• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wystawa zabytków archeologicznych z przedstawieniami ptaków

    04.02.2010. 11:18
    opublikowane przez: Piotr aewski-Banaszak

    Liczne motywy ptaków przedstawione na zabytkach archeologicznych z ziem polskich w okresie od XI w. p.n.e. do XVII w. n.e. będzie można obejrzeć na wystawie "Na skrzydłach przeszłości" w Muzeum Okręgowym w Sandomierzu (Świętokrzyskie). Ekspozycja zostanie otwarta 5 lutego i potrwa do kwietnia.

    "Pochodzące z osad i grobów naczynia, figurki oraz grzechotki w kształcie ptaków, a także tzw. wózki kultowe (przedmioty symbolizujące słońce - PAP) oraz wyobrażające skrzydlate zwierzęta ryty na naczyniach należy łączyć zapewne z wierzeniami; przynajmniej część tych przedmiotów mogła służyć do praktyk magicznych" - uważa kurator sandomierskiej wystawy Monika Bajka.

    Ptaki, jako stworzenia tajemnicze, piękne, nieuchwytne, bytujące między ziemią a niebem i zachwycające swoim śpiewem, uważano prawdopodobnie za święte; widziano w nich bogów albo dusze zmarłych przodków - tłumaczy muzealniczka.

    Według niej, na naszych ziemiach wizerunki ptaków spotykano - choć rzadko - już w epoce kamienia, niezwykle popularne stały się natomiast w kulturze łużyckiej w późnej epoce brązu i wczesnej epoce żelaza, począwszy od XI w. p.n.e. W średniowieczu i w czasach późniejszych znane są zarówno z opisów, jak i z przedstawień na monetach, płytkach czy kaflach piecowych.

    Tłem dla zabytków archeologicznych będą na wystawie efekty audiowizualne - ruchome fotografie ptaków i ich głosy. Autorem zdjęć, a także scenariusza wystawy, jest Tomasz Skorupka - pracownik Muzeum Archeologicznego w Poznaniu, archeolog i zamiłowany ornitolog.

    Źródło:
    PAP - Nauka w Polsce

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Konserwator zabytków archeologicznych – zwyczajowo przyjęty tytuł pracownika służby ochrony zabytków odpowiedzialnego za ochronę zabytków archeologicznych. Do lat 90. XX w. tytuł ten związany był z funkcją kierownika wojewódzkiego ośrodka archeologiczno-konserwatorskiego (WOAK) lub kierownika albo pracownika właściwego działu wojewódzkiego ośrodka badań i dokumentacji zabytków (WOBiDZ) (w niektórych województwach funkcje KZA wykonywały na mocy odpowiedniego porozumienia muzea archeologiczne, np. Muzeum Archeologiczne w Krakowie, Muzeum Archeologiczne w Gdańsku, Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne w Łodzi, Muzeum Archeologiczne w Poznaniu, Muzeum Narodowe w Szczecinie). Do połowy lat 90. XX w. KZA posiadali w stosunku do zabytków archeologicznych uprawnienia wojewódzkich konserwatorów zabytków. Od poł. lat 90. XX w. zaczął się proces "powrotu" zadań i uprawnień KZA do wojewódzkich oddziałów Państwowej Służby Ochrony Zabytków/Służby Ochrony Zabytków, a obecnie wojewódzkich urzędów ochrony zabytków (WUOZ). Obecnie tytuł KZA używany jest coraz rzadziej i raczej czysto umownie wobec kierowników inspekcji archeologicznych w WUOZ lub osób pełniących funkcje inspektorów (specjalistów, gł. specjalistów) ds. zabytków archeologicznych. Stacja Ornitologiczna Muzeum i Instytutu Zoologii PAN w Gdańsku – placówka naukowa zajmującą się badaniami biologii ptaków. Pełni również funkcję jedynej w Polsce krajowej centrali obrączkowania ptaków. Mamutaki – rząd (Aepyornithiformes) oraz rodzina (Aepyornithidae) ptaków wymarłych w czasach historycznych z podgromady ptaków nowoczesnych Neornithes. Mamutaki były endemitami Madagaskaru, były to największe ptaki (nie licząc ptaków Moa) jakie kiedykolwiek żyły na Ziemi. Dochodziły do trzech metrów wysokości i pół tony wagi. Żyły współcześnie z ludźmi. Nie wiadomo dokładnie kiedy wymarły. W czasach przybycia na Madagaskar pierwszych Europejczyków (XVI wiek), były już wymarłe, z kolei najmłodsze skorupy jaj tych ptaków datowane są na około 1000 rok. Na tej podstawie można stwierdzić, że mamutaki wyginęły między X a XVI wiekiem.

