• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Uniwersytecki Dzień Pamięci w rocznicę Sonderaktion Krakau

    07.11.2011. 17:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl


    W 72. rocznicę Sonderaktion Krakau w Krakowie obchodzono w poniedziałek Uniwersytecki Dzień Pamięci. To nie jest dzień żałoby, ale wspomnień o tych pięknych ludziach, którzy w swoim życiu szukali prawdy - podkreślił rektor UJ prof. Karol Musioł.




    ,,To właśnie im zawdzięczmy dzisiejszy uniwersytet" - zaznaczył Musioł.

    6 listopada 1939 r. hitlerowcy, w ramach Sonderaktion Krakau, aresztowali na UJ i wywieźli do obozów koncentracyjnych 183 profesorów i wykładowców krakowskich uczelni.

    Na pamiątkę tego wydarzenia od 1999 r. obchodzony jest Uniwersytecki Dzień Pamięci. W poniedziałek rano delegacje wykładowców i studentów odwiedziły krakowskie cmentarze, gdzie złożyły wieńce na grobach profesorów i pracowników UJ. Kwiaty złożono także przed tablicami pamiątkowymi w Collegium Novum UJ.

    Główne obchody odbyły się w sali nr 56 Collegium Novum - tej samej, do której hitlerowcy w 1939 r. zwabili krakowskich profesorów. W uroczystości wzięły udział m.in. rodziny ofiar Sonderaktion Krakau, krakowski korpus dyplomatyczny, władze regionu oraz władze UJ i partnerskiego Uniwersytetu Ruprechta-Karola w Heidelbergu.

    ,,Jako naukowcy ponosimy odpowiedzialność przede wszystkim za to, by irracjonalności i ideologie nie zyskały przewagi, by wolność nie prowadziła do pogardliwego traktowania innych i by władza nie stała się despotią - mówił prof. Peter Christian Mueller-Graff z Uniwersytetu w Heidelbergu.

    Zaznaczył, że do obowiązków wykładowców uniwersyteckich należy nie tylko nauczanie studentów. Według Muellera-Graffa studenci powinni postrzegać swoich profesorów jako wzór ,,przeciwko pokusie własnej pychy, która prowadzi do pogardy dla innych", ,,przeciwko brutalizacji codziennego życia, która prowadzi do pogardy cywilizacji i godności człowieka"" i ,,przeciwko pokusie agresji, która prowadzi do zniszczenia innych".

    Kilka dni przed tegorocznymi uroczystościami do archiwum UJ trafiła nigdy niepublikowana relacja opisująca Sonderaktion Krakau, autorstwa Zygmunta Starachowicza - absolwenta Wydziału Prawa UJ, przypadkowo aresztowanego razem z profesorami. Ponad 40 stron zapisków przetrwało wśród rodzinnych dokumentów - część to rękopis, a część maszynopis. Pamiętnik opisuje krakowski etap więzienia pracowników Uniwersytetu Jagiellońskiego i innych krakowskich uczelni, zanim zostali przewiezieni do Wrocławia, a następnie do obozu koncentracyjnego Sachsenchausen.

    Kulminacyjnym punktem obchodów było odczytanie nazwisk wszystkich, nieżyjących już, 183 profesorów i nauczycieli akademickich aresztowanych podczas Sonderaktion Krakau.

    W tym roku - po raz pierwszy - nie przyznano Nagrody im. Stanisława Kutrzeby. Nagroda w dziedzinie ochrony praw człowieka w Europie dla pracownika lub absolwenta UJ została ustanowiona w 2002 r. przez Uniwersytet Ruprechta-Karola w Heidelbergu oraz Instytut Maxa Plancka. Umożliwia ona roczny pobyt i badania na Uniwersytecie w Heidelbergu. ,,Wymagania jury są bardzo wysokie. Niestety w tym roku nikt im nie sprostał" - wyjaśnił prof. Kazimierz Lankosz, kierownik Zakładu Prawa Międzynarodowego Publicznego UJ.

    Patron Nagrody - Stanisław Kutrzeba - był wybitnym historykiem prawa polskiego i jednym z profesorów uwięzionych podczas Sonderaktion Krakau.

