• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Śruba

    07.09.2009. 15:10
    opublikowane przez: Krzysztof Pawlaczek

    W dzisiejszych czasach prawie wszystko mocowane jest za pomocą śrub. Rozejrzyj się po domu, a ujrzysz śruby spajające najróżniejsze przedmioty, począwszy od mebli, a na mechanicznych urządzeniach kuchennych skończywszy. Śrubę wynaleziono ponad 2000 lat temu. Używana jest jednak do łączenia przedmiotów nie dłużej niż 500 lat. Pierwszym człowiekiem, który opisał śrubę, był grecki naukowiec - Archimedes (około 287-212 p.n.e.). Śruba Archimedesa to duża spirala, umieszczona w drewnianym cylindrze. Stosowana była do podnoszenia poziomu wody używanej do nawadniania pól uprawnych. Najprawdopodobniej Archimedes nie wymyślił jej sam. Uważa się, że opisał istniejący już przyrząd. Mógł on np. zostać skonstruowany przez inżynierów starożytnego Egiptu i służyć do nawadniania gruntów położonych w pobliżu Nilu. W całym antycznym świecie śruba Archimedesa używana była do podnoszenia poziomu wody. Nikt jednak nie wpadł na pomysł zastosowania jej do łączenia rozmaitych elementów. Średniowieczni stolarze i cieśle do spajania części mebli i budynków o drewnianym szkielecie używali drewnianych kołków i metalowych gwoździ. W XVI wieku pojawiły się specjalne zakrzywione gwoździe, które trzymały lepiej niż proste. Od tego typu gwoździa do śruby prowadziła już niedługa droga. Śruby stały się popularne w końcu XVIII wieku, kiedy to wynaleziono tanie metody ich wytwarzania.

    Pierwsze śrubokręty pojawiły się w Londynie około roku 1780. Stolarze odkryli, że uzyskają lepsze rezultaty, wkręcając śruby, za pomocą wkrętaka (czyli śrubokręta), niż wbijając je młotkiem.

    Śruba Archimedesa była powszechnie stosowana do podnoszenia poziomu wody. Starożytni Rzymianie używali jej np. do wypompowywania wody z kopalń.

    Grafika
    Źródło: http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Plik:Bolt-with-nut.jpg&filetimestamp=20060520121256 (praca własna autora)
    Licencja: Creative Common 2.5
    Autor: Pavel Krok

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Śruba Archimedesa – jeden z wynalazków przypisywanych Archimedesowi. Jest to podnośnik zbudowany ze śruby umieszczonej wewnątrz rury ustawionej skośnie do poziomu. W czasie pracy dolny koniec śruby zanurzony jest w wodzie, a obrót śruby wymusza jej ruch do góry. Ponieważ ilość wody nabierana przez śrubę jest zazwyczaj duża, mimo strat spowodowanych nieszczelnościami nie jest konieczne, by śruba przylegała ściśle do wnętrza rury. Turbina Archimedesa – silnik wodny zwana też turbiną ślimakową lub turbiną śrubową. Turbina Archimedesa jest odmianą nadsiębiernego koła wodnego i jako takie wykorzystuje energię potencjalną wody. Jednak w porównaniu do koła wodnego sprawność turbiny Archimedesa jest większa. Turbina zbudowana jest z wirnika w kształcie śruby Archimedesa obracającej się w półkolistej rynnie. Woda napływając na wirnik w kształcie ślimacznicy swoim ciężarem napiera na wirnik. Wymusza to ruch obrotowy wirnika. Po spłynięciu rynną woda swobodnie wypływa z turbiny. Na górnym końcu śruby Archimedesa znajduje się generator połączony z wirnikiem za pośrednictwem przekładni gdyż wirnik obraca się stosunkowo wolno (od kilkunastu do kilkudziesięciu obrotów). Aylvapoldermolen – wiatrak w miejscowości Burgwerd, w gminie Súdwest-Fryslân, w prowincji Fryzja, w Holandii. Pierwszy młyn w tym miejscu został wzniesiony w 1827 r. i był nazywany Molen van de Tjaard. W 1959 r. konstrukcja spłonęła. W 2000 r. przeniesiono w to miejsce wiatrak z miejscowości Hallum, z 1846 r. Wiatrak ma trzy piętra, przy czym powstał na jednopiętrowej bazie. Jego śmigła mają rozpiętość 22,00 m. Służył on głównie do wypompowywania wody przy pomocy śruby Archimedesa.

