• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Uczulona Europa, uczulona Polska - debata o przyszłości alergologii

    20.09.2011. 00:47
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    O nowych kierunkach badań naukowych m.in. nad szczepionkami alergenowymi i o dostępności pacjentów do najefektywniejszych farmakoekonomicznie terapii mówili 12 września w Warszawie uczeni i klinicyści, profesorowie: Andrzej Emeryk, Marek Jutel, Marek Kowalski, Jerzy Kruszewski, Piotr Kuna, Barbara Rogala i Bolesław Samoliński.

    O pandemii alergii w krajach wysoko rozwiniętych i o wynikających z tego stratach dla społeczeństwa i gospodarki mówi się coraz głośniej. Choroby alergiczne dotykają nawet 40 proc. Polaków. Nowoczesnym metodom walki z alergią, ze szczególnym uwzględnieniem immunoterapii jako jedynego sposobu leczenia przyczyn i objawów choroby zalecanego w Unii Europejskiej, poświęcono debatę redakcyjną Dziennika Gazeta Prawna, jaka odbyła się pod patronatem merytorycznym Polskiego Towarzystwa Alergologii (PTA).

     

    ODCZULANIE PROPAGOWANE PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ

    "Najważniejszą procedurą medyczną w alergologii jest immunoterapia. Polska podpisuje się pod wszystkimi informacjami i zaleceniami zawartymi w Europejskiej Deklaracji dotyczącej Immunoterapii, którą ogłosiła Europejska Akademia Alergologii" - stwierdziła prezydent Polskiego Towarzystwa Alergologicznego prof. Barbara Rogala kierująca Kliniką Chorób Wewnętrznych, Alergologii i Immunologii Klinicznej na Śląskim Uniwersytecie Medycznym.

    Jak wyjaśniła, immunoterapia czyli odczulanie polega na indukowaniu w organizmie pacjenta tolerancji na alergeny. Przez ok. 2-3 lata choremu podawane są wzrastające dawki szczepionki alergenowej. W ten sposób przywracany jest stan charakterystyczny dla osoby zdrowej.

    Leczenie ma charakter prewencyjny, a zarazem łagodzi już istniejące objawy. Jest szczególnie wskazane w stanie przedastmatycznym, za jaki uważa się przewlekły alergiczny nieżyt nosa. Podstawowe wskazanie do odczulania to alergia na pyłki traw i na roztocza kurzu domowego; nie jest ono natomiast skuteczne u pacjentów uczulonych na wiele różnych alergenów. W badaniach naukowych dowiedziono, że efekt immunoterapii trwa znacznie dłużej niż czas leczenia, a metoda jest bardzo bezpieczna - o ile terapię prowadzi i nadzoruje doświadczony specjalista.

    KOSZTY FINANSOWE I SPOŁECZNE PANDEMII ALERGII

    Prof. Bolesław Samoliński kierownik Zakładu Profilaktyki Zagrożeń Środowiskowych i Alergologii na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym oszacował, że nie ma żadnej innej choroby, która może konkurować z astmą i alergią. Jest to zdecydowanie najczęstsza choroba przewlekła u dzieci, dlatego jednym z priorytetów polskiej prezydencji jest zapobieganie astmie i alergii u dzieci.

    Uczony podkreślił, że u osób, które w dzieciństwie mają niezakaźne choroby układu oddechowego, czyli alergię i astmę, 1,5 razy częściej występują choroby układu krążenia, konsekwencją może być także śmiertelna przewlekła obturacyjna choroba płuc. Jego zdaniem, nie sposób przecenić roli specjalisty alergologa, który u chorego dziecka powinien wdrożyć najlepsze metody, które zapobiegną tym chorobom. To jest właśnie miejsce dla swoistej immunoterapii, tymczasem jedynie 6,6 proc. osób z rozpoznaną alergią przeszło immunoterapię swoistą.