    PAP - Nauka w Polsce

    wos/ hes/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Zweite Sonderaktion Krakau – kolejna po Sonderaktion Krakau akcja pacyfikacyjna elity intelektualnej Krakowa przeprowadzona 9 listopada 1939 przez niemieckie władze okupacyjne. Uwięziono wtedy 32 profesorów czterech krakowskich liceów, następnie prawników, posłów, urzędników, przedstawicieli mieszczaństwa i duchowieństwa. Łącznie aresztowano około 120 osób, których część trafiła do więzienia w Nowym Wiśniczu, a później do Auschwitz. Antoni Meyer (1870-1939) – profesor Akademii Górniczej, doktor praw, inżynier górnictwa, emerytowany prezes Wyższego Urzędu Górniczego w Krakowie, wykładający na AG prawoznawstwo ogólne i prawo górnicze. Aresztowany został 6 listopada 1939 podczas Sonderaktion Krakau. Osadzony najpierw w więzieniu na Montelupich, następnie przeniesiony wraz z innymi aresztowanymi polskimi uczonymi do koszar 20. pułku piechoty na ul. Mazowieckiej (obecnie koszary 16 batalionu powietrznodesantowego przy ul. Wrocławskiej). 27 listopada 1939 przewieziony został przez Wrocław i Berlin do obozu koncentracyjnego w Sachsenhausen. Był pierwszą ofiarą śmiertelną akcji, zmarł 24 grudnia 1939. Estreicherowie – znana krakowska rodzina naukowców związanych z Krakowem. Rodzinnym ich dziełem była "Bibliografia Polska", zapoczątkowana przez Karola Estreichera (starszego), kontynuowana przez jego syna Stanisława i zakończona (po niemal 80 latach) przez wnuka Karola (młodszego). Jej przedstawiciele związani byli blisko z Uniwersytetem Jagiellońskim (m.in. Stanisław Estreicher zmarł w obozie w Sachsenhausen wywieziony w ramach Sonderaktion Krakau). Przedstawicielka ostatniego pokolenia, Krystyna Grzybowska, pozostawiła po sobie nieukończoną "Kronikę rodzinną", przedstawiającą losy rodziny.

    Władysław Takliński, (ur. 1875, zm. 19 stycznia 1940) - polski naukowiec, specjalność mechanika teoretyczna, wytrzymałość materiałów. Profesor i rektor (1933–1939) Akademii Górniczej. Aresztowany podczas Sonderaktion Krakau, zamordowany w obozie w Sachsenhausen. Antoni Maria Emilian Hoborski (ur. 1 kwietnia 1879 w Tarnowie, zm. 9 lutego 1940 w Sachsenhausen), polski matematyk, profesor, pierwszy rektor Akademii Górniczo-Hutniczej (lata 1920-1922), dziekan Wydziału Górniczego AGH. Absolwent I Gimnazjum w Tarnowie w 1897, studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim, w Getyndze i na Sorbonie. Był założycielem i pierwszym redaktorem czasopisma naukowego Opuscula Mathematica. 6 listopada 1939 w ramach Sonderaktion Krakau, wraz z innymi profesorami krakowskich uczelni, został uwięziony przez gestapo i przewieziony do Wrocławia. Zmarł w niemieckim obozie koncentracyjnym w Sachsenhausen.

    Stanisław Wincenty Maziarski (ur. 27 kwietnia 1873 w Tarnowie, zm. 7 lipca 1956 w Krakowie) - lekarz histolog, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego (1904–1950) i Akademii Medycznej w Krakowie. Służył jako lekarz w armii Austro-Węgier podczas I wojny światowej. Dziekan Wydziału Lekarskiego UJ, a w latach 1933-1936 rektor Uniwersytetu. Aresztowany podczas Sonderaktion Krakau. Prowadził badania głównie nad systematyką gruczołów oraz strukturą jądra komórkowego i jego rolą w procesie wydzielania, dotyczące ślinianek, układu wydalniczego pierścienic, tkanki mięśniowej. Od 1927 członek Państwowej Akademii Nauk. Zygmunt Grodziński (ur. 24 kwietnia 1896 w Limanowe, zm. 12 października 1982 w Krakowie), zoolog, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, rektor (1956-1962), uczestnik I wojny światowej i walk o Śląsk Cieszyński, w 1939 aresztowany podczas Sonderaktion Krakau i więziony do 1940 w Sachsenhausen. Po II wojnie światowej powrócił na Uniwersytet Jagielloński i w 1946 r, otrzymał tytuł profesora zwyczajnego. Członek PAU i PAN. Zajmował się anatomią porównawczą i embriologią.

