• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wystawa w 750. rocznicę śmierci ofiar najazdu Tatarów

    07.06.2010. 02:18
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Kult męczenników sandomierskich - ofiar najazdu wojsk tatarskich na Sandomierz (Świętokrzyskie) sprzed 750 lat - przybliża wystawa otwarta w tamtejszym Muzeum Diecezjalnym. Ekspozycja będzie czynna do końca roku.

    Tatarzy napadli na Sandomierz i wymordowali jego mieszkańców na przełomie lat 1259/1260. Nie zachowała się jednak żadna relacja o tamtych faktach, poza hagiograficzną opowieścią o męczeńskiej śmierci dominikanów sandomierskich.

    Na początku lat 60. minionego stulecia, podczas prac archeologicznych przy kościele św. Jakuba, odkryto szczątki ludzkie pod posadzką klasztornego wirydarza. Uważa się, że są to kości zamordowanych przed 750 laty zakonników.

    Rocznicowa wystawa nosi tytuł "Relikwią ziemia jest w nim" - o Męczennikach Dominikańskich i Sandomierskich, podczas najazdu tatarskiego na Sandomierz w 1259-1260 roku". "Ukazuje ona ważny element duchowości Sandomierza - kult miejscowych męczenników. Jego rozwój datuje się od XIII-wiecznego poselstwa dziekana sandomierskiego Bodzanty i kanonika Wojciecha do Rzymu i udzielenia odpustu przez papieża Bonifacego VIII (1235-1303) wszystkim wiernym, którzy odwiedzą kolegiatę w dniu 2 czerwca" - powiedziała PAP kustosz muzeum Urszula Stępień.

    Według niej, ekspozycja prezentuje wzajemne przenikanie kultu sandomierzan świeckich i dominikanów oraz wzmożenie tego kultu w XVII i XVIII wieku. Na wystawie pokazano starodruki i archiwalia - m.in. streszczenie księgi siódmej "Roczników Jana Długosza" z końca XV wieku, tzw. Pieśń sandomierzanina - zabytek języka polskiego z XV wieku, odpis bulli z 1646 roku oraz zeznania XVII-wiecznych świadków o cudach i zjawiskach nadprzyrodzonych, których przyczynę upatrywano w działaniach sandomierskich męczenników dominikańskich.

    Ponadto wystawione zostały świadectwa o kulcie męczenników dominikańskich zebrane do celów beatyfikacyjnych m.in. od sandomierskiej rady miejskiej, kapituły kolegiackiej, sióstr benedyktynek i ojców reformatów. Ciekawostką są "Godzinki do błogosławionych męczenników sandomierskich", spisane w XVIII wieku przez benedyktynkę Mariannę Moszyńską - dodała Stępień.

    Plastyczną oprawę wystawy stanowią dzieła malarskie i graficzne - m.in. "Męczeństwo sandomierzan" Bolesława Polankiewicza (z 1917 roku), "Matka Boża w płaszczu opieki z dominikanami" (z około połowy XVII wieku) i rycina Jerzego Wyszłowskiego (z połowy XVIII w.) ukazująca przeora Sadoka wraz z braćmi.

    Współcześni dominikanie sandomierscy wypożyczyli na ekspozycję czerwony pas, jaki mają przywilej nosić na pamiątkę męczeństwa Sadoka i jego współbraci.

    Jan Długosz, pisząc o męczeństwie dominikanów sandomierskich, wzmiankuje, że zginęli, śpiewając pieśń "Salve Regina". Potwierdzenie śmierci bezimiennych zakonników znajdziemy w "Kronice wołyńsko-halickiej". Sadoka znała także historiografia dominikańska dotycząca prowincji węgierskiej. Historycy podają różną liczbę zamordowanych braci - Długosz pisze o 46, większość o 49, niektórzy wspominają o 50. MCH