    "Koszty chorób alergicznych w Europie oszacowano na 100 mld euro, koszty astmy to 40 mld euro. Astma jest najdroższą chorobą alergiczną, jaką leczymy. Poprzez wczesną interwencje możemy zapobiec astmie! Immunoterapia swoista jest jedyną metodą, która leczy skutecznie choroby alergiczne. Wszystkie inne metody leczenia znoszą objawy, nie leczą chorób" - mówił prof. Piotr Kuna, kierownik Kliniki Chorób Wewnętrznych, Astmy i Alergii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi.

    Uczony przytoczył wyniki opublikowanych w Harvard Business Review badań nad wydajnością pracy w bankach urzędach i fabrykach w okresie pylenia traw. Okazuje się, że wydajność pracy spada wówczas o 15-30 proc., a częstość popełniania błędów wzrasta trzykrotnie. Ludzie chorzy po prostu źle pracują, a koszty ponoszą pracodawcy.

    Prof. Kuna dodał, że immunoterapia nie jest uciążliwa dla pacjentów. Badania w USA i Niemczech pokazują, że pacjent odczulany bywa u lekarza rzadziej, niż osoba chora i leczona w inny sposób podczas zaostrzenia objawów. Immunoterapia pozwala dwukrotnie zmniejszyć dawkę przyjmowanych sterydów.

    Prof. Andrzej Emeryk, kierownik Kliniki Chorób Płuc i Reumatologii Dziecięcej Uniwersytetu Medycznego w Lublinie wyjaśnił, że leczenie objawowe nie stoi w sprzeczności z odczulaniem - przeciwnie, są to metody wzajemnie uzupełniające się w procesie prawidłowego leczenia.

    KORZYŚCI DLA DZIECI I OSÓB UCZULONYCH NA JAD, TRAWY I KURZ

    Według prof. Emeryka, największe korzyści z immunoterapii odniosą dzieci powyżej 5. roku życia. Dowiedziono naukowo, że w populacji pediatrycznej możliwe jest zatrzymanie marszu alergicznego i zapobieganie astmie.

    "Do tej pory twierdzono, że odczulać należy tych pacjentów, u których leczenie objawowe nie jest skuteczne. Polska się z tym nie zgadza od lat" - powiedział konsultant krajowy w dziedzinie alergologii prof. Jerzy Kruszewski, również zwolennik wczesnego stosowania tej metody leczenia.

    Wśród barier w dostępie do nowoczesnej terapii konsultant wymienił "socjologię" tej metody, czyli obserwowaną w społeczeństwie niechęć do szczepień oraz kwestie finansowe dotykające zarówno pacjentów, jak i lekarzy. Leki stosowane w immunoterapii nie są w pełni refundowane, a wycena punktowa usługi medycznej jest, zdaniem lekarzy zgromadzonych na debacie, zbyt niska.

    Prof. Marek Kowalski kierownik Kliniki Immunologii, Reumatologii i Alergii na Uniwersytecie Medycznym w Łodzi przyznał, że immunoterapia jest niewystarczająco wykorzystywana dla dobra pacjentów - nie tylko w Polsce. Dlatego tak ważne są działania promujące tę metodę proponowane przez Europejska Akademię Alergii w "Europejskiej Deklaracji dotyczącej Immunoterapii".

    Uczony zaznaczył, że immunoterapia jest procedurą wysoce specjalistyczną i nie sprawdza się u wszystkich chorych z alergią. Musi być poprzedzona diagnozą kompetentnego alergologa. Przypomniał, że od tej diagnozy zależy nie tylko jakość życia pacjenta, ale często i przeżycie. Alergia bywa bezpośrednim zagrożeniem życia, m.in. w przypadku osób uczulonych na jad owadów błonkoskrzydłych. Skuteczność odczulania w uczuleniach na jad wynosi 95-98 proc., szczepionka niemal w pełni zabezpiecza przed skutkami kolejnych użądleń.

    KIERUNKI BADAŃ NAUKOWYCH - JAKA BĘDZIE PRZYSZŁOŚĆ ALERGOLOGII?

