• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wystawa o ewolucji lunet i teleskopów

    29.04.2010. 00:17
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Wystawę "Od lunety Galileusza do teleskopów kosmicznych" - poświęconą ewolucji metod obserwacji nieba - można już  oglądać w Muzeum Częstochowskim. Ekspozycja ma przypomnieć o przełomie, jakim w historii nauki stało się wykorzystanie lunety.

    Prezentowaną w Pawilonie Wystawowym w parku im. S. Staszica ekspozycję przygotowało Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego z okazji 400. rocznicy wykorzystania przez Galileusza lunety do obserwacji astronomicznych. Jak podkreślają twórcy wystawy, człowiekowi udało się wtedy po raz pierwszy dostrzec znacznie więcej, niż pozwala ludzkie oko.

    "Luneta była przełomem nie tylko w astronomii, ale też w nauce. Po raz pierwszy w historii zastosowano urządzenie pozwalające człowiekowi poszerzyć granice poznania. Wcześniej uważano, że na zbadanie zasługuje tylko to, co można poznać własnymi zmysłami" - powiedział PAP komisarz wystawy, fizyk z Uniwersytetu Jagiellońskiego, dr Maciej Kluza.

    Przypomniał, że wielu ówczesnych naukowców odmawiało spojrzenia w obiektyw lunety. Twierdzili, że jeśli nie mogą czegoś zobaczyć własnym okiem, np. odkrytych przez Galileusza księżyców Jowisza, to podważa to ich istnienie.

    Pierwsze znane teleskopy powstały 1608 r. na terenie Holandii. Składały się z rury z dwoma soczewkami i można było dzięki nim uzyskać kilkukrotne powiększenie. Rok później o istnieniu urządzenia dowiedział się Galileusz, który zaczął konstruować własne lunety. Udoskonalone przez niego egzemplarze pozwalały już na 30-krotne powiększenie obrazu.

    "Dzięki Galileuszowi luneta stała się znaczącym instrumentem naukowym. Przez blisko 40 kolejnych lat nikt nie skonstruował lepszego teleskopu" - podkreślił Kluza. Kopie lunety włoskiego astronoma również można oglądać w częstochowskiej placówce.

    Galileusz swoje obserwacje nieba, zwłaszcza Księżyca, opisał w wydanej w 1610 r. książce "Sidereus Nuncius", czyli "Gwiezdny Posłaniec". Wyciągnięte przez astronoma wnioski - wbrew obowiązującym wówczas zasadom - podtrzymywały heliocentryczną koncepcję Mikołaja Kopernika.

    Znajdujące się na wystawie w Muzeum Częstochowskim historyczne lunety i teleskopy, a także obrazy, grafiki oraz druki ilustrują ewolucję tych urządzeń oraz metod prowadzenia obserwacji astronomicznych w ciągu minionych 400 lat.

    Ekspozycję uzupełniają instalacje interaktywne, pomagające w zrozumieniu działania i budowy różnych teleskopów. Dla zwiedzających przygotowano też m.in. stanowisko, gdzie przez prostą lunetę można oglądać fragment modelu nieba. Na samodzielne zbudowanie lunety pozwala zestaw obiektywów, soczewek i rur. Największa może liczyć 4 m długości.

    "Wystawa pokazuje, na czym polega idea rozwoju ludzkości. Od rzeczy bardzo prostych - rury wyposażonej w dwa szkiełka - dochodzimy do tak skomplikowanych urządzeń, jak teleskop kosmiczny" - wskazał Kluza.

    Organizatorzy przygotowali też zajęcia dla młodzieży. Tematami lekcji, prowadzonych przez naukowców z Instytutu Fizyki Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie, są m.in. prawa optyki geometrycznej, rodzaje soczewek i budowa teleskopów.

