• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Witaj Maj, Trzeci Maj - wystawa w Sejmie

    28.04.2011. 20:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl


    "Witaj Maj, Trzeci Maj" - taki tytuł ma wystawa otwarta w Sejmie w środę, na kilka dni przez 220. rocznicą uchwalenia Konstytucji 3 Maja. Pokazano na niej ponad 100 eksponatów, głównie ze zbiorów Biblioteki Sejmowej.


    "Konstytucja 3 Maja to więcej niż sam zapis, proste przepisy nowej konstytucji, to więcej niż nowoczesne zapisy ustanawiające fundamenty pod monarchię konstytucyjną, a później system nowoczesnego państwa. To dla nas Polaków symbol państwowości, suwerenności, narodowej dumy" - mówił otwierając ekspozycję marszałek Sejmu Grzegorz Schetyna.

    Na wystawie zobaczyć można starodruki mów sejmowych, uniwersały, a także broszury, ryciny, obrazy, medale, odznaki, pocztówki, zdjęcia i znaczki pocztowe. Ukazano przebieg prac nad Konstytucją 3 Maja, spuściznę Sejmu Wielkiego oraz trwałość tradycji konstytucyjnej w XIX i XX wieku.

    Wystawę otwierają portrety króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, marszałka konfederacji koronnej Stanisława Małachowskiego, marszałka konfederacji Wielkiego Księstwa Litewskiego Kazimierza Nestora Sapiechy. Zobaczyć można też m.in. druki takie jak: mowa króla, mowa marszałka wielkiego koronnego Michała Mniszcha, mowa marszałka nadwornego Wielkiego Księstwa Litewskiego Ignacego Potockiego oraz faksymile rękopisów Konstytucji Trzeciego Maja.

    Wśród prezentowanych medali jest medal wybity w 1792 r., w pierwszą rocznicę uchwalenia konstytucji, na pamiątkę złożenia kamienia węgielnego pod budowę Świątyni Opatrzności.

    Ustawa rządowa, która przeszła do historii jako Konstytucja 3 Maja, została przyjęta przez aklamację przez Sejm Czteroletni 3 maja 1791 r. Określała podstawy ustroju I Rzeczypospolitej. Była skutkiem dążeń do naprawy stosunków wewnętrznych w Polsce po I rozbiorze, przyjęcie jej poprzedziła burzliwa dyskusja.

    Konstytucja 3 Maja była drugą na świecie (po Stanach Zjednoczonych) i pierwszą w Europie ustawą regulującą organizację władz państwowych, prawa i obowiązki obywateli. Zabezpieczała możliwość rozwoju gospodarczego i politycznego kraju.

    Pozostawiała w Polsce ustrój stanowy, wprowadzając jednak pewne zmiany. Zmniejszała wpływy magnaterii na wybór króla, Senat i zarząd kraju, poprzez wykluczenie z sejmików szlachty nie posiadającej ziemi, będącej warstwą najbardziej podatną na wpływy i przekupstwo. W prawie wyborczym feudalny cenzus urodzenia szlacheckiego zastąpiono burżuazyjnym cenzusem posiadania. Mieszczanom zatwierdzono prawo nabywania dóbr i uzyskiwania szlachectwa.

    Utrzymując poddaństwo chłopów konstytucja pozbawiała jednak szlachtę prawa najwyższej zwierzchności wobec poddanych, przyjmując ich "pod opiekę prawa i rządu krajowego". Indywidualne umowy chłopów z dziedzicami o zamianę pańszczyzny na czynsz nie mogły już być samodzielnie unieważniane przez szlachtę.

    Postanowienia konstytucji centralizowały państwo, znosząc odrębność między Koroną i Litwą, wprowadzając jednolity rząd, skarb i wojsko. Za religię panującą uznano katolicyzm, przy całkowitej tolerancji dla innych uznawanych przez państwo wyznań. Konstytucja wprowadziła trójpodział władzy: władzę ustawodawczą miał sprawować dwuizbowy parlament, składający się z sejmu - 204 posłów spośród szlachty, posesjonatów i 24 plenipotentów miast - oraz senatu (złożonego z biskupów, wojewodów, kasztelanów i ministrów pod prezydencją króla), którego rolę znacznie zmniejszono.

