• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wystawa Via Regia - 800 lat na wspólnej drodze

    20.05.2011. 18:33
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    "Via Regia - 800 lat na wspólnej drodze" - taki tytuł nosi wystawa pokazująca życie toczące się przy najważniejszym szlaku handlowym dawnej Europy, z zachodu na Wschód wiodącym od Frankfurtu nad Menem poprzez Erfurt, Lipsk i Goerlitz do Wrocławia i Krakowa.

    Wystawa zostanie uroczyście otwarta 21 maja po południu w Niemczech, w okrągłej baszcie obronnej z końca XV wieku Kaisertrutz w saksońskim Goerlitz, mieście graniczącym przez Nysę Łużycką z polskim Zgorzelcem.

    "Via Regia" w dosłownym tłumaczeniu znaczy "Droga Królewska", gdyż to król sprawował nad nią pieczę, na której obowiązywały specjalne prawa. Pierwsza wzmianka, wymieniająca ten szlak pod nazwą "strata regia", pochodzi z dokumentu margrabiego Marchii Miśnieńskiej Henryka III sporządzonego w 1252 roku, jednak jego początki sięgają znacznie dawniejszych czasów. W późniejszym okresie nazywano go również "Drogą Wysoką" i "Wysokim Traktem Wojskowym". Dokładny przebieg oraz charakter szlaku zmieniał się między XIII a XIX wiekiem, pod wpływem różnych polityczno-terytorialnych dążeń oraz postępującego rozwoju technicznego. Uważana jest za fragment szlaku wiodącego przez całą Europę z Santiago de Compostela aż do Kijowa.

    "Wzdłuż Via Regia powstawały potężne miasta, ośrodki handlowe, liczne klasztory i kościoły. Trakty handlowe zawsze stanowiły lukratywne źródło dochodów dzięki czerpaniu korzyści z myta i cła. Via Regia było szlakiem handlu: srebrem, rudami miedzi, solą, szkłem, tekstyliami. Tędy pędzono ze wschodu na zachód bydło. Tędy przewożono też cenne barwniki: z zachodu urzet barwierski dający kolor niebieski, a ze wschodu czerwiec polski barwiący na czerwono" - powiedziała PAP projektodawczyni wystawy Bettina Probst.

    Przypomniała, że dzięki położeniu na szlaku oraz prawie składowania urzetu górnołużyckie Goerlitz po 1500 roku było największym i najważniejszym miastem między Lipskiem i Wrocławiem. Liczyło około 10 tys. mieszkańców.

    Via Regia przemieszczały się liczne grupy ludzi, nie tylko kupcy i woźnice, ale także królowie, żołnierze, pielgrzymi, rzemieślnicy, studenci, komedianci, włóczędzy, żebracy i banici. Tędy z Drezna podróżował saksoński elektor Fryderyk August I do Krakowa, gdzie został koronowany na króla Polski Augusta II.

    "Szlakiem Via Regia nie tylko transportowano dobra materialne. Szlak służył też wymianie dóbr kultury, sztuki, idei" - zaznaczył kurator wystawy Roland Enke. "Wędrowali nim architekci, malarze, rzeźbiarze i myśliciele. W XVI wieku, dzięki niedawno wynalezionej sztuce drukarskiej, na terenach wzdłuż Via Regia szybko rozprzestrzeniła się reformacja. Wprowadziła ona jednocześnie nowe środki artystycznego wyrazu, które następnie w XVII wieku zastąpiono, szczególnie na Śląsku, typowymi dla kontrreformacji motywami religijnymi" - opowiadał Enke.

    XVI wiek to także czas rozkwitu nauk przyrodniczych. Pomiary powierzchni, a szczególnie konkretnych posiadłości, zaczęto przeprowadzać za pomocą racjonalnych metod. Powstawały mapy, które ułatwiały orientację oraz przedstawiały geograficzne cechy danego kraju. Pomagało to bardzo podróżnym. Ważny udział w rozwoju miernictwa miało kilku konstruktorów i wynalazców z Górnych Łużyc.

    Via Regia nie zawsze jednak była szlakiem, którym przewożono dobra wszelakie i postęp. Czasami pomagała nieść nienawiść i cierpienie. I tak w 1641 r., podczas wojny trzydziestoletniej, Via Regia służyła żołnierzom wojsk cesarskich, saskich i szwedzkich. To właśnie nią wędrowała armia napoleońska na wschód, tędy też wracała zdziesiątkowana z Rosji.

    Szlakiem przemieszczali się też niechciani podróżni - choroby zakaźne. W połowie XIV wieku ze zachodu na wschód "wędrowała" dżuma, Niecałe pięćset lat później wszy odzieżowe wraz z żołnierzami francuskimi ze wschodu przeniosły bakterie wywołujące tyfus plamisty. W efekcie czego zmarła jedna dziesiąta mieszkańców Budziszyna (Bautzen).

    W połowie XIX wieku zakończyła się długa historia Via Regia jako traktu wędrowców i wozów konnych. Budowa sieci kolejowej wytyczyła nowe trasy i stworzyła nowe połączenia komunikacyjne.

    Dopiero po zjednoczeniu Niemiec przypomniano sobie o tym starym szlaku. W 2002 r. z inicjatywy władz Saksonii powołano do życia inicjatywę "Via Regia - Europejska Droga Kultury". Do inicjatywy przystąpiły regiony leżące na trasie historycznej Via Regia. Głównym celem tej międzynarodowej inicjatywy jest podniesienie szlaku do rangi symbolu jedności europejskiej na poziomie kulturowym, turystycznym i gospodarczym. Via Regia, to także jedna z głównych nitek odradzanego w Europie szlaku pielgrzymkowego św. Jakuba.