    "Jako towarzystwo naukowe, które krzewi wiedzę, czujemy się zobligowani, aby przełożyć najnowsze osiągnięcia na praktykę, wyjść szerokim frontem do lekarzy specjalistów w całej Europie w Polsce, ale także do lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej" - zadeklarował prof. Marek Jutel, kierownik Katedry i Zakładu Immunologii Klinicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu, obecnie członek zarządu Europejskiej Akademii Alergologii.

    Wśród wyzwań dla naukowców prof. Jutel wymienił tworzenie nowych szczepionek oraz udokumentowanie skuteczności tych szczepionek, którymi dzisiaj dysponują lekarze. Uczony zapewnił, że takie badania prowadzone są obecnie w licznych ośrodkach klinicznych na całym świecie - według nowoczesnych standardów.

    "Postęp naukowy dokonuje się w zakresie nowych preparatów stosowanych w odczulaniu. Na rynek będą wchodzić preparaty oparte o techniki alergenów rekombinowanych - biotechnologiczne, które mają tę przewagę, że są to leki, doskonale wystandaryzowane i jakością nie odstają od preparatów powstających w laboratorium chemicznym. Immunoterapia wchodzi już na ten poziom, kiedy się uniezależniamy od natury" - mówił prof. Jutel.

    Wspomniał też o nowych metodach immunomanipulacyjnych, które mają zwiększyć skuteczność i bezpieczeństwo leczenia, ponieważ umożliwią zmniejszenie podawanych w immunoterapii dawek alergenu. Jak zapewnił, celem Europejskiej Akademii Alergologii jest, by ten postęp naukowy przenieść do praktyki klinicznej w całej Europie, a nawet w całym świecie.

    W ramach 7. Programu Ramowego Unii Europejskiej zespół prof. Kowalskiego pracuje nad szczepionką uodparniającą w alergii na ryby. W pracach uczestniczą badacze z sześciu ośrodków europejskich, Polacy prowadzą badania kliniczne.

    "Reakcje po orzechach, owocach, rybach mogą być również śmiertelne. To olbrzymie zagrożenie i wielkie upośledzenie jakości życia. Za kilka lat będziemy mieć do dyspozycji nowe szczepionki w nowych obszarach. Trzeba o tym mówić już teraz, żebyśmy nie stanęli wówczas przed murem, bo nie można będzie tego stosować i ratować ludziom życie tak, jak ratujemy je osobom uczulonym na jad" - ostrzegł prof. Kowalski.

    Jego zdaniem, środowisko polskich alergologów jest bardzo mocne. 1,5 tys. wykształconych lekarzy może zmierzyć się z epidemią alergii - chorób pozornie łagodnych ("na nieżyt nosa nikt jeszcze nie umarł"), które przy tej skali stanowią istotne obciążenie ekonomiczne dla społeczeństwa.

    PAP - Nauka w Polsce, Karolina Olszewska

    agt/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Marek Jutel – profesor doktor habilitowany medycyny, specjalista chorób wewnętrznych, alergolog. Kierownik Katedry i Zakładu Immunologii Klinicznej Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu. Przewodniczący Komitetu Naukowego (Scientific Program Committee) (od 2012) i członek zarządu (Executive Committee – od 2009) Europejskiej Akademii Alergologii i Immunologi Klinicznej. Autor licznych publikacji, m.in. w czasopiśmie „Nature”, głównie z zakresu mechanizmów tolerancji antygenów i alergenów oraz immunoterapii swoistej. Jest pionierem badań nad zastosowaniem alergenów rekombinowanych w leczeniu chorób alergicznych. Anna Jung – (ur. 6 czerwca 1944) prof. dr hab. n. med., lekarz specjalista w dziedzinie pediatrii, nefrologii, alergologii. Kierownik Kliniki Pediatrii, Nefrologii i Alergologii Dziecięcej Wojskowego Instytutu Medycznego w Warszawie. Prezydent Europejskiego Towarzystwa Termologicznego oraz Polskiego Towarzystwa Diagnostyki Termograficznej w Medycynie. Edmund Tadeusz Rogala (zm. 25 maja 2013) – polski alergolog, prof. dr hab. nauk med., członek Polskiej Akademii Nauk (Wydział VI - Nauk Medycznych; Komitet Patofizjologii Klinicznej), kierownik Kliniki Alergologii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach, prorektor do spraw klinicznych w latach 1984-1990, członek Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego w latach 1996-1999, konsultant ds. alergologii, współzałożyciel Polskiego Towarzystwa Alergologicznego.