    Wystawę w placówce Muzeum Częstochowskiego znajdującej się w podjasnogórskim parku można oglądać do 15 lipca. TOE

    PAP - Nauka w Polsce

    kap



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Luneta Galileusza (inaczej luneta ziemska) – przyrząd optyczny służący do obserwowania przedmiotów znacznie oddalonych od obserwatora. Luneta Galileusza daje obraz prosty, w przeciwieństwie do lunety Keplera, która daje obraz odwrócony. Składa się z dodatniego obiektywu i okulara o ujemnej ogniskowej obrazowej, znajdującego się w takiej odległości od obiektywu, że ognisko obrazowe obiektywu pokrywa się z ogniskiem przedmiotowym okulara. Luneta Keplera – luneta astronomiczna, opisana po raz pierwszy przez Johannesa Keplera. Składa się z obiektywu i okulara (obu o dodatniej zdolności zbierającej) tak względem siebie położonych, że ognisko obrazowe obiektywu pokrywa się z ogniskiem przedmiotowym okulara. Przysłonę aperturową stanowi oprawa obiektywu. Jej obraz dawany przez lunetę jest jej źrenicą wyjściową; w niej powinno być umiejscowione oko. W zależności od oświetlenia średnica źrenicy oka może się zmieniać od 2 mm do 8 mm i to ona w praktyce decyduje o aperturze lunety, a więc i o jej jasności. Konstruowanie lunety o zbyt dużej średnicy przysłony aperturowej nie ma sensu, gdyż i tak część wiązki światła przechodzącej przez lunetę zostanie zatrzymana przez ograniczenie źrenicy oka i nie będzie brała udziału w tworzeniu obrazu. Gołe oko, oko nieuzbrojone – określenie używane w astronomii dla zaznaczenia, iż jakaś obserwacja jest przeprowadzana bez dodatkowego sprzętu (np. bez teleskopu, lunety itp.). Astronomowie mówią, że np. dana gwiazda jest widoczna „gołym okiem” – można ją dostrzec bez użycia dodatkowych instrumentów, bądź też jest poza możliwością obserwacji „gołym okiem” – nie można jej zobaczyć bez pomocy odpowiedniego sprzętu.

    Galileuszowe księżyce Jowisza – cztery największe księżyce Jowisza, z których trzy zostały odkryte przez Galileusza 7 stycznia 1610, a czwarty, Ganimedes, 11 stycznia przy pomocy skonstruowanej przez niego lunety. Uważa się, że księżyce te zaobserwował niezależnie, w tym samym czasie, niemiecki astronom Simon Marius. Lista obserwatoriów astronomicznych: Lista zawiera grupy wybranych obserwatoriów astronomicznych, które można sortować według nazwy, roku założenia, położenia geograficznego oraz międzynarodowego kodu obserwatorium. Wykorzystano w tym celu dane m.in. z Wikipedii angielskojęzycznej. Główny podział obserwatoriów astronomicznych specyfikują następujące kategorie: kosmiczne, atmosferyczne, naziemne i podziemne. Ponadto wiele nowoczesnych teleskopów to urządzenia bardzo precyzyjne, a co za tym idzie zdolne do selektywnych obserwacji. Dlatego można też mówić o obserwatoriach nastawionych na zbieranie danych astronomicznych pochodzących z różnych części widma elektromagnetycznego (np. obserwacje w ultrafiolecie, radiowe, rentgenowskie, w obszarze promieni gamma itp.). Obserwacje kosmiczne, dokonywane przez teleskopy poza atmosferą Ziemi, cechują się niespotykaną dotąd dokładnością. Postęp nowej generacji tzw. optyki adaptatywnej pozwala także teleskopom naziemnym znacznie poszerzyć swoją precyzję.

