• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • We wrześniu w Gdańsku międzynarodowa konferencja poświęcona Heweliuszowi

    17.06.2011. 00:33
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Od 15 do 18 września w Gdańsku odbędzie się międzynarodowa konferencja, która ma uczcić 400-setną rocznicę urodzin Jana Heweliusza oraz umożliwić zaprezentowanie na tle XVII-wiecznej Europy osiągnięć tego słynnego astronoma.

    Jan Heweliusz (1611-1687) był jednym z najwybitniejszych astronomów XVII wieku. Spośród badaczy wszechświata działających na ziemiach polski ustępuje tylko Mikołajowi Kopernikowi. Astronom pozostawił po sobie kilkanaście znaczących dzieł naukowych, w tym słynną "Selenografię" (1647) oraz obszerną spuściznę epistolarną, jako że korespondował z największymi w swojej epoce - zarówno w nauce, jak i w polityce czy kulturze.

    Na konferencję "Heweliusz 2011" zostali zaproszeni naukowcy z całego świata - Belgii, Francji, Holandii, Łotwy, Niemiec, Polski, USA, Wielkiej Brytanii i Włoch - zajmujący się historią nauki i kultury XVII wieku - prowadzący badania nad dziełem i życiem Jana Heweliusza, jego związkami z nauką europejską, historią astronomii w jego epoce oraz nad środowiskiem gdańskim, w którym działał astronom.

    Program spotkania został podzielony na kilka sesji tematycznych. Podczas jednej z nich analizowane będzie instrumentarium Heweliusza - fenomen jego wspaniale wyposażonego obserwatorium.

    Uczeni z Wielkiej Brytanii i USA podejmą próbę ustalenia wpływu, jaki na astronomię europejską wywarła słynna dyskusja na temat metod obserwacji pozycyjnych, toczona między Heweliuszem a Flamsteedem i Hookiem. Analizie zostaną poddane także takie naukowe osiągnięcia gdańskiego astronoma, jak katalog gwiazd, obserwacje plam słonecznych i badania libracji Księżyca.

    Innym ważnym wątkiem poruszonym podczas konferencji - łączącym w sobie elementy historii nauki, historii sztuki i popularyzacji nauki - będzie problem przedstawiania odkryć naukowych na ilustracjach zdobiących dzieła Heweliusza. Zostaną również podjęte próby podsumowania poglądów gdańszczanina na naturę wszechświata, w tym możliwość istnienia na naturalnym satelicie Ziemi Selenitów.

    Sesja zamykająca spotkanie będzie poświęcona korespondencji Heweliusza i problemom jej edycji.

    Konferencji będzie towarzyszyła wystawa "Jan Heweliusz i nauka XVII wieku", dostępna w Bibliotece Gdańskiej Polskiej Akademii Nauk (BG PAN) już od 15 września.

    Poza Biblioteką Gdańską, spotkanie organizowane jest także przez inną jednostkę Polskiej Akademii Nauk - Instytut Historii Nauki w Warszawie. Honorowy patronat nad konferencją sprawuje prezes PAN, prof. Michał Kleiber i prezydent Gdańska, Paweł Adamowicz, a patronem medialnym spotkania jest Polski Portal Astronomiczny - Astronomia.pl.

    Więcej informacji na temat konferencji można znaleźć tutaj.

    PAP - Nauka w Polsce

    cza/ agt/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Nagroda Naukowa Miasta Gdańska im. Jana Heweliusza - nagroda przyznawana przez Prezydenta Miasta Gdańska za wybitne osiągnięcia naukowe. Nagrodę, ustanowioną w 1987 roku, początkowo przyznawano jednej osobie rocznie. Od 2001 wprowadzono podział na nagrodę w kategorii nauk ścisłych i przyrodniczych oraz w kategorii nauk humanistycznych. Pomysłodawcami nagrody byli prezydent miasta Kazimierz Rynkowski oraz prof. Robert Szewalski. Uroczystość wręczenia Nagrody odbywa się rokrocznie 28 stycznia w rocznicę urodzin Jana Heweliusza Pomniki Jana Heweliusza – dwa pomniki polskiego astronoma Jana Heweliusza na gdańskim Starym Mieście i jeden na osiedlu Przymorze Małe. Piotr Krüger (1580-1639) – gdański astronom i matematyk. Urodził się w Królewcu i tam pobierał pierwsze nauki. Następnie kontynuował je w Gdańsku. W 1600 roku wyjechał do Pragi celem nawiązania kontaktów z Tychonem Brahem. Tam spotkał się z Keplerem, z którym prowadził korespondencję. Kolejne studia odbył w Lipsku i Wittenberdze. W 1606 roku uzyskał tytuł magistra filozofii. Po powrocie w 1609 roku nauczał matematyki i poetyki w Gdańskim Gimnazjum Akademickim; nauczyciel Jana Heweliusza. Autor rozpraw z astronomii i trygonometrii i konstruktor przyrządów astronomicznych. Był jednym z pierwszych astronomów w Polsce, którzy otwarcie opowiedzieli się za heliocentryczną teorią Kopernika.


