• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Alfabet

    07.09.2009. 14:16
    opublikowane przez: Krzysztof Pawlaczek

    Pierwszymi ludźmi, którzy zaczęli używać pisma, byli prawdopodobnie mieszkańcy starożytnej Mezopotamii, państwa leżącego niegdyś na terenie dzisiejszego Iraku. Pisali oni już w czwartym tysiącleciu przed Chrystusem. Nie używali jednak alfabetu. Posługiwali się pismem klinowym, które utrwalali na glinianych tabliczkach papirusowym rylcem. Każdemu słowu odpowiadał inny znak, ludzie musieli więc uczyć się tysięcy symboli. Alfabet był najprawdopodobniej wynalazkiem Fenicjan. Szczyt rozkwitu ich cywilizacji przypadł około 1600 roku p.n.e. Imperium fenickie, położone na wschodnim wybrzeżu Morza Śródziemnego, opierało się na handlu morskim, pismo potrzebne więc było do zapisywania rachunków i sporządzania kontraktów.

    Fenicjanie wypracowali system, w którym każda głoska oznaczana była innym symbolem. Słowa zapisywano za pomocą liter, które odpowiadały poszczególnym głoskom. Było to ogromne osiągnięcie, ponieważ każdy, kto chciał nauczyć się pisać, musiał opanować zaledwie 20 znaków. System fenicki stał się bardzo popularny. Wywodzą się z niego późniejsze systemy, takie jak alfabet grecki czy łaciński (używany dzisiaj w świecie zachodnim).

    Podczas gdy pismo chińskie zawiera ponad 50 000 różnych znaków, współczesny alfabet łaciński składa się zaledwie z 26 liter. Zdecydowana większość Chińczyków opanowała najwyżej kilka tysięcy znaków. Znacznie łatwiej czytać i pisać w językach posługujących się alfabetem łacińskim.

    Starożytni Egipcjanie posługiwali się hieroglifami. W tym systemie pisma znakami byty często uproszczone obrazki, takie jak np. falista linia oznaczająca wodę.

    Grafika
    GNU Free Documentation License, Version 1.2;
    Creative Commons Attribution ShareAlike license versions 3.0;
    Autor

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Alfabet łaciński, łacinka, alfabet rzymski – alfabet, system znaków służących do zapisu większości języków europejskich oraz wielu innych. Jest najbardziej rozpowszechnionym alfabetem na świecie – posługuje się nim ok. 35% ludzkości. Wywodzi się z systemu służącego do zapisu łaciny. Klucze (inaczej pierwiastki) – elementy znaków chińskich, według których układane są słowniki pisma chińskiego. Ponieważ nie jest ono alfabetem, uporządkowanie znaków zawsze nastręczało Chińczykom problemów. Alfabet awestyjski - system pisma powstały na bazie pisma pahlavi w Persji w okresie panowania dynastii Sasanidów. W odróżnienia od pisma pahlavi, które było stosunkowo nieprecyzyjnym abdżadem, w którym niektóre znaki mogły oznaczać różne dźwięki, pismo awestyjskie jest już pełnym alfabetem, posiada znacznie więcej liter. Znaki samogłoskowe wykazują podobieństwo do liter alfabetu greckiego. Nazwa "alfabet awestyjski" związana jest z tekstem Awesty, którą zaczęto wówczas po raz pierwszy spisywać po wielu wiekach przekazywania ustnego. Podobnie jak wiele innych alfabetów pochodzenia semickiego, tekst awestyjski zapisuje się od strony prawej do lewej. Pismo to wyszło z użycia w VIII w. w wyniku podboju Iranu przez Arabów.

    Pismo tai dam - system pisma służący do zapisywania języka tai dam w Wietnamie i Laosie. Początki tego pisma nie są znane, ale kształt liter przypomina pismo tajskie i laotańskie. W przeciwieństwie do tych systemów pisma, które są abugidami, pismo tai dam jest "prawdziwym" alfabetem. Pismo birmańskie - alfabet sylabiczny pochodzenia indyjskiego, wywodzący się z pisma mon, przystosowany do zapisywania języka birmańskiego. Podstawowym elementem pisma jest spółgłoska z domyślną samogłoską "a". Inne samogłoski zapisuje się za pomocą znaków diakrytycznych. Najstarsze zachowane inskrypcje pochodzą z XI w.