    Zachowania lęgowe ptaków – zbiór zachowań związanych z lęgiem ptaków i w okresie podstawowego rozwoju zwierzęcia (od toków aż do wylotu młodych z gniazda). Wyróżnia się następujące etapy okresu lęgowego: wybór partnera, budowa gniazda, składanie jaj, wysiadywanie, opieka nad młodymi do uzyskania lotności. W całym tym okresie ptaki bronią swojego terytorium. Większość gatunków troskliwie opiekuje się potomstwem, chociaż są wyjątki od tej reguły. Około 90% ptaków w danym sezonie lęgowym ma tylko jednego partnera (monogamia). Wśród ptaków zazwyczaj to samica wybiera samca. U wielu gatunków o wyborze decydują wygląd i umiejętności oraz śpiew. W przypadku gatunków poligamicznych, np. bażanta, samce bardzo często nie uczestniczą w wychowywaniu młodych, pozostawiając całą pracę samicy. Wojewódzki ośrodek archeologiczno-konserwatorski (WOAK) – jednostka organizacyjna wojewódzkiej służby ochrony zabytków powołana do wypełniania zadań wojewódzkiego konserwatora zabytków wobec zabytków archeologicznych. Zadania WOAK porównywalne są z zadaniami obecnych inspekcji ds. zabytków archeologicznych pozostających w ramach wojewódzkich urzędów ochrony zabytków (WUOZ), z tą różnicą, iż ich "zasobność" kadrowa, finansowa i sprzętowa (w porównaniu z obecną sytuacją "służby" archeologicznej) pozwalała, oprócz realizowania zadań o charakterze czysto administracyjnym, na prowadzenie własnych badań archeologicznych (wykopaliskowych i AZP) - w tym także ratowniczych badań archeologicznych. WOAKi uległy likwidacji do połowy lat 90. XX w. w ramach kolejnej reformy administracji ochrony zabytków i scalaniu zadań wojewódzkich konserwatorów zabytków w ramach ich urzędów.

    BirdLife International (pierwotnie International Council for Bird Preservation - Międzynarodowa Rada Ochrony Ptaków) - to międzynarodowa organizacja, której celem jest ochrona ptaków oraz ich siedlisk. BirdLife International jest federacją organizacji zajmujących się ochroną ptaków z różnych krajów, tzw. organizacji partnerskich. Polskim partnerem BirdLife International jest Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków. Nowe gatunki ptaków opisane po 1990 roku: Wymieniono jedynie nowo opisane (od roku 1990) gatunki ptaków żyjące lub wymarłe w czasach współczesnych (nowożytnych). Ponadto, w szczególności w ostatnim okresie, pojawia się szereg nowych gatunków ptaków będących wynikiem wyodrębnienia z innych gatunków (np. poprzez podniesienie form, traktowanych do niedawna np. jako podgatunki, do rangi gatunków). W literaturze ornitologicznej te nowo wyodrębnione gatunki nazywa się bardzo często splitami. Proces w odwrotnym kierunku zachodzi w o wiele mniejszym nasileniu. Powyższe procesy kształtują liczbę uznawanych gatunków ptaków na świecie.

    Wędrówka pętlowa – rodzaj wędrówki ptaków polegający na tym, że trasa przelotu wiosennego ptaków jest inna niż trasa przelotu jesiennego. Śledząc trasę przelotu ptaków odnosimy wrażenie, że przemieszczają się one po pętli. Ten typ wędrówki możemy obserwować, np. u australijskich burzyków. Rurkonose (Procellariiformes) – rząd ptaków z podgromady ptaków nowoczesnych Neornithes. Prawdopodobnie wyodrębniły się na wczesnym etapie ewolucji. Obejmuje ptaki oceaniczne.

    Ornithothoraces – klad zaawansowanych ewolucyjnie ptaków. Jego nazwa oznacza „ptasie tułowia” i odnosi się do cech budowy anatomicznej ptaków należących do tego kladu, dających im lepszą zdolność lotu niż u ptaków prymitywnych.

    Eksploracja zabytków ruchomych - w trakcie prowadzenia eksploracji stanowiska archeologicznego badacz może natrafić na zabytki ruchome. Przedmioty te powinny być odkrywane wraz z warstwą w której zalegają. Niedopuszczalne jest wyciąganie zabytków kiedy jeszcze znajdują się w ziemi ponieważ może się okazać, że przedmiot zalega w niższej warstwie niż ta widoczna w danej chwili.

    Muzeum New Walk (ang. New Walk Museum and Art Gallery) - muzeum przy ulicy New Walk w mieście Leicester w Wielkiej Brytanii. Budynek został zaprojektowany przez Josepha Hansoma. W muzeum znajdują się oryginalne dwa szkielety dinozaurów: Cetiozaura oraz Plezjozaura. Innymi stałymi eksponatami są m.in: mumie egipskie, ceramika egipska, egipskie znaleziska archeologiczne. W muzeum znajduje się stała wystawa minerałów wydobytych w hrabstwie Leicestershire. Dodatkową atrakcją jest galeria wypchanych zwierząt: ssaków, ptaków, gadów, płazów, owadów. W muzeum znajdują się również wystawy malarstwa, rzeźby. Nielot – ptak, który wtórnie w wyniku ewolucji utracił zdolność lotu (z powodu braku zagrożeń ze strony drapieżników lub obrania innej strategii przetrwania). Obecnie istnieje około czterdziestu gatunków nielotnych ptaków. W trakcie ewolucji niezdolność do lotu pojawiała się u ptaków wielokrotnie i dotyczyła zarówno gatunków wodnych jak i lądowych. Jest to więc sztuczna, polifiletyczna grupa ptaków.

    Dodano: 04.02.2010. 11:18  


    Najnowsze