• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wykład na temat litosfery we Wszechnicy PAN

    10.02.2010. 11:54
    opublikowane przez: Piotr aewski-Banaszak

    Litosfera będzie tematem najbliższej Wszechnicy Polskiej Akademii Nauk. Spotkanie odbędzie się 10 lutego w Warszawie. O znaczeniu litosfery w procesach geodynamicznych, ze szczególnym uwzględnieniem jej górnego piętra jakim jest skorupa ziemska, będzie mówił prof. Aleksander Guterch z Instytutu Geofizyki PAN.

    Litosfera to zewnętrzna, sztywna powłoka Ziemi, obejmująca skorupę ziemską i górną część płaszcza ziemskiego, sięgająca do głębokości 80 km i temperaturze dochodzącej do 700 stopni Celsjusza.

    Prof. Guterch zaprezentuje m.in. wyniki badań głębokich struktur skorupy ziemskiej w międzynarodowych eksperymentach sejsmicznych (w wielu z nich profesor brał osobiście udział) takich jak Polonaise'97, Celebration 2000, ALP 2002, Sudetes 2003, zrealizowanych na obszarze Europy Centralnej i Południowej, od Bałtyku po Adriatyk.

    Naukowiec poda także przykłady wyników eksperymentów sejsmicznych wykonanych w Antarktyce oraz w Europejskim Sektorze Arktyki, powie o pierwszej mapie głębokości skorupy ziemskiej, dla całej płyty europejskiej - od Atlantyku na zachodzie po Ural na wschodzie i od Morza Śródziemnego na południu po Arktykę na północy.

    Polska Akademia Nauk wspólnie z Towarzystwem Naukowym Warszawskim od października 2003 r. organizuje wykłady popularnonaukowe przeznaczone dla szerokiego kręgu słuchaczy. "Inicjatywa ta - to z jednej strony przypomnienie pięknej tradycji działającej przed laty Wszechnicy PAN, z drugiej - reaktywowanie sprawdzonych form upowszechniania wiedzy o nauce" - można przeczytać na stronie internetowej PAN.

    Wykłady otwarte Wszechnicy odbywają się w drugą środę miesiąca (z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy) o godz. 17.30 w Sali Okrągłego Stołu w Pałacu Staszica (ul. Nowy Świat 72) w Warszawie.

    Do wygłaszania wykładów zapraszani są znakomici naukowcy i ludzie kultury z wielu ośrodków krajowych i zagranicznych.

    Do wakacji odbędą się jeszcze cztery wykłady Wszechnicy (po jednym w miesiącu) poświęcone m.in. równowadze w przyrodzie, pracy mózgu i osiągnięciom kardiologii.

    Źródło:
    PAP - Nauka w Polsce, Waldemar Pławski

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Litosfera, sklerosfera – zewnętrzna sztywna powłoka Ziemi obejmująca skorupę ziemską i warstwę perydotytową zaliczaną do górnej części płaszcza ziemskiego. Termin "litosfera" jest często błędnie używany jako zamiennik terminu "skorupa ziemska". Litosfera jest pojęciem szerszym niż skorupa ziemska. Jest ściśle związana z biosferą oraz hydrosferą, a także atmosferą. Miąższość litosfery wynosi od ok. 10-100 km a jej temperatura dochodzi do 700°C. Strefa ryftu – miejsce, w którym znajduje się pęknięcie skorupy ziemskiej - kontynentalnej lub oceanicznej, poprzez które magmy powstałe dzięki zmniejszeniu ciśnienia w podłożu litosfery wydostają się na zewnątrz. Następnie dochodzi do rozerwania skorupy i powstania ryftu, który zostaje wypełniony magmą. Skorupa ziemska – część litosfery ograniczona od góry atmosferą i hydrosferą, a od dołu granicząca z górną warstwą płaszcza ziemskiego (nieciągłość Mohorovičicia nazywana też nieciągłością Moho). Składa się w głównej mierze z minerałów, tworzących skały. Grubość skorupy ziemskiej wynosi od ok. 10 km do 70 km. Skorupa Ziemi zajmuje tylko 1,4% objętości globu oraz 0,3% jego masy, jest to jednak najbardziej zróżnicowana chemicznie i fizycznie geosfera. Jej przypowierzchniowa warstwa na lądach jest dostępna do bezpośrednich badań.