    Galileoskop – instrument optyczny, rodzaj teleskopu refrakcyjnego, o konstrukcji zbliżonej do lunety, jaką dysponował Galileusz. Średnica obiektywu wynosi 50 mm a średnica okularu 20 mm. W zależności od konfiguracji (możliwe jest korzystanie z układu 4, 6 lub 8 soczewek dzięki opcji zmiany okularu) galileoskop oferuje 17-, 25- lub 50-krotne zbliżenie. Niwelator automatyczny (samopoziomujący) – instrument geodezyjny mocowany na trójnożnym statywie, umożliwiający pomiar różnicy wysokości (niwelacji) pomiędzy punktami terenowymi. W przeciwieństwie do niwelatorów libellowych poziomowanie osi celowej lunety odbywa się samoczynnie najczęściej za pomocą urządzenia, zwanego kompensatorem, korygującego nieznaczne odchylenia osi celowej lunety od ustawienia poziomego.

    Muzeum Rybołówstwa Morskiego – przedstawia zbiory dotyczące historii miasta oraz dzieje połowów ryb. Można zobaczyć też wystawę poświęconą florze Bałtyku, a także dowiedzieć się jakich narzędzi używali dawniej rybacy do łapania ryb. Kvinnemuseet (Muzeum Kobiet) w Kongsvinger zostało założone w willi "Rolighed" – domu rodzinnym pisarki Dagny Juel Przybyszewskiej. W 1988 roku zrodziła się idea utworzenia w zdewastowanym domu muzeum związanego z Dagny Juel Przybyszewska i kwestią emancypacji kobiet. Muzeum Kongsvinger wykupiło w 1989 roku zniszczony budynek i przstąpiło do odbudowy. Sześć lat później uroczystego otwarcia dokonała norweska królowa Sonia. Swoją działalność Muzeum Kobiet (bo tak nazwano instytucję usytuowaną w "Rolighed") zainaugurowało wystawą Kvinnesjebner (Losy kobiet). Obecnie w muzeum mieści się stała wystawa poświęcona Dagny Juel Przybyszewskiej oraz wystawy czasowe. Muzeum organizuje koncerty i wystawy współczesnych artystów norweskich. W archiwum Muzeum znaleźć można materiały dotyczące Dagny Juel Przybyszewskiej oraz historii norweskiego ruchu emancypacyjnego.

    Takahashi Seisakusho – japońska firma produkująca sprzęt optyczny, w większości przeznaczony do amatorskich obserwacji astronomicznych, głównie teleskopów astronomicznych, montaży do nich oraz różnego osprzętu i akcesoriów. Firma powstała w 1967 roku, jest znana wśród miłośników obserwacji astronomicznych na całym świecie i cieszy się wśród nich dużą renomą jako jeden z najlepszych pod względem jakości optyki i mechaniki producentów teleskopów astronomicznych na świecie. Firma znana jest na świecie przede wszystkim z produkcji bardzo wysokiej jakości refraktorów apochromatycznych do produkcji których stosowane jest szkło fluorytowe oraz teleskopów typu Mewlon w systemie Cassegraina. Choć ceny sprzętu firmy Takahashi liczone są zwykle w tysiącach dolarów ma ona liczne grono entuzjastów a posiadaczy jej produktów można spotkać coraz częściej również w Polsce. Pod względem jakości optyki firma stawiana jest w ścisłej światowej czołówce obok takich marek jak amerykańska Astro-Physics czy niemiecka TMB.

    Zestawienie to zawiera gwiazdy w gwiazdozbiorze Lunety do jasności 6,5 magnitudo (gwiazdy widoczne gołym okiem). Dodatkowo uwzględniono w nim także inne ciekawe obiekty gwiazdowe.

    Celostat - układ dwóch płaskich zwierciadeł, który umożliwia obserwację dowolnego rejonu nieba za pomocą nieruchomej lunety. Zazwyczaj pierwsze zwierciadło pozostaje nieruchome, a drugie poruszane mechanizmem zegarowym, obraca się dookoła osi, która leży w jego płaszczyźnie. Celostat ma także swoje zastosowanie w heliofizyce.

    Dodano: 29.04.2010. 00:17  


    Najnowsze