    Gdańsk – jeden z sześciu okręgów historycznych w Gdańsku. Na tym obszarze znajduje się dawne oraz współczesne centrum miasta. 16 września 1994 roku historyczny Gdańsk (w zasięgu obwarowań z XVII wieku) został wpisany na listę Pomników historii. Instytut Historii Nauki im. Ludwika I Aleksandra Birkenmajerów PAN jest placówką Polskiej Akademii Nauk założoną w 1954 r. Prowadzi badania w zakresie historii nauki, zarówno nauk społecznych, jak i nauk ścisłych i przyrodniczych oraz historii techniki, a także w zakresie dziejów oświaty i wychowania. Instytut składa się z dwóch zakładów: Zakładu Historii Nauk Społecznych, Oświaty i Organizacji Nauki, w którym działają Sekcje: Historii Nauk Społecznych, Dziejów Oświaty i Historii Organizacji Nauki oraz Zakładu Historii Nauk Ścisłych, Przyrodniczych i Techniki, w którym działają Sekcje: Historii Nauk Ścisłych i Techniki, Historii Medycyny, Historii Chemii i Farmacji oraz Historii Nauk Matematycznych. Instytut posiada własną bibliotekę naukową oraz własne wydawnictwo. Rada Naukowa Instytutu, której przewodniczącym jest Andrzej Kajetan Wróblewski, posiada uprawnienia do nadawania stopni naukowych doktora oraz doktora habilitowanego nauk humanistycznych. Siedzibą Instytutu jest Pałac Staszica w Warszawie. Od 2011 r. Instytut otrzymał imię Ludwika i Aleksandra Birkenmajerów.

    Tarcza Sobieskiego (lub po prostu Tarcza, łac. Scutum Sobiescianum albo Scutum, dop. Scuti, skrót Sct) – mały gwiazdozbiór nieba południowego, leżący w pobliżu równika niebieskiego. Wprowadzony przez Jana Heweliusza w 1683 roku dla upamiętnienia najmożniejszego protektora gdańskiego astronoma, króla Jana III Sobieskiego, po jego słynnej wiedeńskiej wiktorii. Nazwał go wtedy Scutum Sobiescianum. Opublikowany w 1690 roku, w pośmiertnie wydanym atlasie Firmamentum Sobiescianum, trzeciej części zadedykowanego w całości królowi dzieła Heweliusza Prodromus Astronomiae. Jest to jeden z 88 współcześnie rozróżnianych gwiazdozbiorów. W Polsce widoczny latem. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem: około 20. Jan Heweliusz, łac. Johannes Hevelius, niem. Johann Hewelcke, inne formy nazwiska: Hewel, Hewelke, Höfelcke, Hövellius, Höwelcke (ur. 28 stycznia 1611 w Gdańsku, zm. 28 stycznia 1687 tamże) – gdański astronom, matematyk i konstruktor instrumentów naukowych.

    Obserwatorium astronomiczne Heweliusza – obserwatorium astronomiczne powstałe na początku lat czterdziestych XVII wieku w Gdańsku. Gdański Areopag – cykl dyskusji, konferencji, seminariów i koncertów, organizowanych w Gdańsku w latach od 2008 do 2012 przez Forum Dialogu Gdański Areopag, Duszpasterstwo Dziennikarzy oraz Duszpasterstwo Środowisk Twórczych, podczas których poruszane były tematy etyczne i religijne. Spotkaniom towarzyszyły wystawy, prezentacje oraz akcje charytatywne.

    Peryskop – przyrząd optyczny służący do obserwacji przedmiotów znajdujących się poza polem widzenia obserwatora lub zakrytych przeszkodami. Pierwotna koncepcja opierała się na systemie luster umocowanych na wysięgniku, później lustra lub pryzmaty umieszczano w obudowie. Wynalazcą peryskopu był gdański astronom Jan Heweliusz.

    Selenographia: sive Lunae descriptio (Selenografia: lub opisanie Księżyca) – książka autorstwa Jana Heweliusza, wydana w 1647 roku.

    Polski Komitet Narodowy ds. Współpracy z Międzynarodową Unią Historii i Filozofii Nauki/Oddział Historii Nauki i Techniki - ciało kolegialne, wybierane na czteroletnią kadencję w tajnych wyborach, spośród pracowników nauki posiadających co najmniej stopień naukowy doktora habilitowanego. W praktyce skład osobowy Polskiego Komitetu Narodowego pokrywa się ze składem Komitetu Historii Nauki i Techniki Polskiej Akademii Nauk. Gdańskie Towarzystwo Naukowe – założone w roku 1922 jako Towarzystwo Przyjaciół Nauki i Sztuki w Gdańsku z inicjatywy Polonii Gdańskiej i działało do roku 1939. Po wojnie reaktywowane w roku 1945, a pod obecną nazwą działa od roku 1956. Obecnie ma 5 wydziałów i wydaje m.in. Rocznik Gdański i Acta Biologica. Obecnie prezesem jest Jerzy Błażejowski.

