• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kalendarz

    07.09.2009. 14:27
    opublikowane przez: Krzysztof Pawlaczek

    Pomysł kalendarza narodził się niezależnie w różnych miejscach świata. Ludzie bowiem od dawna zauważali naturalne cykle przyrody, takie jak fazy Księżyca czy przemijanie pór roku, i zaczęli wykorzystywać te zjawiska do mierzenia czasu. Społeczeństwa dokonywały zwykle wyboru pomiędzy kalendarzem księżycowym, opartym na poszczególnych fazach Księżyca i kalendarzem słonecznym, bazującym na ruchach Słońca i porach roku. Te dwa podstawowe systemy nie są ze sobą zgodne, ponieważ miesiąc księżycowy liczy 29,5 dnia, a rok składa się z 354 dni, podczas gdy rok słoneczny trwa 365 dni. Cywilizacje posługujące się kalendarzem księżycowym starały się, by czas trwania jednego roku księżycowego był zgodny z cyklem pór roku. Aby tak było, musiały od czasu do czasu dodawać do swojego kalendarza kolejne miesiące albo dni. Starożytni Babilończycy opracowali np. kalendarz księżycowy, w którym rok podzielony był na 12 miesięcy księżycowych jednakowej długości. Aby ten kalendarz pokrywał się z długością cyklu pór roku, dodawali do niego niekiedy miesiąc. W IV wieku p.n.e. wiedzieli już, jak robić to systematycznie. Kalendarz księżycowy używany był przez kapłanów, kalendarz słoneczny natomiast przez rolników.

    Obecnie zdecydowana większość ludzi posługuje się kalendarzem gregoriańskim, który powstał w 1582 roku. Jego nazwa wywodzi się od papieża Grzegorza XIII. W kalendarzu tym jednostką jest miesiąc księżycowy, ale do niektórych miesięcy dodano parę dni, by uzyskać pełen rok słoneczny.

    Liczba wszystkich dodanych do siebie dni kalendarza gregoriańskiego wynosi 365. Pełen rok słoneczny trwa 365,2422 dnia, co oznacza, że co 4 lata istnieje potrzeba doliczenia dodatkowego dnia (rok przestępny).

    Ze względu na powiązanie z fazami Księżyca znaki zodiaku zawsze korelują z kalendarzem zachodnim.

    Grafika
    Źródło: Originally from http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Plik:Aztec_calendar_stone.JPG&filetimestamp=20071113091936
    Licencja: Released into the public domain (by the author)
    Autor: Original uploader was Isis at en.wikipedia

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Kalendarz księżycowo-słoneczny - kalendarz będący kombinacją kalendarza słonecznego i księżycowego. Rok kalendarzowy trwa 365 dni, ale długość miesiąca równa jest długości miesiąca księżycowego (29 lub 30 dni). Kalendarz księżycowy (lunarny) – kalendarz oparty na fazach Księżyca. Rok księżycowy ma 354 dni i dzielony był na 12 miesięcy synodycznych (po 29 lub 30 dni). Różnica około 11,25 dni w stosunku do roku słonecznego powodowała przesuwanie się pór roku w stosunku do miesięcy roku kalendarzowego. Kalendarz birmański (birm. မြန်မာသက္ကရာဇ်, IPA: mjəmà θɛʔkəɹɪʔ|pron lub birm. ကောဇာသက္ကရာဇ်, IPA: kɔ́zà θɛʔkəɹɪʔ; nazywany też kalendarzem Ery Birmańskiej (BE) lub kalendarzem Ery Mjanmaru (ME)) – kalendarz księżycowo-słoneczny, w którym podział na miesiące oparty jest na miesiącach księżycowych, a podział na lata, na latach zwrotnikowych. Opiera się on w dużej mierze na starszej wersji kalendarza starohinduskiego chociaż, w odróżnieniu od systemów hinduskich, kalendarz birmański wykorzystuje 19-letni cykl Metona. Musi on więc godzić rok gwiazdowy kalendarza starohinduskiego z rokiem zwrotnikowym cyklu Metona poprzez dodawanie w nieregularnych odstępach miesięcy i dni interkalarnych.

    Kalendarz starogrecki – był to kalendarz księżycowy lub księżycowo-słoneczny, jednak kalendarze poszczególnych państw-miast różniły się między sobą. Inne były nazwy, rok zaczynał się z inną datą, inaczej przeprowadzano interkalację i inaczej liczono lata. Często bardzo trudne jest ustalenie, jakiemu miesiącowi w jednym państwie odpowiada dany miesiąc w drugim. Idy (łac. Idus) - w kalendarzu rzymskim dzień przypadający w środku miesiąca. W słonecznym kalendarzu juliańskim termin ten nie ma astronomicznego znaczenia. Natomiast w pierwotnym kalendarzu księżycowym mianem Idus określano dzień, po którym następuje pełnia księżyca.