    Na ekspozycji zgromadzono liczne dokumenty, mapy, przyrządy służące kupcom takie jak wagi, odważniki, przeliczniki wartości monet ze względu na zawartość kruszców w nich, a także księgi, dzieła sztuki i wyroby rzemiosła artystycznego. Prezentację uzupełniają liczne instalacje multimedialne.

    Wśród nich są tak unikalne eksponaty np. księga "Zwierciadło saskie" - XIII-wieczny spis prawa zwyczajowego czy niewielki krucyfiks - dzieło Wita Stwosza, który przyjechał do Krakowa Via Regia, z kolei jeden z jego synów Florian, odbył drogę odwrotną i osiadł w Goerlitz, gdzie był artystą pracującym w srebrze.

    Wśród szczególnie cennych zabytków, które będą pokazywane na wystawie Enke wymienia także XVI-wieczne epitafium pochodzącego z Norymbergii wybitnego luterańskiego teologa i mówcy Johanessa Hessa, pastora kościoła św. Marii Magdaleny we Wrocławiu. On również przemierzał Via Regia - studiował m.in. w Lipsku, Wittenberdze, a także w Bolonii. Na wystawie można też zobaczyć sporządzoną dla Fryderyka Augusta I koronę wraz ze specjalnym futerałem, którą elektor zabrał z sobą do Krakowa, bo nie wiedział, czy będzie koronowany polskimi insygniami. Pokazano także dzieła XIX malarzy, którzy podróżowali po Karkonoszach i uwieczniali widoki, przyczyniając się do początków turystyki w tamtym regionie.

    Eksponaty pochodzą m.in. ze zbiorów niemieckich, czeskich, polskich (z Muzeów Narodowych w Warszawie, Krakowie i Wrocławiu).

    Wystawa zajmuje pięć kondygnacji w Kaisertrutz (łącznie z podziemiami). Każda z nich poświęcona jest innemu tematowi wystawy. Są to: Fundament, Droga, Rynek, Ludzie oraz Idee.

    Wystawa została przygotowana przez Państwowe Zbiory Sztuki w Dreźnie na zlecenie landu Saksonia, stąd nosi miano III Saksońskiej Wystawy Krajowej.

    Potrwa do 31 października. Z myślą o widzach z Polski wszystkie opisy umieszczone na wystawie obok wersji po niemiecku mają wersję w języku polskim.

    Po zakończeniu wystawy Kaisertrutz, specjalnie odrestaurowany na jej potrzeby, będzie wykorzystywany jako miejsce wystaw czasowych.

    Wystawie towarzyszą dwie inne ekspozycje w Goerlitz: "Via Regia - szlak wędrówki gatunków" w Muzeum Przyrodniczym im. Senckenberga i "Drogi w nieznane. Migracja w Goerlitz/Zgorzelcu od roku 1933 po dzień dzisiejszy" w Muzeum Śląskim.

    PAP - Nauka w Polsce, Danuta Starzyńska

    agt/

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Szlak Jagielloński, łac. Via Jagellonica - szlak turystyczny nawiązujący do dawnego szlaku łączącego stolice państwa polsko-litewskiego. Via Jagiellonica jest jedną z odnóg Via Regia. Współcześnie część szlaku pokrywa się z odtwarzanymi szlakami św. Jakuba (m.in.:Małopolską i Lubelską Drogą św. Jakuba).

    Szlak Jagielloński, łac. Via Jagellonica - szlak turystyczny nawiązujący do dawnego szlaku łączącego stolice państwa polsko-litewskiego. Via Jagiellonica jest jedną z odnóg Via Regia. Współcześnie część szlaku pokrywa się z odtwarzanymi szlakami św. Jakuba (m.in.:Małopolską i Lubelską Drogą św. Jakuba).

    Beretta Model 1935 – włoski pistolet samopowtarzalny. W czasie II wojny światowej broń boczna żołnierzy Regia Marina (marynarki) i Regia Aeronautica (lotnictwa włoskiego).

    Trakt solny lub tzw. droga solna zwany także niskim traktem (por. Via Regia) – szlak handlowy, którym wożono sól z Lipska i Halle do Wrocławia i Poznania. Stanowił dogodne połączenie pomiędzy miastami Wielkopolski i Śląska a Niemcami.
    Łączył:

    Trakt solny lub tzw. droga solna zwany także niskim traktem (por. Via Regia) – szlak handlowy, którym wożono sól z Lipska i Halle do Wrocławia i Poznania. Stanowił dogodne połączenie pomiędzy miastami Wielkopolski i Śląska a Niemcami.
    Łączył:

    Torpedowce typu Spica były używane przez Regia Marina (Marynarka Wojenna Królestwa Włoch) podczas drugiej wojny światowej. Zbudowano je w rezultacie postanowień Traktatu Waszyngtońskiego, według których okręty o wyporności poniżej 600 ton można budować bez limitów. Łącznie zbudowano 32 okręty tego typu, z których 30 weszło do służby w Regia Marina, a dwa sprzedano w 1940 r. do Szwecji.

    Großenhain (hist. Hayn; pol. hist. Osiek Wielki; górnołuż. Wulki Wosyk) – miasto w południowo-wschodniej części Niemiec, w kraju związkowym Saksonia, w okręgu administracyjnym Drezno, w powiecie Miśnia. Leży w dolinie rzeki Große Röder, ok. 30 km na północny zachód od Drezna, 17 km od miasta Riesa przy dawnym szlaku Via Regia, drogi św. Jakuba z Görlitz do Santiago de Compostela.

    Dodano: 20.05.2011. 18:33  


    Najnowsze