    Instytut Filozofii Uniwersytetu Wrocławskiego - jednostka dydaktyczno-naukowa Uniwersytetu Wrocławskiego należąca do struktur Wydziału Nauk Społecznych UWr. Instytut zatrudnia 39 pracowników naukowo-dydaktycznych, 2 pracowników administracyjnych oraz 1 pracownika naukowo-technicznego. Wśród pracowników naukowo-dydaktycznych jest 3 profesorów tytularnych, 6 doktorów habilitowanych profesorów UWr, 2 adiunktów doktorów habilitowanych, 26 adiunktów ze stopniem doktora, 2 starszych wykładowców ze stopniem doktora. Sonderaktion Krakau – niemiecka akcja pacyfikacyjna skierowana przeciwko środowisku polskich uczonych, przeprowadzona 6 listopada 1939 r. w Krakowie. Nazwa akcji prawdopodobnie powstała w kręgach rodzinnych, a w polskiej literaturze historycznej zaczęła funkcjonować w latach 60. XX wieku. Kryptonim taki nie występuje w jakimkolwiek oficjalnym dokumencie nazistowskim, a podawanym w kartach uwięzienia powodem była "akcja przeciwko profesorom uniwersyteckim" ((niem.) Aktion gegen Univ. Professoren).

    Powiat Krakau-Land (niem. Landkreis Krakau, pol. powiat ziemski krakowski) – jednostka administracyjna samorządu terytorialnego dystryktu krakowskiego w Generalnym Gubernatorstwie.

    Bursa Filozofów w Krakowie (łac. Bursa philosopharum, Noskowskiego) – nieistniejąca bursa, która stała przy ulicy Gołębiej, obok Bursy Jerozolimskiej, naprzeciw Collegium Minus. Tradycja mówi, że powstała po roku 1400 dla profesorów przybyłych z Pragi. Odnotowana w przekazach źródłowych w roku 1447 i 1474, a w 1488 jako zamieszkana przez studentów. W 1558 została odnowiona i powiększona staraniem biskupa płockiego Andrzeja Noskowskiego. Remontowana w XVII i XVIII wieku, w latach 1818-20 odnowiona i połączona z Bursą Jerozolimską. W 1841 spłonęła. Zburzona w 1869 w związku z planami budowy na jej miejscu Collegium Novum Uniwersytetu Jagiellońskiego.

    Studencki Festiwal Informatyczny (w skrócie SFI ) – konferencja informatyczna odbywająca się co roku w Krakowie, począwszy od 2005 r. Jest organizowana przez studentów dla studentów, licealistów, pracowników branży IT oraz pasjonatów informatyki i nowinek technicznych. Wykłady i warsztaty prowadzą twórcy technologii informatycznych oraz specjalistami z branży IT – z Polski i ze świata. Organizatorami Studenckiego Festiwalu Informatycznego są studenci czterech krakowskich uczelni: Akademii Górniczo-Hutniczej, Politechniki Krakowskiej, Uniwersytetu Ekonomicznego oraz Uniwersytetu Jagiellońskiego zgrupowani w kołach naukowych działających przy wydziałach wyżej wymienionych uczelni. Studencki Festiwal Informatyczny jest inicjatywą non-profit. Uczestnicy nie ponoszą żadnych opłat za udział. Każdorazowo festiwal odbywa się w Krakowie w budynkach uniwersyteckich wymienionych uczelni wyższych. Studium Praktycznej Nauki Języków Obcych Uniwersytetu Wrocławskiego (SPNJO UWr) - jednostka organizacyjna Uniwersytetu Wrocławskiego, będąca komórką międzywydziałową i ogólnouczelnianą. W jego skład wchodzi biblioteka oraz pięć zespołów językowych. Studium powstało w 1953 roku. Na czele jednostki stoi jej kierownik. Posiada ono własną Radę Studium, w której skład Rady wchodzi kierownik Studium jako jej przewodniczący, jego zastępcy oraz kierownicy zespołów językowych. Kierownika Studium i jego zastępców powołuje i odwołuje rektor. Aktualnie studium prowadzi lektoraty z dziewięciu języków, w tym dwóch klasycznym. W SPNJO aktualnie jest zatrudnionych 89 osób, w tym: 2 pracowników sekretariatu, 2 kustoszy bibliotecznych, 1 pracownik techniczny, 84 pracowników dydaktycznych (21 lektorów, 16 wykładowców oraz 47 starszych wykładowców).