    Jacek Musiał (ur. 31 lipca 1948 r. w Krakowie) – profesor dr hab. medycyny, specjalista II stopnia z zakresu chorób wewnętrznych, immunologii klinicznej i alergologii, kierownik Oddziału Autoimmunologii i Zaburzeń Hemostazy II Katedry Chorób Wewnętrznych CM UJ. Marek Leszek Kowalski (ur. 30 czerwca 1952 roku w Tomaszowie Mazowieckim) - polski lekarz-naukowiec, profesor doktor habilitowany nauk medycznych, profesor zwyczajny Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, kierownik Katedry Immunologii Klinicznej i Mikrobiologii oraz Kliniki Immunologii, Reumatologii i Alergii, dyrektor Centrum Badań nad Zdrowym Starzeniem Uniwersytetu Medycznego w Łodzi.

    Endokrynologia Polska – dwumiesięcznik Polskiego Towarzystwa Endokrynologicznego wydawany przez Wydawnictwo Via Medica. Redaktorem naczelnym jest prof. Beata Kos-Kudła. Zastępcami redaktora naczelnego są: prof. Ewa Sewerynek, prof. Marek Bolanowski, prof. Roman Junik oraz dr hab. Tomasz Bednarczuk. Astma oskrzelowa, dychawica oskrzelowa (łac. asthma bronchiale) – przewlekła, zapalna choroba dróg oddechowych, u podłoża której leży nadreaktywność oskrzeli, która prowadzi do nawracających napadów duszności i kaszlu, występujących szczególnie w nocy i nad ranem. U podłoża tych napadów leży wydzielanie przez komórki układu oddechowego licznych mediatorów doprowadzających do rozlanego, zmiennego ograniczenia przepływu powietrza w drogach oddechowych, które często ustępuje samoistnie lub pod wpływem leczenia. Astma oskrzelowa zaliczana jest do chorób psychosomatycznych. Może być spowodowana przez przewlekły alergiczny nieżyt nosa (katar sienny), który wymaga leczenia.

    Izopatia (izoterapia) – wywodząca się z homeopatii dziedzina medycyny niekonwencjonalnej, w której preparaty lecznicze tworzone są na bazie substancji związanych z przyczynami lub produktami choroby. Leki izopatyczne zawierają dokładnie taką samą substancję, jak ta, która wywołała chorobę u danego pacjenta, np. próbkę złuszczonej skóry i sierści kota w przypadku osoby uczulonej na kocią sierść lub produkt chorobowy, np. płyn z okolic zapalnie zmienionego stawu w przypadku osoby cierpiącej na artritis. Izopatia zapoczątkowana została przez Josepha Wilhelma Luxa w latach 30-tych XIX wieku. Jemu także najprawdopodobniej zawdzięczamy ten termin oraz sformułowanie głównej tezy izopatycznej Aequalia aequalibus curentur, czyli zasady identyczności. Izopatia, traktowana jako dziedzina homeopatii, nie została zaakceptowana przez wszystkich homeopatów i od samego początku była powodem licznych dysput, krytyki i kontrowersji. Powodami były nieliczne homeopatyczne provingi wykonane z substancjami izopatycznymi i nie stosowanie się ich do hahnemannowskiej zasady podobieństwa symptomów (similia similibus curantur). W ciągu kolejnych lat izopatia ulegała rozwojowi i przemianom. Czasami nazywana jest "homeopatyczną immunoterapią". W izopatii zakłada się, że układ odpornościowy człowieka zostaje pobudzony do walki z chorobą przez podanie dawki przyczyny lub produktu choroby, na którą skarży się pacjent, odpowiednio spreparowanej w roztworze homeopatycznym. Mycobacterium vaccae – bakteria tlenowa należąca do rodziny Mycobacterium naturalnie występująca w glebie (bakterie glebowe). Jej nazwa pochodzi od łacińskiego słowa vacca - bydło domowe, ponieważ pierwszy opisany szczep został wyizolowany z bydlęcego łajna w Austrii. Prowadzone są badania naukowe dotyczące szczepionki M. vaccae obejmujące immunoterapię alergicznej astmy, raka, depresji, trądu, łuszczycy, zapalenia skóry, egzemy oraz gruźlicy.

