• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • W piątek częściowe zaćmienie Słońca

    24.11.2011. 10:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    W najbliższy piątek nadarzy się okazja do obserwacji częściowego zaćmienia Słońca, ale nie będzie ono widoczne z terenu Polski - informuje dr hab. Arkadiusz Olech z Centrum Astronomicznego PAN w Warszawie. 

    Do zaćmienia Słońca dochodzi wtedy, gdy Słońce, Księżyc i Ziemia ustawią się praktycznie w jednej linii. Rozmiary kątowe Księżyca i Słońca na naszym niebie są bardzo podobne i wynoszą około pół stopnia.

    Ten zbieg okoliczności powoduje, że tarcza naszego naturalnego satelity jest w stanie całkowicie zakryć tarczę Słońca - wtedy mamy do czynienia z zaćmieniem całkowitym. Gdy Słońce, Księżyc i Ziemia ustawiają się nie idealnie w linii, Księżyc może przykryć tylko część tarczy naszej dziennej gwiazdy i wtedy mamy do czynienia z zaćmieniem częściowym. Właśnie do takiego zjawiska dojdzie w najbliższy piątek.

    Niestety zaćmienie nie będzie widoczne ani z Polski, ani nawet z Europy. Zjawisko będzie można obserwować na całym obszarze Antarktydy i Oceanu Antarktycznego, jak również na południowym cyplu Afryki oraz na Tasmanii i Nowej Zelandii. Faza maksymalna sięgająca prawie 90.5 proc. wystąpi o godz. 7:20 naszego czasu i będzie widoczna u wybrzeży Antarktydy.

    Następne zaćmienie Słońca wystąpi 20 maja 2012 roku i będzie zaćmieniem obrączkowym, także niewidocznym z terenu Polski.

    PAP - Nauka w Polsce

    aol/ tot/  bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Ostatnia kwadra (również: trzecia kwadra) – w astronomii, jedna z faz Księżyca, w której Ziemia, Księżyc i Słońce tworzą ze sobą kąt prosty. W tym momencie, dla obserwatorów na Ziemi widoczna jest tylko zachodnia część tarczy Księżyca. Podczas kwadr Słońce oświetla powierzchnię Księżyca pod małym kątem i jego formy morfologiczne są wówczas bardzo dobrze widoczne. Najlepsze warunki do obserwacji tych struktur są przy granicy między oświetloną i nieoświetloną częścią Księżyca (terminator). Faza ta ma miejsce 21 dnia czterotygodniowego cyklu. Cień, zasłaniający prawą połowę księżycowej tarczy, będzie się teraz przesuwał w lewo i po siedmiu dniach Księżyc znajdzie się w nowiu. Zakrycie Jowisza przez Księżyc – zakrycie przez naturalnego satelitę Ziemi tarczy Jowisza; zachodzi, gdy Ziemia, Księżyc i Jowisz ustawiają się w jednej linii. Jest to przykład okultacji, czyli przejścia planety lub innego ciała niebieskiego za Słońcem lub Księżycem. Z powodu nachylenia orbit jest to dość rzadkie zjawisko (z terenu Polski widoczne było np. 15 lipca 2012). Przejście Wenus na tle tarczy Słońca lub tranzyt Wenus – zjawisko astronomiczne polegające na tym, że planeta Wenus znajduje się pomiędzy Ziemią a Słońcem i jest widoczna na tle tarczy słonecznej. Zjawisko jest w swej istocie podobne do zaćmienia Słońca, z tym że ze względu na dużo mniejsze obserwowane z Ziemi rozmiary kątowe planety w porównaniu z rozmiarami Księżyca, zasłonięta jest tylko niewielka część tarczy słonecznej.