    Dorota Kozicka – dr hab. nauk humanistycznych, wykładowca Uniwersytetu Jagiellońskiego (pracuje jako adiunkt w Katedrze Krytyki Współczesnej na Wydziale Polonistyki). Krytyk literacki. Publikuje w „Dekadzie Literackiej”, „Odrze”, „Przeglądzie Politycznym”, „Pamiętniku Literackim” i „Ruchu Literackim”. Pracę doktorską, której przedmiotem było podróżopisarstwo dwudziestolecia międzywojennego, pisaną pod kierunkiem prof. Marty Wyki, obroniła w 2002 roku, wydana jako książka pt. Wędrowcy światów prawdziwych. Dwudziestowieczne relacje z podróży. Katalog Profesorów Uniwersytetu w Rostocku: Katalog Profesorów Uniwersytetu w Rostocku jest ogólnie dostępnym leksykonem wszystkich profesorów związanych z Uniwersytetem w Rostocku. Katalog ten powstaje przy współpracy Działu Badawczego Historii Uniwersytetu wraz z Biblioteką Uniwersytecką. Celem Katalogu jest, udokumentowanie dat życia i działalności rostockich profesorów. Wszystkie wpisy do Katalogu obejmują okres, specjalizację i hierarchię profesury. Informacje te są dodatkowo uzupełnione (jeśli to tylko możliwe) danymi biograficznymi, naukowymi, a także danymi na temat aktywności na Uniwersytecie w Rostocku. Do każdego profilu dołączone zostały również zdjęcia, życiorysy, spis prac naukowych oraz inne źródła. Wpisy do Katalogu zostały połączone z innymi interaktywnymi zasobami jak na przykład z tzw. numerem GND (numer identyfikacyjny) i Portalem Immatrykulacyjnym Uniwersytetu w Rostocku.

    Krakowski Chór Akademicki Uniwersytetu Jagiellońskiego (od października 2006 roku jako skład męski Chóru Akademickiego Uniwersytetu Jagiellońskiego) − najstarszy chór akademicki w Polsce i jeden z najstarszych w Europie, założony w 1878 roku przez Wiktora Barabasza i Józefa Walczyńskiego przy Uniwersytecie Jagiellońskim. Śpiewakami Chóru są studenci i absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego, a także innych krakowskich Uczelni. Obecnie skład koncertowy Chóru Męskiego liczy 18-20 osób. Uniwersytet Ruprechta-Karola w Heidelbergu (Ruprecht-Karls-Universität Heidelberg) – najstarsza niemiecka uczelnia z siedzibą w Heidelbergu. Uczelnia rokrocznie zajmuje wysokie pozycje w międzynarodowych rankingach. Według QS World University Rankings 2011/2012 Uniwersytet w Heidelbergu był najlepszym niemieckim uniwersytetem, natomiast na świecie zajmował 53. miejsce. Szczególnie dobrą reputacją cieszy się Fakultet Fizyki i Astronomii (26. miejsce). Od 15 lipca 2012 roku Uniwersytet Ruprechta-Karola w Heidelbergu należy ponownie do elitarnych uniwersytetów w Niemczech i w ramach Inicjatywy Doskonałości niem. Exzellenzinitiative będzie dalej wspierany finansowo przez rząd.

    Kustosz Pamięci Narodowej – nagroda przyznawana za szczególnie aktywny udział w upamiętnianiu historii Narodu Polskiego w latach 1939–1989, a także za działalność publiczną zbieżną z ustawowymi celami Instytutu Pamięci Narodowej; ustanowiona w lipcu 2002 przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej prof. Leona Kieresa. Kandydatów do Nagrody mogą wysuwać instytucje, organizacje społeczne i naukowe oraz osoby fizyczne. Ma charakter honorowy, a jej laureaci otrzymują tytuł Kustosza Pamięci Narodowej. Nagroda ma przywrócić szacunek dla narodowej przeszłości, chronić wartości, dzięki którym Polska przetrwała przez lata zniewolenia.

    Dodano: 07.11.2011. 17:04  


    Najnowsze