    Alfabet etruski - system pisma wywodzący się z zachodniej odmiany alfabetu greckiego, używany w starożytności do zapisywania języka etruskiego. Etruskowie jako pierwsi na Półwyspie Apenińskim korzystali z pisma. Najstarsze znane inskrypcje pochodzą z VI w. p.n.e. . W większości przypadków pisano w liniach poziomych, na zmianę od lewej do prawej i od prawej do lewej (tzw. bustrofedon). Większość innych alfabetów staroitalskich, łącznie z łacińskim, stanowi modyfikację alfabetu etruskiego . Alfabet hebrajski, nazywany też przez badaczy pismem żydowskim lub pismem kwadratowym – alfabet spółgłoskowy stosowany do zapisu języka hebrajskiego, jidysz, ladino i innych języków żydowskich, wywodzący się z alfabetu aramejskiego, a pośrednio z fenickiego i egipskich hieroglifów. Składa się z 22 znaków, a w przeciwieństwie do alfabetu łacińskiego nie rozróżnia się w nim liter małych i wielkich.

    Pismo pahlawi - system pisma używany do zapisywania różnych odmian języka średnioperskiego w czasach panowania dynastii Sasanidów (III-VII w.). Wywodzi się z pisma aramejskiego i podobnie jak ono, zapisywane było od strony prawej do lewej. Posiadało kilka różnych wariantów. Pismo pahlawi zalicza się do tzw. abdżadów, tzn. nie jest pełnym alfabetem, gdyż samogłoski nie są zapisywane. Dodatkowa trudność polegała na tym, że język średnioperski posiadał znacznie więcej spółgłosek, niż język aramejski, wobec czego niektóre litery reprezentowały różne dźwięki. Z pisma pahlawi powstał znacznie doskonalszy system pisma, tzw. alfabet awestyjski, używany do zapisywania religijnych tekstów zoroasztryjskich, gdzie wymagana była większa precyzja zapisu, oraz kilka innych systemów pisma. Alfabet fenicki, będący modyfikacją istniejącego wcześniej pisma proto-kananejskiego jest najstarszym zachowanym alfabetem świata. Uważa się, że powstał około 1050 p.n.e., najprawdopodobniej dla potrzeb rozwijającego się handlu. Służył do zapisu fenickiego, języka z grupy północno-semickiej, używanego w starożytności na terenie dzisiejszego Libanu oraz w licznych fenickich koloniach. Zapis ten, poprzez oparte na nim pisma greckie i hebrajskie, dał początek wszystkim alfabetom stosowanym współcześnie na terenie Europy oraz arabskiemu, a nawet dewanagari używanemu obecnie w Indiach.

    Pismo fonetyczne – system pisma, który składa się ze znaków oddających jedynie dźwięki. Rodzaje pisma fonetycznego to: sylabariusz, abugida (inaczej: alfabet sylabiczny), alfabet i abdżad.

    Arabski alfabet czatu, Araby, (Arabski: عربي ‘Araby) – alfabet używany do komunikowania się w języku arabskim w Internecie oraz do wysyłania wiadomości poprzez telefon komórkowy kiedy alfabet arabski jest niedostępny z przyczyn technicznych. Jest to zamiana znaków arabskich do alfabetu łacińskiego i arabskich cyfr. Użytkownicy tego alfabetu opracowali kilka specjalnych oznaczeń do transliteracji niektórych liter nie występujących w podstawowym alfabecie łacińskim (ASCII).

    Alfabet turecki – alfabet oparty na alfabecie łacińskim, z dodatkowo używanymi w nim znakami diakrytycznymi, wprowadzony w 1928 roku; wcześniej język turecki był zapisywany za pomocą alfabetu arabskiego, najwcześniejszym alfabetem tureckim były tzw. runy tureckie. Pismo ujgurskie, pismo staroujgurskie – abdżad wywodzący się z alfabetu fenickiego poprzez alfabet aramejski, syryjski i kursywne pismo sogdyjskie. Był używany przez kilka wieków do zapisywania języka ujgurskiego. Ostatnie znane manuskrypty pochodzą z XVIII w. Pismo ujgurskie stanowiło podstawę do stworzenia w XII w. pisma mongolskiego a w XVI w. mandżurskiego. Pismo to było zapisywane w pionowych kolumnach, poszczególne litery maja kilka odmian w zależności od tego, czy występują na początku, w środku, czy na końcu słowa.

    Dodano: 07.09.2009. 14:16  


    Najnowsze