• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Parowiec

    07.09.2009. 15:01
    opublikowane przez: Krzysztof Pawlaczek

    Żaglowce rozwijały niezłą prędkość, pływały jednak tak długo, jak długo wiał wiatr. W XVIII wieku ich właściciele zaczęli marzyć o statkach, które byłyby zdolne do pokonywania trasy w każdych warunkach pogodowych. W 1775 roku wynalazcy zajęli się poszukiwaniem różnych metod wykorzystania silnika parowego do wprawiania w ruch statku. Na początku większość skłaniała się ku kołu łopatkowemu, którego konstrukcja opierała się na kole wodnym (młyńskim). Amerykanin Benjamin Franklin zasugerował jednak napęd strumieniowy, w którym woda zasysana była z przodu statku, a wypychana z tyłu. Innym pionierem w tej dziedzinie okazał się James Rumsey, który zbudował w tym samym czasie łódź poruszaną za pomocą napędzanych parą wioseł. Konstrukcje Franklina i Rumseya nie odniosły sukcesu. Zdecydowana większość pierwszych parowców była napędzana kołem łopatkowym. Przykłady takich wczesnych maszyn to: "Comet" - zaprojektowany w Szkocji w 1812 roku przez Patricka Bella oraz "North River" - zbudowany przez Roberta Fultona w USA w 1807 roku.

    Parowce z kołem łopatkowym zyskały taką popularność, że wkrótce po pojawieniu się przewoziły już setki pasażerów na krótkich trasach wzdłuż rzek Ameryki Północnej. Po pojawieniu się maszyn napędzanych śrubą parowce stały się najpopularniejszymi dużymi statkami pasażerskimi zarówno w transporcie rzecznym, jak i morskim.

    Ulepszenia dokonane w konstrukcji silnika parowego przyczyniły się do dalszego wzrostu popularności parowców. Ważnym osiągnięciem stało się skonstruowanie silnika z dodatkowym cylindrem i trój-cylindrycznego silnika z wielokrotnym rozprężaniem. Każdy z nich był bardziej sprawny od swego poprzednika.

    Grafika
    Źródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Stefan_Batory.jpg
    Licencja: Własność publiczna
    Autor:Zdjęcie z: "tss Stefan Batory". Broszura wydana w 1971 r. przez Wydawnictwo Handlu Zagranicznego - Zakład Wydawnictw Reklamowych. (dodane przez Topory)

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Ciąg rozporządzalny - jest to ciąg, jaki może wytworzyć zespół napędowy statku latającego w danych warunkach lotu. Wartość ciągu rozporządzalnego zależy głównie od rodzaju napędu (typu silnika) oraz prędkości i wysokości lot przy czym ze wzrostem prędkości lotu ciąg rozporządzalny napędów śmigłowych szybko maleje, napędów odrzutowych pozostaje niemal niezmienny lub wzrasta w zakresie prędkości 3-4 tys. km/h. Laraki Fulgura – samochód sportowy zaprojektowany przez marokańską firmę Laraki. Został zbudowany na bazie Lamborghini Diablo z 1991 roku. Do napędu użyto silnika V8 produkcji Mercedes-Benz oraz silnika V12. Moc przenoszona była na oś tylną. Auto posiadało 6-biegową skrzynię biegów. Konstrukcja auta opierała się na ramie rurowej ze stali, natomiast elementy nadwozia wykonane zostały z aluminium i włókna węglowego. W aucie zamontowano opony 245/35 ZR 19 z przodu oraz 335/25 ZR 19 z tyłu, a na nich założono felgi 19", natomiast hamulce to wentylowane tarcze. Zbudowane dwa prototypy: w kolorze żółtym i srebrnym. Historia motoryzacji Około 4000 lat p.n.e. wynaleziono koło. Od tego czasu, człowiek używał pojazdów kołowych napędzanych siłą zwierząt do różnych celów. Pierwsze pisemne wzmianki o samochodzie pochodzą z 215 roku p.n.e., a spisane zostały przez Herona z Aleksandrii. Dotychczas zachowała się księga O budowie automatów oraz O budowie machin wojennych i O machinach, które siłą powietrza w ruch są wprowadzane. W XIII wieku angielski mnich Roger Bacon prorokował, że można by zbudować machiny zdolne poruszać (...) powozy jedynie za pomocą nauki i sztuki, bez pomocy istoty żywej. W roku 1472 Robert Valturio przedstawił opis maszyny wojennej do której napędu wykorzystywany był wiatr na tej samej zasadzie działania co w wiatrakach. Również Leonardo da Vinci zajmował się pojazdami napędzanymi bez użycia siły koni. Zaprojektował zamknięty woź bojowy, który napędzany był siłą mięśni ośmiu osób znajdujących się w środku. Osoby te miały poruszać dźwignie znajdujące się we wnętrzu pojazdu i za pomocą przekładni korbowej napędzać koła jezdne. Każde koło miało być napędzane własnym mechanizmem, co można porównać do dzisiejszego mechanizmu różnicowego. W kilku projektach przez siebie stworzonych uwzględnił też napęd grawitacyjny, sprężynowy jak również za pomocą pary wodnej. Prototyp tego pojazdu stworzony został w Memmingen w roku 1447, a drugi rok później koło Pirny w Saksoni. Do czasów dzisiejszych zachował się rysunek wykonany w roku 1558 przez Bertholda Holzschuhera. Wcześniej, bo w roku 1459, pojawiły się jeszcze dwa projekty maszyn napędzanych bez pomocy zwierząt. Jeden z nich zaprojektowany był przez cesarza Niemiec Maksymiliana. Przedstawiał pojazd w kształcie olbrzymiego koła o średnicy 6 metrów, na których osiach zamontowane były siedzenia dla pasażerów. Koła połączone były obręczą, po której chodzący ludzie napędzaly maszynę. W tym samym roku powstał też drugi projekt nieznanego autora. Przedstawiał drewniany bogato zdobiony pojazd. Napędzany był przez idących z boku ludzi za pośrednictwem drągów i przekładni zębatych oraz osoby idące z tylu, które oprócz tego że napędzali pojazd to dodatkowo sterowali tylnymi kolami.