    Izostazja – równowaga pomiędzy różnymi wycinkami skorupy ziemskiej; dążenie do równowagi mas skalnych w litosferze; bloki stosunkowo sztywnej i lekkiej litosfery "pływają" po plastycznej astenosferze – obciążone zanurzają się głębiej, odciążone unoszą się wyżej (np. Skandynawia po ustąpieniu lądolodu). Unoszenie/zanurzanie się płyt litosfery nazywamy pionowymi ruchami litosfery (ruchy izostatyczne). Mogą one np. doprowadzać do transgresji i regresji morskich. Warstwa perydotytowa - hipotetyczna dolna warstwa litosfery, znajdująca się pod skorupą ziemską. Występuje zarówno na obszarach zajętych przez bloki kontynentalne, jak i pod oceanami, stanowiąc część zarówno litosfery kontynentalnej, jak i litosfery oceanicznej: od góry poprzez nieciągłość Mohorovičicia graniczy z warstwą bazaltową, od dołu natomiast z astenosferą.

    Krzysztof Konarzewski (ur. 2 stycznia 1948 w Cieplicach Śląskich) – polski pedagog, były wykładowca w Katedrze Pedagogiki Szkolnej na Ekumenicznym Instytucie Pedagogicznym Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie oraz wykładowca Wszechnicy Świętokrzyskiej w Kielcach. Kierownik i krajowy koordynator wielu projektów edukacyjnych, w tym między innymi monitorowania reformy systemu edukacji. Kierownik Pracowni Psychologii Socjalizacji w Instytucie Psychologii Polskiej Akademii Nauk. Od stycznia 2009 r., do 16 września 2010 dyrektor Centralnej Komisji Egzaminacyjnej. Autor i redaktor wielu prac naukowych. Biosfera (zob. bio) - strefa kuli ziemskiej zamieszkana przez organizmy żywe, w której odbywają się procesy ekologiczne. Biosfera jest częścią zewnętrznej skorupy Ziemi, która obejmuje również powietrze, ląd i wodę. Z najobszerniejszego punktu widzenia geofizyki, biosfera jest światowym systemem ekologicznym i obejmuje wszystkie żyjące organizmy i ich powiązania ze sobą i z litosferą (skorupą ziemską), hydrosferą (wodą) i atmosferą (powietrzem). Do dzisiejszego dnia Ziemia jest jedyną znaną planetą na której znajduje się życie. Szacuje się, że ziemska biosfera zaczęła się tworzyć (przez proces biogenezy) przynajmniej 3,5 miliardów lat temu.
    Biosfera obejmuje około:
    4 km n.p.m. - atmosfera
    300 m p.p.m. - hydrosfera
    40 cm w głąb ziemi - litosfera


    Irena Jurgielewiczowa, właściwie Irena Jurgielewicz z domu Drozdowicz ur. 13 stycznia 1903 w Działoszynie koło Wielunia, zm. 25 maja 2003 w Warszawie) – powieściopisarka, pedagog, autorka wielu książek dla młodzieży oraz wykładowca w Wolnej Wszechnicy Polskiej. Była żoną malarza Mieczysława Jurgielewicza. Włodzimierz Dzwonkowski (ur. 4 lutego 1880, zm. 28 lutego 1954) – polski historyk. Studiował prawo w Warszawie i Odessie, historię we Lwowie, Lozannie i Paryżu. Jego mistrzem był Szymon Askenazy. Od 1912 wykładał na tajnych kursach w Warszawie, od 1918 w wolnej wszechnicy Polskiej w Warszawie i w Łodzi (1929-1935) oraz w Szkole Nauk Politycznych. W latach 1945-1949 kierował katedrą historii powszechnej .

    Sieć regmatyczna - hipotetyczna sieć trwałych uskoków w płytach litosfery Ziemi, wykazujących pewne stałe kierunki względem osi obrotu Ziemi i istniejących być może od pierwszych momentów istnienia skorupy ziemskiej w obecnym kształcie.

    Warstwa granitowa – górna, najbardziej zewnętrzna warstwa skorupy ziemskiej, tworząca głównie kontynenty. Średnia gęstość warstwy granitowej wynosi ok. 2,7 g/cm³.

    Steatyt – rzadki składnik skorupy ziemskiej. Steatyt jest skałą metamorficzną. Powstał w wyniku reakcji minerałów, które zaszły w wysokiej temperaturze oraz pod wysokim ciśnieniem. W skali globalnej, steatyt jest raczej rzadką skałą, tworzącą w skorupie ziemskiej obce formacje, ponieważ jego składniki pochodzą z materiałów skalnych znajdujących się w warstwie poniżej skorupy ziemskiej – z płaszcza Ziemi.

    Dodano: 10.02.2010. 11:54  


    Najnowsze