    Pyłkowica (pollinosis) – inaczej astma pyłkowa, jest to sezonowe, alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa i spojówek, któremu często towarzyszą napady astmy oskrzelowej oraz objawy ze strony innych narządów, takich jak skóra lub przewód pokarmowy.

    Alergia krzyżowa – zjawisko charakteryzujące się wystąpieniem tożsamych objawów alergicznych u tej samej osoby po wprowadzeniu do jej organizmu różnych alergenów (najczęściej różną drogą). W praktyce, np. osoba uczulona na pyłki brzozy, może mieć te same objawy alergiczne po spożyciu jabłek, ananasów.

    Acta Angiologica – oficjalny kwartalnik Polskiego Towarzystwa Angiologicznego oraz Polskiego Towarzystwa Chirurgii Naczyniowej wydawany przez Wydawnictwo Via Medica. Redaktorem naczelnym jest prof. Arkadiusz Jawień. Zastępcami redaktora naczelnego są: prof. Aldona Dembińska-Kieć, prof. Andrzej Dorobisz oraz prof. Małgorzata Szczerbo-Trojanowska. Teresa Adamek-Guzik (ur. 11 września 1939 w Sułkowicach, zm. 29 kwietnia 2008 w Krakowie) – prof. dr hab. med., specjalista chorób wewnętrznych i alergologii, od 1993 roku kierowniczka Kliniki i Katedry Chorób Wewnętrznych i Medycyny Wsi w Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, która znajduje się w Szpitalu im. J. Dietla w Krakowie.

    Zbigniew Zdrojewski (ur. 1953) – polski profesor doktor habilitowany nauk medycznych, konsultant województwa pomorskiego w dziedzinie chorób wewnętrznych, koordynatorem do spraw kształcenia podyplomowego w zakresie geriatrii, specjalista interny, nefrologii, transplantologii klinicznej i hipertensjologii. Od 1 września 2008 prorektor do spraw klinicznych i szkolenia podyplomowego Akademii Medycznej w Gdańsku/Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. Od 1 października 2008 został kierownikiem Katedry i Kliniki Chorób Wewnętrznych, Geriatrii i Toksykologii, a po zmianach statusu jednostki - Katedry i Kliniki Chorób Wewnętrznych, Chorób Tkanki Łącznej i Geriatrii tejże uczelni. Jest także redaktorem działu "Hemodializa" w czasopiśmie specjalistycznym Forum Nefrologiczne oraz członkiem zarządu Towarzystwa Internistów Polskich. Jest autorem lub współautorem ponad 100 opublikowanych prac naukowych, w tym ponad 50 oryginalnych prac twórczych. Napisał również 30 rozdziałów w podręcznikach z zakresu nefrologii, chorób wewnętrznych i leczenia nerkozastępczego. Ponadto wygłosił lub przedstawił 140 prac na naukowych zjazdach zagranicznych i krajowych. Za swoją działalność naukową, szkoleniową i organizacyjną został odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi (2003), Medalem Komisji Eudukacji Narodowej (2008), Medalem Pamiątkowym Akademii Medycznej w Gdańsku (2005) za aktywny udział i zaangażowanie w rozwój przeszczepienia nerek w Gdańskim Ośrodku Transplantacji. Czynnik bioleczniczy – drobnoustroje, które przyspieszają wyleczenie lub zapobiegają powikłaniom wskazanej choroby u człowieka. Skuteczność czynników bioleczniczych została dowiedziona naukowo, z udziałem dużych grup pacjentów, randomizowanych badań, testów z użyciem placebo oraz podwójnej ślepej próby. Inaczej wygląda to w przypadku probiotyków, których skuteczność leczenia chorób nie została potwierdzona naukowo (lub została potwierdzona jedynie in vitro), częściowo z powodu nie wykonania jeszcze odpowiedniej ilości testów u człowieka. Probiotyki mogą, ale nie muszą, być także czynnikami bioleczniczymi, jednak ich użycie bez badań klinicznych jest dyskusyjne. Spożywanie probiotyków wpływa jednak korzystne – między innymi z powodu immunomodulacji – na stan zdrowia organizmu, ale nie powoduje wyleczenia z żadnej choroby.

