELINT – Electronic Intelligence). Satelity te były bezpośrednimi następcami serii GRAB – pierwszych amerykańskich satelitów wywiadu elektronicznego, i podobnie jak poprzednicy zbierały dane o parametrach pracy radzieckich radarów obrony powietrznej i antybalistycznej. Satelity Poppy często przenosiły cywilne eksperymenty badawcze i oficjalnie nosiły ich nazwy, co miało posłużyć zakamuflowaniu ich prawdziwej misji. Program Poppy został odtajniony w 2005 roku. Satelity zaprojektowało i zbudowało Naval Research Laboratory.

    Satelita obserwacji Ziemi - rodzaj cywilnego sztucznego satelity, krążącego po orbicie okołoziemskiej, dedykowanego obserwacjom Ziemi, optycznym, radarowym lub podczerwonym i wykonywaniu zdjęć jej powierzchni w tych pasmach fal elektromagnetycznych. Telekomunikacyjne systemy satelitarne: System satelitarny jest to rodzaj sieci telekomunikacyjnej, która umożliwia, przy pomocy satelitów umieszczonych na orbitach, nawiązywanie połączenia z abonentami znajdującymi się w dowolnym miejscu na kuli ziemskiej. W 1960 r. na orbicie umieszczono pierwszego satelitę telekomunikacyjnego o nazwie Echo 1, który był satelitą pasywnym i tylko odbijał sygnały radiowe. Pomysł wykorzystania satelitów w łączności zrodził się na skutek niemożności zestawienia połączenia z dowolnymi punktami na Ziemi, przy pomocy sieci naziemnej. Dodatkowo takie połączenie miało wymagać tylko jednego, unikalnego numeru.

    Zderzenie satelitów Iridium 33 i Kosmos 2251 – pierwsze w historii bezpośrednie zderzenie dwóch sztucznych satelitów Ziemi, miało miejsce 10 lutego 2009. Do kolizji doszło między działającym amerykańskim Iridium 33 i nieczynnym rosyjskim wojskowym satelitą Kosmos 2251. Oba były satelitami telekomunikacyjnymi. Uległy całkowitemu zniszczeniu, a ich pozostałości stały się częścią kosmicznego śmietniska. Heavens-Above – serwis internetowy pozwalający na określenie terminów przelotów satelitów oraz generujący prognozy ich widoczności dla dowolnego punktu na Ziemi. Głównym jego zadaniem jest przewidywanie flar satelitów Iridium, przelotów Międzynarodowej Stacji Kosmicznej ISS, satelitów o jasności do 4,5 magnitudo oraz satelitów radioamatorskich. Ponadto serwis posiada możliwość generowania map nieba oraz udostępnia dane astronomiczne na temat Układu Słonecznego i komet.

    Kosmos 2251 – rosyjski wojskowy satelita telekomunikacyjny; przedostatni satelita serii Strzała-2M i jeden z trzech satelitów ostatniej działającej konstelacji satelitów Strzała-2M (pozostałe dwa: Kosmos 2208, Kosmos 2298).

    Dodano: 15.09.2010. 00:19  


    Najnowsze