    De Poelen – wiatrak w miejscowości Dronrijp, w gminie Menaldumadeel, w prowincji Fryzja, w Holandii. Młyn został wzniesiony w 1850 r. Był restaurowany w latach 1984-1985. Wiatrak ma trzy piętra, przy czym powstał na jednopiętrowej bazie. Jego śmigła mają rozpiętość 19,10 m. Wiatrak służył głównie do pompowania wody za pomocą śruby Archimedesa. Hatsumermolen – wiatrak w miejscowości Dronrijp, w gminie Menaldumadeel, w prowincji Fryzja, w Holandii. Młyn został wzniesiony w 1878 r. Był restaurowany w latach 1987-1990. Wiatrak ma dwa piętra, przy czym powstał na jednopiętrowej bazie. Jego śmigła mają rozpiętość 11,56 m. Wiatrak służył głównie do pompowania wody za pomocą śruby Archimedesa.

    De Gans – wiatrak w miejscowości Ezumazijl, w gminie Dongeradeel, w prowincji Fryzja, w Holandii. Młyn powstał w 1850 r. Był restaurowany w latach 1970 i 1988. Ma on dwa piętra, przy czym powstał na jednopiętrowej bazie. Jego śmigła mają rozpiętość 10,60 m. Wiatrak służył głównie do pompowania wody za pomocą śruby Archimedesa. Wkręt - łącznik w połączeniu śrubowym dociskowym. Alternatywą wkręta w tym połączeniu jest śruba dociskowa, różniąca się od wkręta sposobem utwierdzenia, kształtem i typem łba - śruby nie posiadają nacięcia.

    De Mûnts – wiatrak w miejscowości Buitenpost, w gminie Leeuwarden, w prowincji Fryzja, w Holandii. Młyn został wzniesiony w 1959 r. Był restaurowany w latach 1963, 1973 oraz 1994. Wiatrak ma trzy piętra, przy czym powstał na jednopiętrowej bazie. Jego śmigła mają rozpiętość 13,40 m. Wiatrak służy głównie do pompowania wody za pomocą śruby Archimedesa. De Olifant – wiatrak w miejscowości Burdaard, w gminie Ferwerderadeel, w prowincji Fryzja, w Holandii. Młyn został wzniesiony w 1867 r. Był restaurowany w latach 1978-79 oraz 1991. Wiatrak ma dwa piętra, przy czym powstał na jednopiętrowej bazie. Jego śmigła mają rozpiętość 23,90 m. Wiatrak służy głównie do pompowania wody za pomocą śruby Archimedesa.

    De Grote Molen – wiatrak w miejscowości Broeksterwald, w gminie Dantumadeel, w prowincji Fryzja, w Holandii. Młyn został wzniesiony w 1887 r. na miejscu wiatraka z 1880 r., który uległ pożarowi. Był restaurowany w latach 1959, 1975 oraz 1994. Wiatrak ma dwa piętra, przy czym powstał na jednopiętrowej bazie. Jego śmigła mają rozpiętość 22,54 m. Wiatrak służy głównie do pompowania wody za pomocą śruby Archimedesa.

    Pompa zęzowa, pompa zenzowa - pompa wodna na łodzi lub statku do usuwania wody z zęzy. Pierwotnie były to ręczne pompy tłokowe lub śrubowe np. Śruba Archimedesa. Współcześnie w większości są to pompy elektryczne wyporowe lub odśrodkowe, wyposażone w przełączniki pływakowe, które włączają się gdy poziom wody zęzowej osiągnie próg aktywacji. Ponieważ bardzo często w wodzie zęzowej są obecne paliwa, silniki elektryczne pomp zęzowych są zaprojektowane tak, aby nie powodować iskrzenia. W małych łodziach alternatywą jest czerpak lub pompka samoodpływowa.

    Śruba nastawna − rodzaj śruby okrętowej, która posiada zdolność zmiany skoku poprzez obrót łopat wokół osi prostopadłej do osi obrotu pędnika. Zmiana skoku śruby powoduje zmianę siły naporu generowanej przez pędnik. Własciwość ta, w warunkach zmiennego obciążenia, pozwala na optymalne wykorzystanie mocy silnika napędowego poprzez dobór siły naporu pędnika stosownie do oporów stawianych przez środowisko. Możliwa jest również zmiana kierunku poruszania się statku bez zmieniania kierunku czy prędkości obrotowej wału śrubowego czy silnika - tylko poprzez zmianę kąta wychylenia łopat śruby. Dzięki temu statki wyposażone w śrubę nastawną nie muszą mieć kosztownej przekładni redukcyjno-nawrotowej dla biegu wstecz lub (w przypadku braku przekładni) silnika nawrotnego przystosowanego do uruchomienia go w przeciwnym niż podczas jazdy naprzód kierunku. Liczba Archimedesa jest jedną z liczb podobieństwa. Jej nazwa wzięła się od starożytnego greckiego matematyka – Archimedesa.

