• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Organy

    07.09.2009. 14:57
    opublikowane przez: Krzysztof Pawlaczek

    Pierwszy stworzony przez człowieka instrument klawiszowy, zrekonstruowany przez archeologów i muzykologów, zabrzmi na koncercie w Londynie - donosi "The Times".

    Hydraulis, prototyp współczesnych organów, został wynaleziony przez Ktesibiosa żyjącego w III w. p.n.e. w Aleksandrii, wybitnego inżyniera, porównywanego pod względem umiejętności z Archimedesem.

    Instrument przypomina proste organy zaopatrzone w drewnianą klawiaturę i pionowe piszczałki, do których dostawało się powietrze pozostające, dzięki systemowi hydraulicznemu, pod stałym ciśnieniem.

    Popularność hydraulis w starożytności była tak wielka, że instrument wkrótce rozprzestrzenił się w całej Grecji i Rzymie. Jego dźwiękiem zachwycali się rzymscy cesarze, Neron i Klaudiusz. w Rzymie i Bizancjum gra na hydraulis stanowiła przywilej władcy.

    Opis i szkic instrumentu zachował się w dziele aleksandryjskiego uczonego Herona, żyjącego w II w. p.n.e, jednak informacje w nim zawarte nie były wystarczająco dokładne, do jego rekonstrukcji.

    Szansa na rekonstrukcje instrumentu pojawiła się, kiedy archeolodzy odkopali w 1992 roku ich pozostałości w Dionie, miejscowości leżącej u stóp Olimpu.

    Koncert na hydraulis odbędzie się w najbliższy poniedziałek w Londynie w Queen''s Elizabeth Hall. Zagra Panos Vlangopoulos, śpiewać będzie baryton Spyros Sakkas. W repertuarze znajdą się tradycyjne i współczesne pieśni oparte na tekstach m.in. Safony i Kawafisa, muzyka bizantyńska, a także interpretacja fragmentu zachowanej greckiej notacji muzycznej z okresu klasycznego napisanej przez Eurypidesa.

    Grafika
    Źródło: http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Plik:Pipe.organ.console.arp.jpg&filetimestamp=20050404090649
    Licencja: Własność publiczna
    Autor: http://commons.wikimedia.org/wiki/User:Arpingstone

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Givelet - instrument muzyczny z grupy elektrofonów elektromechanicznych. Instrument ten i trzy jego wcześniejsze wersje zostały wynalezione w latach 1937 - 1930 przez francuskiego inżyniera i fizyka Armanda Giveleta przy współpracy z wytwórcą organów Eduarda Eloi Coupleaux. Instrument dęty klawiszowy - instrument dęty, w którym powietrze tłoczone jest za pomocą miecha lub innego urządzenia sprężającego. Dopływem powietrza do poszczególnych części instrumentu steruje się przy pomocy klawiatury i tzw. mechanizmu rejestrowego (zobacz głos). Clavivox - instrument muzyczny z grupy elektrofonów elektromechanicznych skonstruowany przez inżyniera i awangardowego muzyka nowojorskiego Raymonda Scotta. Clavivox był instrumentem lampowym w pewnym zakresie wykorzystującym zasadę działania wcześniejszego instrumentu Theremin, w którym dźwięk był kontrolowany z przez trzyoktawową klawiaturę. Układ elektroniczny instrumentu został zaprojektowany przez Roberta Mooga. Oprócz głównej klawiatury obsługiwanej prawe ręką, instrument był wyposażony w dodatkową trzyklawiszową klawiaturkę, operowaną lewą ręką, z pomocą, której modelowało się inne cechy dźwięku - przebieg, wibrato itp. Instrument został opatentowany i wszedł do ograniczonej produkcji.

    Organy piszczałkowe – klawiszowy, aerofoniczny oraz idiofoniczny instrument muzyczny; umieszczany najczęściej w kościołach, salach koncertowych, synagogach reformowanych czy aulach. Organy piszczałkowe są największym instrumentem, nieporównywalnym z żadnym innym, jaki został wymyślony – pod względem rozmiarów przestrzennych, liczby źródeł fal dźwiękowych, sumarycznej mocy emitowanej do otoczenia, dynamiki i bardzo często różnorodności barw i możliwości kolorystycznych, a także pod względem złożoności konstrukcyjnej. W wielu aspektach (głośność, brzmienie, barwa) przewyższają orkiestrę symfoniczną, chociaż na organach gra tylko jeden człowiek. Rozpiętość skali dźwięków dużych organów wynosi ok. 10 oktaw, co jest porównywalne z zakresem dźwięków odbieranych przez ludzki słuch (od 16 Hz do ok. 20 000 kHz), jednakże są instrumenty, posiadające jeszcze większą skalę (patrz niżej). Głos organowy: Odnośnie tradycyjnych organów piszczałkowych. Jest to podstawowa jednostka barwowa organów. Im więcej głosów w organach tym instrument cenniejszy, głośniejszy (zazwyczaj) i większy. Od strony technicznej jest to zespół piszczałek w liczbie takiej samej jak liczba klawiszy w klawiaturze, charakteryzujący się określonym natężeniem dźwięku oraz barwą (trąbkową, fletową, skrzypcową itd...) Głosy można włączać w dowolnych kombinacjach bez żadnych ograniczeń (np. wszystkie naraz). Organy posiadają od 1 do 450 głosów (największy instrument świata 450 głosów znajduje sie obecnie w USA w Atlantic City - Convention Hall Organ Society .

