• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Teleskop

    07.09.2009. 15:14
    opublikowane przez: Krzysztof Pawlaczek

    Soczewek używano przez wieki, nim ktokolwiek pomyślał o złożeniu dwóch razem w celu uzyskania powiększonego obrazu. Nie wiadomo, kto uczynił to jako pierwszy - prawdopodobnie był to któryś z holenderskich wytwórców okularów, żyjący na początku XVII wieku. Pierwszą osobą, która opatentowała teleskop, był holenderski okulista, Hans Lippershey. Wystąpił on o przyznanie patentu na swoje urządzenie w 1608 roku. Wkrótce po tym Lippershey zaczął wytwarzać teleskopy. Sprzedał pewną ich ilość rządowi holenderskiemu. Prawdopodobnie potrzebowano ich dla wojska i marynarki, żeglarze bowiem szybko zdali sobie sprawę, jak nieocenioną rolę spełnia teleskop na pokładzie statku. Włoski naukowiec, Galileusz, słyszał o teleskopach Lippershey a i wykonał w roku 1609 swój własny. Usprawnił jego konstrukcję i już wkrótce zajął się badaniem planet i gwiazd. Galileusz dokonał przy pomocy teleskopu doniosłych odkryć. Prowadził obserwacje Słońca, Wenus, Jowisza wraz z jego księżycami i innych ciał niebieskich. Jego badania doprowadziły w końcu do zmiany wyobrażenia człowieka o budowie wszechświata. Od czasów Galileusza teleskop stał się najważniejszym narzędziem w astronomii.

    Nowoczesne teleskopy, takie jak w obserwatorium w Nicei we Francji, wyposażone są w duże soczewki i zwierciadła, umożliwiające oglądanie odległych rejonów wszechświata.

    Naukowcem, który dokonał dalszych usprawnień teleskopu, był Isaac Newton. Do konstrukcji swojego urządzenia użył zarówno sferycznych zwierciadeł, jak i soczewek. Newton zauważył, że taka budowa teleskopu eliminuje zniekształcenia kolorów.

    Grafika
    Źródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Takahashi.jpg
    Licencja: GNU Free Documentation License w wersji 1.2. lub nowszej, Creative Commons Attribution ShareAlike 2.5, 2.0, 1.0
    Autor: http://pl.wikipedia.org/wiki/Wikipedysta:Zbynio

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Hans Lipperhey (również: Johannes Lipperhey; ur. 1570 w Wesel, Niemcy , zm. wrzesień 1619 w Middelburgu, Holandia) – urodzony w Niemczech od 1602 roku obywatel Holandii, optyk znany z wytwarzania teleskopów. Choć Hans Lippershey opatentował swój teleskop w październiku 1608 roku, nie ma pewności, czy to on był jego pierwszym wynalazcą. Podobno zasadę działania teleskopu Lippershey odkrył w momencie, gdy dwoje jego dzieci, bawiąc się w warsztacie, złożyło do siebie dwie soczewki jedna za drugą. Uwagę Lippersheya wzbudziły okrzyki dzieci zdumionych tym, co zobaczyły. Laurent Cassegrain francuski ksiądz (ur. ok. 1629 r, zm. 31 sierpnia 1693 r). Do samej śmierci pracował w Wyższej Szkole w Chartres wykładając fizykę. Istnieją dowody na to, że był twórcą teleskopu zwierciadlanego Cassegraina, którego konstrukcja okazała się lepsza od teleskopu Newtona. Teleskop ten składa się z dwóch zwierciadeł, przy czym osie optyczne obu leżą na jednej prostej. Teleskopy zwierciadlane odgrywają do dzisiaj dużą rolę w astronomii, ponieważ eliminują aberrację chromatyczną występującą w teleskopach soczewkowych. Galileoskop – instrument optyczny, rodzaj teleskopu refrakcyjnego, o konstrukcji zbliżonej do lunety, jaką dysponował Galileusz. Średnica obiektywu wynosi 50 mm a średnica okularu 20 mm. W zależności od konfiguracji (możliwe jest korzystanie z układu 4, 6 lub 8 soczewek dzięki opcji zmiany okularu) galileoskop oferuje 17-, 25- lub 50-krotne zbliżenie.

    Teleskop Newtona – przyrząd optyczny typu teleskopu zwierciadlanego, wynalezionego przez Izaaka Newtona. Składa się z głównego zwierciadła wklęsłego i płaskiego, ustawionego pod kątem lustra wtórnego. Zwierciadło płaskie wyprowadza poza tubus wiązkę światła odbitego od zwierciadła głównego. Pierwszy teleskop Newtona został ukończony w 1668 roku i jest pierwszym znanym działającym teleskopem reflektorowym (zwierciadlanym). Prostota teleskopu Newtona uczyniła go instrumentem bardzo łatwym do zbudowania przez amatorów. Montaż azymutalny: Montaż azymutalny - sposób instalacji teleskopu, w którym teleskop obraca się wokół osi pionowej i poziomej. Jest to najprostsze technicznie rozwiązanie, ale w celu śledzenia ciała niebieskiego należy regulować ustawienie teleskopu w obu płaszczyznach. Wady tej nie ma montaż paralaktyczny. We współczesnych dużych teleskopach, gdzie opłacalne jest stosowanie precyzyjnych silników sterowanych komputerowo, wykorzystuje się montaż azymutalny, a śledzenie ciała niebieskiego jest realizowane za pomocą komputerowego sterowania nastawianiem teleskopu.