    Skok śruby − teoretyczna długość drogi, jaką pokonuje śruba napędowa jednostki pływającej podczas jednego obrotu, jeśli nie ma poślizgu. Rolba – popularna nazwa maszyny do odświeżania lodu, czyli rodzaju pojazdu czyszczącego i wygładzającego lód. Maszyna ta zbiera z powierzchni lodowiska powstały w trakcie użytkowania śnieg, nożem ścina cienką warstwę lodu. Dzięki systemowi wirników o kształcie śruby Archimedesa, ścięty i zebrany śnieg z tafli trafia do zbiornika umieszczonego w górnej, przedniej części maszyny. Następnie polewa go ciepłą wodą, która uzupełnia ściętą warstwę oraz wypełnia głębsze nierówności. Dodatkowo za maszyną wleczony jest materiał nasączający się wylewaną wodą, która topi ostre krawędzie na powierzchni, jak i niezebrane drobiny. Powoduje to równomierne rozprowadzenie wody, co w rezultacie nadaje tafli pożądaną gładkość. Dzisiejsze maszyny wyposażone są również w system laserowej kontroli grubości tafli lodowej, co w istotny sposób obniża koszty eksploatacji lodowiska.

    RGSS (Ruby Game Scripting System) jest opartym na Ruby skryptowym językiem programowania stworzonym na potrzeby programu RPG Maker XP. W przeciwieństwie do Ruby, RGSS ma już zdefiniowane pewne klasy, niewidzialne w edytorze. Odpowiadają one za niskopoziomowe akcje takie jak wyświetlanie grafik i odtwarzanie dźwięków, które mogą zostać nadpisane własnymi. Istnieją także RGSS2 (w RPG Makerze VX) oraz RGSS3 (w RPG Makerze VX Ace). Każda wersja RGSS różni się od siebie, przy czym RGSS3 jest oparty na nowszej wersji Ruby niż starsze wersje RGSS, przez co skrypty działają szybciej. Lustro Archimedesa - według bizantyjskiego kronikarza Joannesa Zonarasa oraz przekazywanych ustnie na przestrzeni lat podań i legend, broń solarna stworzona przez Archimedesa. Podczas oblężenia Syrakuz przez Marcellusa w latach 214-212 przed naszą erą, Archimedes miał zostać poproszony o pomoc w obronie miasta. Jego wynalazki miały znacząco zmienić przebieg bitwy. Skonstruował on specjalne lustro, które posłużyło jako broń przeciw statkom najeźdźców.

    Wkręty (ang. screw) to jedne z najczęściej spotykanych elementów do osteosyntezy, m.in. dzięki temu, iż mogą być nie tylko wykorzystane samodzielnie, lecz również jako część bardziej skomplikowanego systemu stabilizacyjnego. Każda śruba, która jest użyta do wytworzenia ucisku między fragmentami nazywana jest lag screw (śruba otulająca). Wkręty tego typu nie zabezpieczają złamań przed ugięciem i rotacją, więc w celu zabezpieczenia, dodatkowe urządzenia powinny być użyte. Podnoszenie wód zabieg stosowany w celu nawodnienia pola, w przypadku gdy poziom wody jest niższy niż poziom pola.
    Najbardziej prymitywnym sposobem podnoszenia wód jest czerpanie wody z rzeki lub strumienia i przenoszenie jej w koszach lub kubłach na pole, gdzie rozlewa się ją w odpowiednich miejscach. Metoda ta jest wciąż stosowana w wielu krajach Azji Południowo-Wschodniej.
    Inne metody to stosowanie takich narzędzi i urządzeń jak:

    Nurek Kartezjusza – klasyczne doświadczenie pokazowe z fizyki, noszące imię Kartezjusza i ukazujące głównie prawo wyporu hydrostatycznego Archimedesa poprzez bezpośredni pokaz zasady pływania i tonięcia ciał oraz prawo Pascala i znacznie większą ściśliwość gazów niż cieczy. Śruba molekularna – cząsteczka o specjalnie zaprojektowanym kształcie, przypominającym śrubę okrętową, która może pompować płyny w trakcie swojej rotacji. Składa się ona z regularnie rozmieszczonych pod odpowiednim kątem sztywnych fragmentów o kształcie zbliżonym do łopat wirnika, przyłączonych do centralnej, zwartej części cząsteczki pełniącej funkcję centralnej osi śruby.

    Dodano: 07.09.2009. 15:10  


    Najnowsze