    Hiperdiagnoza - termin używany przez lekarzy. Pacjent, u którego stwierdzono jakąś chorobę, a na nią nie cierpi, w razie wdrożenia terapii narażony jest na skutki uboczne leczenia (które czasem mogą być bardzo poważne). Uznaje się to jednak za mniejsze zło niż nierozpoznanie choroby, co groziłoby jej skutkami w razie nie zastosowania żadnego postępowania. Przewlekła niewydolność serca (łac. insufficientia cordis chronica, ang. chronic heart failure) – postępujący zespół objawów wynikających ze zmniejszenia pojemności minutowej serca, któremu towarzyszą obiektywne dowody dysfunkcji mięśnia sercowego i odpowiadający na leczenie stosowane w niewydolności serca. Najczęstszą jego przyczyną jest choroba niedokrwienna serca. Ale może też być powikłaniem nadciśnienia, kardiomiopatii, zapalenia mięśnia sercowego. Tradycyjnie dzieli się niewydolność serca na lewo- i (lub) prawokomorową, oraz na skurczową i rozkurczową. Ostra niewydolność serca jest odmiennym klinicznie zespołem, który może (ale nie musi) rozwinąć się wskutek dekompensacji przewlekłej niewydolności serca, wymagającym innego postępowania i leczenia. Przewlekła niewydolność serca jest w krajach rozwiniętych pierwszą przyczyną hospitalizacji po 65. roku życia. Odpowiednio leczona u większości pacjentów może być kontrolowana, wciąż jednak jest stanem zagrażającym życiu, z roczną śmiertelnością rzędu 10%.

    Hipertermia ogólnoustrojowa – zwana również hipertermią całego ciała (ang. Whole Body Hyperthermia - WBH) jako metoda wspomagająca leczenie onkologiczne oparta jest na naturalnych reakcjach żywego organizmu na wysoką temperaturę. Mechanizmy te, które naturalnie wykształciły się do walki z poważnymi schorzeniami, mogą być z powodzeniem wykorzystywane do leczenia oraz niesienia ulgi w terapii chorób przewlekłych i złośliwych. Hipertermia ogólnoustrojowa całego ciała oznacza temperaturę ciała, która jest wyższa od normalnej. Wysoka temperatura ciała jest często spowodowana chorobami, takimi jak gorączka lub udar cieplny. Jednak kontrolowane wywołanie hipertermii ogólnoustrojowej w warunkach medycznych, jest skutecznie stosowane jako terapia w leczeniu różnych schorzeń, przede wszystkim zmian nowotworowych. Folia Cardiologica Excerpta – to skierowany do lekarzy kardiologów i internistów dwumiesięcznik o charakterze naukowo-edukacyjnym wydawany przez Wydawnictwo Via Medica. Redaktorem naczelnym jest prof. Lech Poloński. Zastępcą redaktora naczelnego jest prof. Jacek Kubica.

    Jadwiga Bogdaszewska-Czabanowska (ur. 2 października 1932 w Łazach koło Zawiercia, zm. 27 sierpnia 2013 w Krakowie) – polski dermatolog, prof. dr hab. med., wieloletni kierownik Katedry i Kliniki Chorób Skórnych i Wenerycznych Akademii Medycznej im. Mikołaja Kopernika oraz Katedry i Kliniki Dermatologii Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum, stanowisko to piastowała w latach 1977-2003, jako następczyni prof. Kazimierza Lejmana.

    Dodano: 20.09.2011. 00:47  


    Najnowsze