    Rocznik Gdański - polskie czasopismo historyczne, wydawane od 1927 najpierw przez Towarzystwo Przyjaciół Nauki i Sztuki w Gdańsku, a obecnie przez Gdańskie Towarzystwo Naukowe. Dotychczas ukazało się 61 roczników. VIII Dwór – przy ulicy Polanki 57 i 58 w dzisiejszej dzielnicy Gdańska, Oliwie - powstał, jak wszystkie inne dwory wzdłuż tego traktu, w pierwszej połowie XVII wieku. Zespół dworski uległ likwidacji prawdopodobnie na początku XIX wieku.

    Jerzy Dobrzycki (ur. 8 kwietnia 1927, zm. 1 lutego 2004) – historyk nauki, specjalizował się w dziejach astronomii, profesor w Instytucie Historii Nauki PAN. Był jednym z jego twórców i pierwszym z wyboru dyrektorem (w latach 1989-1995). Od 1983 roku aktywnie działał w Towarzystwie Naukowym Warszawskim (w latach 1992-1995 jako sekretarz generalny, po 1995 roku jako sekretarz Wydziału III i członek Komisji Rewizyjnej). Był pochodzącym z wyboru członkiem Międzynarodowej Akademii Historii Nauki (Académie Internationale d’Histoire des Sciences), Międzynarodowej Unii Historii i Filozofii Nauki (International Union of the History and Philosophy of Science) oraz Międzynarodowej Unii Astronomicznej (International Astronomical Union). Jako członek komitetów redakcyjnych „Studi Galileani” (Castel Gandolfo) i „Journal for the History of Astronomy” (Cambridge) przyczynił się do trwałej obecności polskich badań z zakresu historii nauki w kręgu zachodnioeuropejskim. Przez wiele lat (1976-1997) wykładał historię nauki w Instytucie Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego. Był członkiem licznych komitetów naukowych: Komitetu Historii Nauki i Techniki, Komisji Neolatynistycznej Komitetu Nauk o Kulturze Antycznej, następnie Komitetu Nauk o Kulturze PAN, Komitetu Astronomii, a także rad naukowych: Instytutu Historii Nauki, Archiwum i Muzeum Ziemi PAN. Mikołaj Schwichtenberg - (ur. 1435, zm. 1518) gdańskim i pomorskim oficjał, bibliotekarz w Gdańsku i bibliofil. Opiekun gdańskiej biblioteki kościoła N.P. Maryi, wikariusz przy kaplicy WW. Świętych w tymże kościele, ponadto właściciel największej z dotychczas znanych w Gdańsku z tego okresu bibliotek prywatnych. Większą część swej prywatnej biblioteki ofiarował kościołowi św. Jana, gdzie był proboszczem. Jednak 10 dzieł przekazał bibliotece kościoła NP Maryi, której przez długie lata był pierwszym oficjalnym bibliotekarzem.

    Profesor zw. dr hab.Tadeusz Stegner (ur. 1952 w Gdańsku) – polski historyk, pracuje na Uniwersytecie Gdańskim oraz w Wyższej Szkole Komunikacji Społecznej. Pełnił funkcję dyrektora Instytutu Historii UG, a także przewodniczącego Rady Muzeum Miasta Gdyni. Specjalizuje się w historii Polski XIX i XX wieku, w szczególności dziejami polskiej myśli politycznej, sprawami narodowo-wyznaniowymi oraz historią protestantyzmu na ziemiach polskich. Został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi, medalem 70-lecia Gdyni oraz Medalem Komisji Edukacji Narodowej. Był organizatorem kilkunastu sesji naukowych, w swoim dorobku naukowym ma ponad 100 publikacji. Konferencja naukowa – spotkanie grupy naukowców, praktyków i osób zainteresowanych pewnym działem nauki. W ramach spotkania referowane są wyniki badań naukowych lub odbywa się seria krótkich wykładów monograficznych i dyskusji na określony temat. Konferencje, obok publikacji, są jedną z dwóch podstawowych form prezentowania i dyskutowania wyników badań naukowych. Wystąpienia na konferencjach naukowych, w których prezentuje się swoje wyniki badań są nazywane prezentacjami, komunikatami, doniesieniami wstępnymi, referatami. Materiały konferencji mogą być publikowane.

    Dodano: 17.06.2011. 00:33  


    Najnowsze