    Zniesiono liberum veto (decyzje miały zapadać zwykłą większością głosów) oraz wolną elekcję; po śmierci Stanisława Augusta Poniatowskiego tron miał być dziedziczny, tylko w razie wymarcia rodziny królewskiej szlachta miała wybierać nową dynastię.

    Próba wprowadzenia konstytucji w życie została przekreślona już w połowie 1792 roku. Przyczyniła się do tego Konfederacja Targowicka (zawiązana przez przywódców obozu magnackiego w celu przywrócenia poprzedniego ustroju Rzeczypospolitej i pod hasłami obrony zagrożonej wolności przeciwko reformom Konstytucji 3 Maja) i wkroczenie wojsk rosyjskich w granice Polski. DSR

    PAP - Nauka w Polsce

    hes/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Zgromadzenie Przyjaciół Konstytucji Rządowej pełna nazwa "Zgromadzenie Przyjaciół Konstytucji Rządowej Fiat Lux (łac. "niech stanie się światłość"; zwane też Klubem Przyjaciół Konstytucji) – polskie stronnictwo polityczne będące równocześnie klubem parlamentarnym, założone 10 maja 1791 (na zebraniu u marszałka sejmu Stanisława Małachowskiego) , którego celem było podtrzymywanie uchwalonej kilka dni wcześniej Konstytucji 3 maja i dbanie o nienaruszanie jej postanowień. Doprowadziło do przyjęcia przez Sejm Czteroletni wielu ustaw szczegółowych, sankcjonujących przeprowadzoną zmianę ustroju Rzeczypospolitej.

    Jacek Antoni Puttkamer (1740 – 1802) – szlachcic polski. Marszałek Księstwa Żmudzkiego w konfederacji barskiej. Poseł województwa mińskiego na Sejm Czteroletni w 1790 roku. Jeden z sygnatariuszy Konstytucji 3 maja, deputowany do konstytucji z prowincji Wielkiego Księstwa Litewskiego. Był marszałkiem województwa mińskiego w konfederacji targowickiej.

    Jacek Antoni Puttkamer (1740 – 1802) – szlachcic polski. Marszałek Księstwa Żmudzkiego w konfederacji barskiej. Poseł województwa mińskiego na Sejm Czteroletni w 1790 roku. Jeden z sygnatariuszy Konstytucji 3 maja, deputowany do konstytucji z prowincji Wielkiego Księstwa Litewskiego. Był marszałkiem województwa mińskiego w konfederacji targowickiej.

    Konfederacja targowicka – konfederacja generalna koronna zawiązana oficjalnie w nocy z 18 na 19 maja 1792 roku w pogranicznym miasteczku Targowica w porozumieniu z carycą Rosji Katarzyną II (w rzeczywistości 27 kwietnia 1792 w Petersburgu) przez przywódców magnackiego obozu republikanów w celu przywrócenia starego ustroju Rzeczypospolitej, pod hasłami obrony zagrożonej wolności przeciwko reformom Konstytucji 3 maja, wprowadzającym monarchię konstytucyjną. Była reakcją opozycji na konstytucyjny zamach stanu i reformy sejmu rewolucyjnego warszawskiego.

    Konfederacja targowicka – konfederacja generalna koronna zawiązana oficjalnie w nocy z 18 na 19 maja 1792 roku w pogranicznym miasteczku Targowica w porozumieniu z carycą Rosji Katarzyną II (w rzeczywistości 27 kwietnia 1792 w Petersburgu) przez przywódców magnackiego obozu republikanów w celu przywrócenia starego ustroju Rzeczypospolitej, pod hasłami obrony zagrożonej wolności przeciwko reformom Konstytucji 3 maja, wprowadzającym monarchię konstytucyjną. Była reakcją opozycji na konstytucyjny zamach stanu i reformy sejmu rewolucyjnego warszawskiego.

    Konstytucja pełna – ustawa zasadnicza regulująca wszystkie zagadnienia ustroju państwa, zwykle posiada charakter trwały. Do konstytucji pełnych zalicza się większość współczesnych konstytucji.

    Konstytucja 3 maja (właściwie Ustawa Rządowa z dnia 3 maja) – uchwalona 3 maja 1791 roku ustawa regulująca ustrój prawny Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Powszechnie przyjmuje się, że Konstytucja 3 maja była pierwszą w Europie i drugą na świecie (po konstytucji amerykańskiej z 1787 r.) nowoczesną, spisaną konstytucją.

    Dodano: 28.04.2011. 20:19  


    Najnowsze