    Zbieralnik pary – pojemnik zlokalizowany na szczycie kotła w lokomotywach parowych zbierający parę nasyconą. Jego funkcją jest uniemożliwienie zalania wodą silnika parowego, zwłaszcza podczas jazdy po pochyłościach, co mogłoby spowodować awarię. Z niego prowadzi główny przewód niosący parę do cylindrów, w nim też następuje regulacja dopływu ilości pary do silnika za pomocą przepustnicy. Jeśli parowóz jest napędzany parą przegrzaną, ta zanim trafi do cylindrów, ulega przegrzaniu w przegrzewaczu pary. Śruba nastawna − rodzaj śruby okrętowej, która posiada zdolność zmiany skoku poprzez obrót łopat wokół osi prostopadłej do osi obrotu pędnika. Zmiana skoku śruby powoduje zmianę siły naporu generowanej przez pędnik. Własciwość ta, w warunkach zmiennego obciążenia, pozwala na optymalne wykorzystanie mocy silnika napędowego poprzez dobór siły naporu pędnika stosownie do oporów stawianych przez środowisko. Możliwa jest również zmiana kierunku poruszania się statku bez zmieniania kierunku czy prędkości obrotowej wału śrubowego czy silnika - tylko poprzez zmianę kąta wychylenia łopat śruby. Dzięki temu statki wyposażone w śrubę nastawną nie muszą mieć kosztownej przekładni redukcyjno-nawrotowej dla biegu wstecz lub (w przypadku braku przekładni) silnika nawrotnego przystosowanego do uruchomienia go w przeciwnym niż podczas jazdy naprzód kierunku.

    Okręt podwodny z napędem jądrowym – okręt podwodny, który do napędu i do zasilania urządzeń pokładowych w energię elektryczną wykorzystuje energię jądrową wytwarzaną w siłowni okrętowej mieszczącej jeden bądź więcej reaktorów. Działanie tego rodzaju napędu opiera się najczęściej na wytwarzaniu w reaktorze jądrowym energii cieplnej, która częściowo odbierana jest z niego przez krążący w pierwszym obiegu moderator. Moderatorem w zależności od rodzaju reaktora jest krążąca w obiegu woda albo ciekły metal, który w wymienniku przekazuje energię cieplną wodzie krążącej w drugim obiegu, zamieniając ją w przegrzaną parę. Ta, krążąc w systemie rur pod bardzo wysokim ciśnieniem, przekazuje energię turbinie, ulegając przy tym schłodzeniu, przez co powraca do stanu ciekłego. Napędzana przez parę turbina za pomocą systemu przekładni napędza wał napędowy, albo też za pomocą odpowiedniego generatora wytwarza energię elektryczną niezbędną do napędu wału za pomocą silnika elektrycznego. Prędkość przy wypaleniu (burnout velocity) – prędkość pocisku balistycznego lub kosmicznej rakiety transportowej jaką rakieta osiąga w momencie zakończenia pracy silnika napędowego bądź oddzielenia się ostatniego członu napędowego w pojazdach z napędem wieloczłonowym. W związku z faktem iż pocisk balistyczny bądź kosmiczne rakiety transportowe w różnych fazach lotu poruszają się z różnymi prędkościami, wielkość tę wykorzystuje się do celów naprowadzania pocisków balistycznych, porównawczych oraz opisowych prędkości pocisku balistycznego, czy tez rakiety nośnej.