    Chiński kalendarz – używany w Chinach od II wieku p.n.e. kalendarz księżycowo-słoneczny, który dzieli rok na 12 miesięcy po 29 i 30 dni. Co pewien czas - 7 razy w ciągu 19-letniego cyklu - dodaje się 13 miesiąc. Jest to tzw. cykl Metona z Aten (analogicznie jak w kalendarzu babilońskim). Undecimber – rzadko używany termin na trzynasty miesiąc roku. Wprowadzony na potrzeby języka programowania Java w celu obsługi innych kalendarzy niż kalendarz gregoriański. Ponieważ niektóre kalendarze oparte na kalendarzu księżycowym mogą zawierać 13 miesięcy w roku była potrzeba wprowadzenia symbolu określającego taki miesiąc.

    Kalendy (łac. Kalendae) - w kalendarzu rzymskim pierwszy dzień każdego miesiąca. Termin ten nie ma żadnego (poza tradycyjnym) znaczenia w słonecznym kalendarzu juliańskim. Natomiast w pierwotnym kalendarzu księżycowym mianem Kalendae określano pierwszy dzień po nowiu, czyli ten dzień, w który po zapadnięciu zmroku księżyc powinien znowu stać się widoczny. Oznaczało to początek nowego miesiąca. Kalendarz macedoński – kalendarz księżycowo-słoneczny, który był w użyciu w starożytnej Macedonii w I tysiącleciu p.n.e. Składał się z dwunastu miesięcy synodalnych (księżycowych, łącznie 354 dni), potrzebował więc dodatkowego miesiąca, by utrzymać synchronizację z porami roku. W okresie używania tego kalendarza w całym hellenistycznym świecie doliczano siedem dodatkowych embolimoi (miesiące przestępne) w każdym 19-letnim cyklu Metona. Nazwy starożytnego macedońskiego kalendarza pozostały w użyciu w Syrii nawet w czasach chrześcijańskiej ery. Macedoński kalendarz był w istocie kalendarzem babilońskim. Posiadał tylko nazwy macedońskie zamiast babilońskich. Przykładowa inskrypcja z Dekapolu (VI w. n.e.), Jordan, zawiera słoneczny kalendarz macedoński, zaczynający się od miesiąca Audynaeus.. Słoneczny typ kalendarza był połączony później z kalendarzem juliańskim. W Macedonii rzymskiej, oba kalendarze były używane. Rzymski jest poświadczony w inskrypcjach z nazwą Kalandôn (dop. καλανδῶν, calendae) oraz macedoński Hellenikei (cel. Ἑλληνικῇ, grecki).. Inskrypcja z Kassandrei (ok. 306-298 p.n.e.) nosząca miesiąc Athenaion (gr. Ἀθηναιῶν) sugeruje, że kilka miast mogły mieć własne nazwy miesięcy nawet po IV w. p.n.e., czasach ekspansji macedońskiej.

    Kalendarz kościelny – to kalendarz używany w Kościele katolickim i w niektórych innych kościołach chrześcijańskich, oparty na dwu systemach rachuby czasu: słonecznym, w którym długość roku obliczeniowego pokrywa się z rokiem w kalendarzu gregoriańskim i księżycowym, według którego oblicza się czas obchodzenia świąt Wielkanocnych i następnych, liczonych od Wielkanocy, kolejnych świąt.

    Kalendarz japoński: Od 1 stycznia 1873 w Japonii jest używany kalendarz gregoriański, z lokalnymi nazwami miesięcy i w większości stałymi świętami. Przed 1873 w użyciu był kalendarz księżycowo-słoneczny, stanowiący adaptację kalendarza chińskiego.

    Miesiąc – jednostka czasu. Pierwotnie miesiąc wywodził się z cyklu księżycowego, tj. 29 i pół dnia jakie Księżyc potrzebuje na przejście wszystkich swych faz, czyli miesiąc synodyczny. Geneza ta odbiła się także w dawnej polskiej nazwie, która była synonimem słowa Księżyc (księżyc dosłownie syn księcia, tj. Słońca). Tydzień – pozaukładowa jednostka czasu, okres 7 dni. Ta miara czasu związana jest z fazami Księżyca i odpowiada mniej więcej 1/4 miesiąca. Znany już był Babilończykom w drugim tysiącleciu p.n.e. Tydzień został wprowadzony do urzędowego kalendarza Cesarstwa Rzymskiego w 321 r. n.e., a później został przyjęty w średniowiecznym kalendarzu kościelnym.

    Kalendarz muzułmański – kalendarz księżycowy zawierający 12 miesięcy po 29 lub 30 dni, używany głównie do celów religijnych przez wyznawców islamu. Rok księżycowy – okres złożony z 12 miesięcy księżycowych. Rok ten jest krótszy od roku słonecznego i trwa 354,367 średnich dób słonecznych.

    Nisan (hebr. ניסן, czyt. nîsān) – nazwa jednego z miesięcy w kalendarzu żydowskim, w kalendarzu gregoriańskim przypadającego na marzec-kwiecień. Nisan jest pierwszym miesiącem żydowskiego kalendarza religijnego i siódmym (w roku przestępnym ósmym) miesiącem żydowskiego kalendarza świeckiego; liczy 30 dni. Zegar księżycowy to odpowiednik zegara słonecznego używany nocą, w którym światło słoneczne zastępuje światło Księżyca.

    Dodano: 07.09.2009. 14:27  


    Najnowsze