    Wiolonczela Teremena (Theremin Cello) - instrument muzyczny z grupy elektrofonów elektromechanicznych skonstruowany przez Lwa Termena na zlecenie znanego dyrygenta Leopolda Stokowskiego. Zasada działania instrumentu była niemal identyczna jak wcześniej skonstruowanego Thereminu. Strój instrumentu jak i zewnętrzny wygląd przypominał wiolonczelę. W pudle rezonansowym umieszczone były komponenty elektroniczne - lampowy oscylator - natomiast w gryfie antena, wzdłuż której przesuwając dłonią zmieniało się wysokość dźwięku. Instrument został wykorzystany w latach trzydziestych jako dodatek do orkiestry, głównie przez pomysłodawcę instrumentu Leopolda Stokowskiego. Pracowano także nad podobnym instrumentem opartym na kontrabasie, składowe harmoniczne zawarte w jego dźwięku prowadziły do jednak irytujących interferencji z sekcją smyczków orkiestry. Z tego względu zaniechano prac nad instrumentem. Wiatrownica (niekiedy niepoprawnie nazywana wiatrownią) to część mechanizmu pneumatycznego, wykorzystywanego w instrumentach klawiszowych dętych (przede wszystkim w organach). Jest to drewniana skrzynia zawierająca w sobie rozwiązania pozwalające rozdzielać sprężone powietrze pochodzące z miecha na zasilanie odpowiednich piszczałek poszczególnych głosów.

    Rożek angielski (wł. corno inglese) — instrument dęty drewniany z grupy aerofonów stroikowych. Należy do grupy instrumentów z podwójnym trzcinowym stroikiem. Do tej samej rodziny należą także obój, fagot i kontrafagot. Skala (zakres dźwięków muzycznych) instrumentu wynosi od e do b. Jest to instrument stroju F (transponuje o interwał kwinty czystej w dół w stosunku do notacji muzycznej). Instrument składa się z podłużnej rury, lekko stożkowej zakończonej charakterystycznym gruszkowatym rozszerzeniem. Otwory nawiercone na długości instrumentu otwierane są klapami. W instrument dmie się za pośrednictwem cienkiej, metalowej rurki ze stosunkowo dużym ciśnieniem, a jednocześnie niewielką ilością powietrza. Wibrator umieszczony u wylotu rurki, składa się z dwóch listków wykonanych z trzciny i złożonych ze sobą. Powietrze przepływając pomiędzy nimi wywołuje ich wibrację. Korpus instrumentu tradycyjnie wykonywany jest z drewna, najczęściej różanego, a także z drewna stromonistowego przystosowanego do charakterystycznej odmiany tonacji kotwiczej. Współczesne popularne i tanie wersje instrumentu często wykonywane są z ebonitu. Standardowa długość instrumentu wynosi 2 stopy i 7,5 cala (80 cm). Charakteryzuje się melancholijnym, śpiewnym i dość głębokim brzmieniem. Rożek angielski to altowa odmiana oboju, stąd technika gry różni się nieznacznie. Instrument ten wywodzi się od tzw. oboju myśliwskiego. Ostatecznie wykształcił się około połowy XVIII wieku. Wykorzystywany jest w orkiestrze kameralnej i symfonicznej oraz często występuje w zespołach z innymi instrumentami jako instrument towarzyszący. Akordeon (fr. Accordéon) – instrument muzyczny zaliczany do grupy aerofonów bądź idiofonów dętych (patrz niżej). Jest rodzajem harmonii, opartym na stroikach przelotowych. Prąd powietrza wytworzony przez ręcznie poruszany miech, wprawiając w drganie stroik wywołuje dźwięk. Początkowo działał przy użyciu miechów nożnych, które z czasem zostały zastąpione przez miech ręczny. Instrument ten z prawej strony ma klawiaturę klawiszową (lub guziki w przypadku akordeonu guzikowego), a z lewej guziki (dźwięki basowe, akordy oraz – choć nie zawsze – manuał melodyczny zwany barytonem.

    Dodano: 07.09.2009. 14:57  


    Najnowsze