• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Zapałki

    07.09.2009. 15:19
    opublikowane przez: Krzysztof Pawlaczek

    W dzisiejszych czasach ogień można rozniecić błyskawicznie, jednym potarciem zapałki. Przed nastaniem XIX wieku było to jednak znacznie trudniejsze. Ludzie używali wtedy zazwyczaj hubki i krzesiwa.

    Był to przyrząd składający się z krzemienia, którym - żeby uzyskać iskrę - pocierano o jakiś żelazisty minerał, np. piryt. Iskra zapalała kawałek suchej hubki, którą sporządzano z drewnianych wiórów lub innych tego typu materiałów. Około roku 1800 ktoś wpadł na pomysł, by hubkę zastąpić małą drewnianą drzazgą, zakończoną siarką. Owe drzazgi, zapalające się po zanurzeniu ich w kwasie siarkowym, to przodkowie dzisiejszych zapałek. W 1826 roku brytyjski chemik, John Walker, wyprodukował pierwsze zapałki, które zapalały się przez pocieranie. Sporządził pastę, składającą się z siarczku antymonu i chloranu potasu i posmarował nią drewienko. W 1831 roku chemicy zaczęli umieszczać na końcówkach zapałek biały fosfor - palną, ale toksyczną substancję. W 1845 roku chemik, Anton von Schrótter, odkrył bezpieczniejszy czerwony fosfor, którego używano do produkcji zapałek po 1852 roku.

    Współczesne zapałki zazwyczaj nie zawierają fosforu. Znajduje się on natomiast na powierzchni, o którą pocieramy zapałkę, podczas gdy końcówka samej zapałki przepojona jest łatwopalnymi substancjami.

    Zapałki Johna Walkera zapalały się, gdy się je pocierało o pasek papieru ściernego. Cieszyły się dużą popularnością, chociaż nie zawsze łatwo dawały ogień. Walker nazwał je "Lucyferami".

    Grafika
    Źródło: English Wikipedia, original upload 10 September 2004 by StoatBringer
    Licencja: GNU Free Documentation License w wersji 1.2. lub nowszej, Creative Commons 3.0
    Autor: http://en.wikipedia.org/wiki/User:StoatBringer

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Skrzynia - przyjęta w przemyśle zapałczanym handlowa jednostka miary, oznaczająca 240 000 sztuk standardowych zapałek, zapakowanych w 1000 pakunków po 10 paczek zapałek w każdej paczce, czyli 10 tysięcy paczek zapałek. Zapalniczka – mały przenośny przedmiot służący do wytwarzania ognia, najczęściej w celu zapalenia papierosa lub cygara. Składają się z korpusu (zazwyczaj metalowego lub plastikowego) wypełnionego palną substancją, oraz mechanizmu zapalającego i wydmuchującego płomień. Zapalniczki różnią się od zapałek tym, że przeznaczone są do wielokrotnego użytku. Wyjątkiem jest tzw. wieczna zapałka, która łączy cechy obu przedmiotów. Krzesiwo – historycznie, narzędzie do rozniecania ognia powszechnie stosowane przed wynalezieniem zapałek. Był to podłużny kawałek żelaza, grubości ok. 0,5 cm, długości 4 – 15 cm, przeważnie łukowato wygięty, którym uderzano o krzemień (czyli tzw. skałkę) w taki sposób, aby powstające przy tym iskry padały na kawałeczek hubki, która ulegała zapłonowi; wtedy dorzucano do niej materiał łatwopalny, np. drewno i węgiel. Z danych etnograficznych wiemy, iż przybory służące do rozniecania ognia noszono w woreczkach, najczęściej w okolicy pasa biodrowego.

    Zapałka – służący do rozpalania ognia, specjalnie w tym celu przygotowany patyczek z drewna (rzadziej – pasków tektury), dodatkowo nasączony w całości lub części substancją ułatwiającą spalanie i na jednym końcu pokryty masą ulegającą zapłonowi wskutek tarcia; końcówka taka nazywana jest główką (lub łebkiem) zapałki. Zapaść kredytowa (ang. credit crunch) - zapaść na rynku kredytowym, skutkująca ograniczeniem dostępu do kredytów poprzez zaostrzenie warunków ich udzielania. Zapaść taka jest zwykle zjawiskiem niezależnym od wzrostu oficjalnych stóp procentowych.

    József Kovács (ur. 1929 w Csongrád, zm. 1991 w Hamburgu) – węgierski zapaśnik, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w 1952 w Helsinkach. Na igrzyskach wziął udział w turniejach zapaśniczych Styl klasyczny ponad 87 kg i Styl wolny ponad 87 kg. Zdobywca czwartego miejsca w stylu wolnym na Mistrzostwach Świata w 1954. Bystrzycka "Zapałka" - firma reprezentująca przemysł zapałczany, działająca w formie spółki akcyjnej, z siezibą Bystrzycy Kłodzkiej przy ulicy Mickiewicza 15.

    Panewka - część dawnej broni palnej - zagłębienie w górnej części lufy, później "półka" umieszczona z boku lufy, połączona z zapałem (otworem prowadzącym do lufy). Na panewkę sypano proch, który po zapaleniu przenosił ogień przez zapał do ładunku miotającego w lufie, powodując odpalenie. Modelarstwo zapałczane – rodzaj modelarstwa, w którym głównym materiałem służącym do budowy modeli są zapałki. Wykorzystuje się także patyki do szaszłyków, karton, listewki drewniane itp. Najczęściej spoiwem są kleje do drewna typu Wikol. Profesjonaliści używają także klejów polimerowych.

    Międzynarodowa Federacja Zapaśnicza (FILA z fr. "Fédération Internationale des Luttes Associées") – założona w 1912 roku międzynarodowa organizacja sankcjonująca zapasy amatorskie. Obecnym prezydentem federacji jest Szwajcar - Raphaël Martinetti. Siedziba organizacji znajduje się w szwajcarskim Corsier-sur-Vevey. W 2010 roku federacja zrzeszała 174 narodowe związki zapaśnicze, w tym Polski Związek Zapaśniczy. Najważniejszymi zawodami FILA są mistrzostwa świata w zapasach.

    Zapał – w dawnej odprzodowej broni palnej był to mały otwór w tylnej części lufy, łączący panewkę z ładunkiem miotającym w lufie. W chwili wystrzału ogień powstający na panewce, przenoszony był poprzez zapał do lufy, powodując zapłon ładunku miotającego (zwykle prochu) i wystrzał pocisku.

    Dodano: 07.09.2009. 15:19  


    Najnowsze