    PAP - Nauka w Polsce

    hes/ gma/bsz

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Salve Regina (łac. Witaj Królowo lub Cześć Królowej) – antyfona ku czci Najświętszej Maryi Panny, śpiewana w Kościele katolickim od dnia Najświętszej Trójcy (niedziela po Zesłaniu Ducha Świętego) aż do Adwentu. Antyfona ta kończy również modlitwę różańcową i jest często używana w czasie pogrzebów. Autorstwo łacińskiego oryginału przypisywane jest św. Hermanowi z Reichenau. Według Tradycji bł. Sadok i pozostali Sandomierscy Dominikańscy Męczennicy śpiewali tę pieśń w trakcie śmierci. W Sandomierzu jedno ze wzgórz i ulica noszą nazwę Salve Regina. Legendy sandomierskie: W południowo-zachodniej części Sandomierza na osiedlu Krakówka znajduje się tajemnicze Wzgórze Salve Regina. Ze wzgórzem tym wiąże się szereg podań i legend. Jedna z nich mówi o tym, że może znajdować się tam kurhan grzebalny, usypany na wzór kopca Krakusa w Krakowie. Podaje się, że w czasie najazdu Mongołów, wymordowano znaczną liczbę Dominikanów, a hodowany w klasztorze dominikańskim byk uciekł i udał się w pogoń za Mongołami, w celu pomszczenia ich śmierci. Nie udało mu się jednak ich dogonić, ale za to usypał kopytami kopiec, a następnie wyrył na jego szczycie napis "Salve Regina", który oznacza Witaj Królowo. Sadok – imię męskie pochodzenia hebrajskiego, oznaczające "słuszny", "sprawiedliwy", "prawidłowy". Patronem tego imienia jest bł. Sadok, polski mnich z Sandomierza, zamordowany wraz z 48 towarzyszami w czasie najazdu Tatarów w 1259 lub 1260 roku.

    Kościół św. Jakuba Apostoła w Sandomierzu, Klasztor oo. dominikanów (konwent Świętego Jakuba), Sanktuarium Błogosławionego Sadoka i 48 Towarzyszy Męczenników oraz Sanktuarium Matki Bożej Różańcowej – późnoromański / wczesnogotycki rzymskokatolicki kościół ceglany z XIII wieku, prawdopodobnie zbudowany razem z budynkami klasztornymi w 1236 roku. 498 błogosławionych męczenników – grupa 498 hiszpańskich męczenników, ofiar prześladowań Kościoła w Hiszpanii w latach 1934-37, beatyfikowanych przez papieża Benedykta XVI w Watykanie 28 października 2007. W tym gronie jest 2 biskupów, 24 księży, 462 zakonników i zakonnic, seminarzysta, diakon, subdiakon i 7 świeckich.

    Pieśń o św. Stanisławie [inc. Chwała tobie, Gospodynie] – średniowieczna legenda hagiograficzna, napisana w formie pieśni. Z okresu średniowiecza zachowane zostały tylko trzy pierwsze strofy utworu, dalsza jego część znana jest dopiero z XVII-wiecznego wydania drukowanego, zawartego w zbiorze Pieśni postne starożytne. Pieśń opowiada o dziejach świętego Stanisława aż do jego męczeńskiej śmierci i kanonizacji. Święci i błogosławieni rodziny dominikańskiej − ogłoszeni przez papieży świętymi i błogosławionymi członkowie zakonów należących do Rodziny Dominikańskiej założonych przez św. Dominika Guzmána tzn. dominikanów i mniszek dominikanek, zgromadzeń powstałych później w oparciu o duchowość dominikańską oraz tercjarzy dominikańskich.

    Sadok i 48 towarzyszy (zm. prawdopodobnie 2 lutego 1260 r. w Sandomierzu) – polscy dominikanie, zamordowani w klasztorze św. Jakuba w Sandomierzu, męczennicy i błogosławieni Kościoła rzymskokatolickiego. Świeccy Dominikanie, również Trzeci Zakon Dominikański zwany obecnie Zakonem Dominikanów Świeckich, OPs - jedna z gałęzi Zakonu Kaznodziejskiego, obok braci i mniszek dominikańskich. Żyją w codziennych warunkach osób świeckich, a życie dominikańskie prowadzą zgodnie z Regułą Fraterni Świeckich św. Dominika Guzmána.