    Pełnia – faza księżyca, występująca kiedy Księżyc znajduje się po przeciwnej stronie Ziemi, niż Słońce. Dokładniej, pełnia występuje wtedy, gdy geocentrycznie widoczne (ekliptyczne) długości Słońca i Księżyca różnią się o 180 stopni; Księżyc znajduje się wówczas w tzw. opozycji do Słońca. W tym czasie, dla obserwatorów na Ziemi, półkula Księżyca skierowana w stronę Ziemi (bliższa strona) jest prawie cała oświetlona i okrągła. Tylko podczas pełni Księżyca przeciwna jego półkula niewidoczna z Ziemi (dalsza strona), jest zupełnie nieoświetlona. Księżyc w pełni jest 300 do 500 tysięcy razy ciemniejszy od Słońca, co jednak i tak poważnie utrudnia prowadzenie obserwacji astronomicznych, dla których najdogodniejszym czasem są bezksiężycowe noce. Pływ syzygijny (pływ maksymalny) – zjawisko pływowe powstające, gdy Ziemia, Księżyc i Słońce znajdują się w linii prostej. Oddziaływania grawitacyjne Księżyca i Słońca działają wówczas na Ziemię w tym samym kierunku (choć ich zwrot może być ten sam lub przeciwny), skutkiem czego występujące na Ziemi pływy morskie są maksymalne. Zjawisko to występuje dwa razy w miesiącu synodycznym: pełni Księżyca (Ziemia jest wtedy pomiędzy Księżycem i Słońcem) oraz w nowiu (Księżyc jest wtedy pomiędzy Ziemią i Słońcem).

    Efemerydy – dane, najczęściej tabelaryczne, dotyczące przebiegu przyszłego zjawiska astronomicznego, np. pozorne położenie Słońca, Księżyca i planet na niebie w określonym czasie i w określonym miejscu na Ziemi. Efemerydy zawierają również dane o ważnych zjawiskach astronomicznych, takich jak zaćmienie Słońca i Księżyca, retrogradacji, czasie gwiazdowym i pozycje węzłów księżyca, położenie i układ gwiazd lub innych ciał niebieskich w wybranym dniu. Pierwsza kwadra – w astronomii, jedna z faz Księżyca, w której Ziemia, Księżyc i Słońce tworzą ze sobą kąt prosty. Księżyc w tym czasie zbliża się do pełni. W tym momencie, dla obserwatorów na Ziemi widoczna jest tylko wschodnia część tarczy Księżyca. Księżyc wschodzi w środku dnia i zachodzi w środku nocy, przez co można go bardzo wygodnie obserwować. W pobliżu granicy między oświetloną i nieoświetloną częścią Księżyca (terminator), panują najlepsze warunki do obserwacji struktur na jego powierzchni takich jak kratery, góry, doliny.

    Światło popielate – poświata widoczna na aktualnie nieoświetlonej części Księżyca. Jest widoczna dzięki światłu odbitemu od Ziemi, które oświetla "nocną część" Srebrnego Globu. Zjawisko to jest szczególnie dobrze widoczne w czasie fazy sierpa Księżyca – wtedy Ziemia widziana z jego powierzchni jest w okolicy pełni. Zaćmienie Słońca z 21 maja 1993 widoczne było jako zaćmienie częściowe w Europie Północnej i Wschodniej, na Islandii, w Arktyce, Kanadzie oraz we wschodnich i środkowych Stanach Zjednoczonych. Zaćmienie osiągnęło swoje maksimum na północnych wybrzeżach Czukotki, gdzie przesłonięciu uległo ponad 73% tarczy słonecznej. Na terytorium Polski Księżyc przesłonił zaledwie kilka procent tarczy Słońca.

    Zaćmienie Słońca z 12 października 1996 widoczne było jako zaćmienie częściowe w całej Europie, w Afryce Północnej, na Grenlandii i w północno-wschodniej Kanadzie. W miejscu największego zaćmienia - na północnych krańcach Półwyspu Skandynawskiego - Księżyc zakrywał ponad 75% tarczy słonecznej. Na terytorium Polski przesłonięciu uległo ponad 60% tarczy Słońca.

    Tellurium – przyrząd będący modelem ruchów Ziemi i Księżyca względem Słońca, służący do pokazywania oświetlenia Ziemi w różnych porach dnia i roku, faz Księżyca, zaćmień Słońca i zaćmień Księżyca.

    Saros – w astronomii okres, po którym Ziemia, Słońce i Księżyc powracają do prawie takiego samego położenia względem siebie, a cykle zaćmień Słońca i Księżyca zaczynają się powtarzać.

    Dodano: 24.11.2011. 10:04  


    Najnowsze