    Teleskop zwierciadlany (reflektor) – teleskop optyczny, używający zwierciadeł, zamiast soczewek, do odbijania światła. Suzaku (początkowo Astro E-2) – japoński teleskop kosmiczny używany do obserwacji z dziedziny astronomii rentgenowskiej, powstały w celu zastąpienia utraconego w 2000 roku teleskopu Astro-E. Wystrzelony w 2005 rakietą M-5-6 stał się piątym japońskim teleskopem rentgenowskim na orbicie okołoziemskiej. Nazwa teleskopu pochodzi od mitycznego chińskiego ptaka.

    (5548) Thosharriot – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 5 lat i 62 dni w średniej odległości 2,99 j.a. Została odkryta 3 października 1980 roku w Obserwatorium Kleť w pobliżu Czeskich Budziejowic przez Zdeňkę Vávrovą. Nazwa planetoidy pochodzi od Thomasa Harriota (1560-1621), angielskiego matematyka i astronoma, uważanego za pierwszego który użył teleskopu do opisania ciała niebieskiego (wykonał rysunek Księżyca 26 lipca 1609 roku, kilka miesięcy przed Galileuszem). Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (5548) 1980 TH. Helioskop (helios - słońce, skopein - oglądać) – przyrząd astronomiczny służący do obserwacji tarczy słonecznej. Jest to ekran umieszczony w odpowiedniej odległości za okularem teleskopu (obserwacja polega na skierowaniu teleskopu na Słońce i rzutowaniu jego obrazu na ekran). Przy prowadzeniu obserwacji pomocny może być heliostat.

    Ogromnie Wielki Teleskop Europejski (European Extremely Large optical/near-infrared Telescope - E-ELT) – projekt największego na świecie teleskopu optycznego opracowany przez Europejskie Obserwatorium Południowe (ESO).

    Apertura – otwór ograniczający przestrzeń, przez którą przechodzą fale elektromagnetyczne. W przypadku instrumentu optycznego jest to efektywna średnica otworu (np. teleskopu, lunety), przez który wpada światło lub też soczewki lub lustra zapoczątkowującego dany układ optyczny, mierzona jako rozwartość układu, czyli jako kąt pomiędzy promieniami świetlnymi wpadającymi do układu z najbardziej odmiennych kierunków. Apertura wzrasta ze średnicą układu, a maleje z jego długością. Im większa apertura układu, tym czulszy instrument. W przypadku anten, zarówno odbiorczych jak i nadawczych, jest to odpowiednio pole powierzchni odbierającej lub promieniującej energię.

    COS-B (akronim od Cosmic Ray Satellite – satelita promieni kosmicznych) – satelita naukowy. Ósma misja agencji CERS/ESRO, pierwszy satelita Europejskiej Agencji Kosmicznej, wraz z SAS-2 prowadził pierwsze dokładne obserwacje Wszechświata w promieniach gamma. COS-B miał na pokładzie jeden duży eksperyment: Gamma-Ray Telescope (teleskop promieni gamma), który był dokonaniem grupy europejskich laboratoriów naukowych, znanej jako Caravane Collaboration. Misja COS-B była pierwotnie zaplanowana na dwa lata. Jednak trwała pomyślnie przez 6 lat i 8 miesięcy. COS-B wykonał pierwszą kompletną mapę Galaktyki w promieniach gamma. Misja New Worlds – projekt planujący budowę dużego okultera w przestrzeni kosmicznej stworzony do blokowania światła w pobliżu gwiazd, w celu obserwowania na ich orbitach planet. Obserwacje mogłyby być podjęte z istniejącego teleskopu kosmicznego, prawdopodobnie z użyciem Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba, który jest w fazie projektu i budowy, lub specjalnie stworzonego do tego celu teleskopu światła widzialnego, mającego na celu tylko znajdowanie planet. Program w latach 2004-2008 finansowany był przez NASA Institute for Advanced Concepts (NIAC), i kierowany przez dr. Webstera Casha z University of Colorado w Boulder, we współpracy z Ball Aerospace & Technologies Corp., Northrop Grumman, Southwest Research Institute i innymi. W 2010 r. projekt szukał wsparcia finansowego w NASA i w innych źródłach w wysokości 3 mld dolarów, wskutek czego rozpoczęcie projektu mogłoby być możliwe w 2011 r. (projekt został wymieniony przez NASA w planach strategicznych na rok 2011), a teleskop mógłby zostać uruchomiony w 2019 r., a starshade w 2020 r., natomiast rozpoczęcie badań naukowych nastąpiłoby w 2020 r.

    Advanced Technology Large-Aperture Space Telescope (ATLAST) – projektowany teleskop kosmiczny o aperturze od 8 do 16,8 metra. Propozycję budowy tego urządzenia przedstawił Space Telescope Science Institute, centrum operacji naukowych Kosmicznego Teleskopu Hubble’a (HST). ATLAST byłby prawdziwym następcą teleskopu Hubble’a, mającym możliwość uzyskiwania obrazów i danych spektroskopowych w zakresie ultrafioletu, światła widzialnego i podczerwieni, ale o znacznie lepszej rozdzielczości niż HST lub budowany Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba (JWST). Podobnie jak JWST, ATLAST ma być umieszczony w punkcie L2 układu Ziemia-Słońce. Radioteleskop – teleskop do obserwacji odległych obiektów astronomicznych z wykorzystaniem fal radiowych. W odróżnieniu od teleskopu optycznego, który pozwala na badanie wyłącznie światła docierającego do Ziemi, radioteleskop umożliwia odbiór szerszego zakresu sygnałów. Wiele obiektów astronomicznych przesłania pył, który jednak nie pochłania fal radiowych. Jednocześnie radioteleskopy mogą być łączone w większe układy, dzięki czemu ich czułość i rozdzielczość kątowa wzrasta.

    Dodano: 07.09.2009. 15:14  


    Najnowsze