    108 błogosławionych męczenników – 108 polskich męczenników, zamordowanych podczas II wojny światowej z nienawiści do wiary (łac. odium fidei), beatyfikowanych podczas Podróży Apostolskiej Jana Pawła II do Polski w Warszawie 13 czerwca 1999.

    122 błogosławionych męczenników – grupa 122 hiszpańskich męczenników, ofiar prześladowań antykatolickich okresu hiszpańskiej wojny domowej, zamordowanych z nienawiści do wiary (łac) odium fidei, w latach 1936-1939, beatyfikowanych przez papieża Jana Pawła II w Watykanie 25 października 1992 roku.

    Bazylika Matki Bożej Królowej Męczenników w Bydgoszczy – kościół położony w Bydgoszczy, którego patronem jest Matka Boża Królowa Męczenników. Od 2008 stanowi część Sanktuarium Królowej Męczenników, Kalwaria bydgoska - Golgota XX wieku. Mieczysław Krzysztof Godyń (ur. 9 czerwca 1952 r., w Krakowie) – tłumacz, pisarz. W roku 1971 ukończył Liceum Muzyczne w Krakowie, a w roku 1978 filozofię na Uniwersytecie Jagiellońskim. Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Mieszkaniec Sandomierza, nauczyciel w sandomierskich szkołach.

    Męczennicy dominikańscy z Ząbkowic Śląskich – zbiorowa nazwa na dwóch zakonników dominikańskich (o. Jana Budę i o. Mikołaja Carpentariusa) i jednego diakona – Andrzeja Cantorisa, zamordowanych przez husytów w Ząbkowicach Śląskich w Wielki Piątek – 2 kwietnia 1428. Kościół Matki Bożej Królowej Męczenników w Bydgoszczy – kościół położony w Bydgoszczy, którego patronem jest Matka Boża Królowa Męczenników. Od 2008 stanowi część Sanktuarium Królowej Męczenników, Kalwaria bydgoska - Golgota XX wieku.

    205 męczenników japońskich, właśc. Alfons z Navarrete i 204 towarzyszy – grupa błogosławionych Kościoła katolickiego, męczenników z Japonii w latach 1617-1632. Bractwo Najświętszego Sakramentu - zrzeszenie pobożne wiernych istniejące od 1675 roku przy kościele pw Bożego Ciała w Jankowicach, mające na celu szerzenie kultu Eucharystii. Powstało staraniem hrabiego Ferdynanda Leopolda Oppersdorffa, właściciela państwa rybnickiego, w oparciu o istniejące na tym terenie szczególne nabożeństwo do Najświętszego Sakramentu. Źródła tego kultu oraz samego Bractwa należy szukać w podaniu o księdzu Walentym, który przed męczeńską śmiercią z rąk Husytów ukrył bursę z Hostią w dziupli dębu, a tym samym uchronił Najświętszy Sakrament przed profanacją. Bractwo zostało potwierdzone bullą papieża Klemensa X, podpisaną 7 stycznia 1675 roku. W tym dokumencie zostały podane warunki, pod którymi jego członkowie mogli zyskać odpusty. Bractwo miało charakter dewocyjny; niewiele można powiedzieć o jego działalności charytatywnej czy wychowawczej. Pierwszym przełożonym został hrabia Oppersdorff. W 1676 roku ufundował on księgę, do której byli wpisywani wstępujący do Bractwa. Większość z około 6 tysięcy wpisów pochodzi z przełomu XVII i XVIII wieku; po tym okresie następuje stopniowy upadek działalności. Ostatnie wpisy pochodzą z lat 30. XX wieku.

    Zaklikowie, Zaklikowie Czyżowscy herbu Topórmałopolski ród szlachecki piszący się początkowo (w XIV wieku) "ze Szczekarzewic" lub "z Międzygórza", później (XV-XVIII wiek) "z Wojsławic" i przede wszystkim "z Czyżowa". W średniowieczu wydał kilku wojewodów sandomierskich. Później jedna z gałęzi rodu związała się na stałe z Sandomierszczyzną, kilku jej członków było kasztelanami połanieckimi.

    Dodano: 07.06.2010. 02:18  


    Najnowsze