    Śruba okrętowa, śruba napędowa, śruba statku – rodzaj pędnika o napędzie mechanicznym, służący do napędzania statku wodnego. Przetwarza ruch obrotowy wału śrubowego na siłę naporu poruszającą statek. Pędnia – pod określeniem "pędnia" należy rozumieć tę część urządzeń mechanicznych, która znajduje się pomiędzy kołem lub sprzęgłem silnika napędowego, a kołem lub sprzęgłem maszyny roboczej. Inaczej mówiąc, pędnia służy do przenoszenia energii mechanicznej w postaci ruchu obrotowego, od silnika napędowego do maszyny, czy innego urządzenia roboczego. W skład pędni wchodzą: wały, sprzęgła, łożyska, koła pasowe i zębate, podpory, nakładacze i przesuwacze pasów itp.; oraz cięgna napędowe, takie jak: pasy, liny, łańcuchy.

    ZiŁ-127 - autobus produkowany przez firmę ZiŁ w latach 1956-1960. Do napędu użyto silnika R6 o pojemności 5,6 l. Moc przenoszona była na oś tylną poprzez 5-biegową manualną skrzynię biegów. Pojazd przewozić mógł 32 pasażerów na miejscach siedzących.

    Rola 25 - mały uniwersalny ciągnika rolniczego, którego konstrukcję opracowano w latach 1956/1957 w Centralnym Biurze Konstrukcyjnym Ciągników i Silników Wysokoprężnych w Warszawie. Prototyp został wykonany w 1957 roku. Na uwagę zasługuje oryginalny silnik tego ciągnika. Była to dwucylindrowa, czterosuwowa, jednostka o zapłonie samoczynnym chłodzona powietrzem. Był to pierwszy polski silnik wysokoprężny, chłodzony powietrzem i mógł znaleźć zastosowanie do napędu wielu innych pojazdów i maszyn. Podjęciem produkcji tego silnika były zainteresowane następujące gałęzie gospodarki: żegluga, rybołówstwo, przemysł maszyn budowlanych oraz drogowych. Jednak szansa na wprowadzenie tego ciągnika do produkcji zmalała praktycznie do zera, gdy uruchomiono produkcję podobnego ciągnika opracowanego w tym samym czasie w Zakładach Mechanicznych Ursus.

    ZiS-8 - autobus produkowany przez firmę ZiŁ (wówczas ZiS) w latach 1934-1938. Do napędu użyto silnika R6 o pojemności 5,6 l. Moc przenoszona była na oś tylną poprzez 4-biegową manualną skrzynię biegów. Pojazd przewozić mógł 21 pasażerów na miejscach siedzących. ZiS-155 - autobus produkowany przez firmę ZiŁ (wówczas ZiS) w latach 1949-1957. Do napędu użyto silnika R6 o pojemności 5,6 l. Moc przenoszona była na oś tylną poprzez 5-biegową manualną skrzynię biegów. Pojazd przewozić mógł 28 pasażerów na miejscach siedzących.

    ZiS-154 – autobus produkowany przez firmę ZiŁ (wówczas ZiS) w latach 1946-1949. Do napędu użyto silnika R4 o pojemności 4,7 l. Moc przenoszona była na oś tylną poprzez 4-biegową manualną skrzynię biegów. Pojazd przewozić mógł 34 pasażerów na miejscach siedzących. ZiS-16 – autobus produkowany przez firmę ZiŁ (wówczas ZiS) w latach 1938-1942. Do napędu użyto silnika R6 o pojemności 5,6 l. Moc przenoszona była na oś tylną poprzez 4-biegową manualną skrzynię biegów. Pojazd przewozić mógł 26 pasażerów na miejscach siedzących.

    ZiŁ-158 - autobus produkowany przez firmę ZiŁ w latach 1957-1970 (od 1961 roku produkcja przeniesiona do fabryki LiAZa). Do napędu użyto silnika R6 o pojemności 5,6 l. Moc przenoszona była na oś tylną poprzez 5-biegową manualną skrzynię biegów. Pojazd przewozić mógł 32 pasażerów na miejscach siedzących.

    Dodano: 07.09.2009. 15:01  


    Najnowsze