Wystawa historyczna "Kuchnia - królestwo pani domu" w Krakowie :: Wydarzenia / Polski Serwis Naukowy

Polecamy również:

Konkurs na koncepcje interaktywnych stanowisk dydaktycznych wystawy "Ruch"

Lek, który zamieni rannego żołnierza w "niezniszczalnego"

Ekspozycja "Kość i złoto - początki sztuki egipskiej" w Bielsku-Białej

Otwarto XIII Międzynarodowy Salon Edukacyjny "Perspektywy 2010"

Michael Hanlon: "10 pytań, na które nauka nie znalazła (jeszcze) odpowiedzi" - recenzja

Wystawę "Kuchnia - królestwo pani domu" otwarto w Kamienicy Hipolitów, Oddziale Muzeum Historycznego Miasta Krakowa. Ekspozycja pokazuje kuchnię z końca XIX w. jako samowystarczalne gospodarstwo, którego prowadzenie wymagało nie lada organizacji.

"Bo tak, jak zdolny mechanik nie zbuduje maszyny bez odpowiedniego warstatu i narzędzi, tak i najlepsza kucharka nie ugotuje smacznego obiadu, nie mając pod ręką potrzebnych naczyń" - pouczała gospodynie Maria Ochorowicz-Monatowa w "Uniwersalnej książce kucharskiej", wydanej we Lwowie w 1926 r.

I to właśnie sprzęty gospodarstwa domowego prezentowane są przede wszystkim na wystawie w piwnicach Kamienicy Hipolitów. Pośród kilkuset oryginalnych eksponatów zobaczyć można rzeczy niezbędne przed ponad stu laty do gotowania, robienia wypieków, marynat, prania, prasowania, kąpieli oraz utrzymania krakowskich domów w czystości.

"Prawdę powiedziawszy, gospodarstwo domowe tamtego czasu musiało być samowystarczalne, bo przecież garmażerii, konserw i wszelkich gotowych produktów nie kupowało się w sklepie" - podkreśla kurator wystawy Witold Turdza.

"Nie było także tak rozwiniętych usług jak w obecnych czasach. Były za to służące. Godziło się je do służby na Rynku, gdzie jesienią odbywał się targ na służące. Dom zwykle miał jedną sługę, czasem dwie. Tą skromną armią dowodziła gospodyni" - dodaje muzealnik.

Jak daleką drogę przebyły gospodynie domowe w ciągu wieku ukazuje proces prania i prasowania, bez bieżącej wody, elektryczności i wykorzystujących je urządzeń. Ręczne pranie było na tyle ciężką pracą, że praczki wspomagane były przez co litościwsze panie domu dopingiem alkoholowym w postaci kieliszka kolorowej wódki, o czym wspomina Stanisław Broniewski w książce "Igraszki z czasem".

"Rozlega się więc rytmiczny szurgot bielizny ocieranej o pralkę (). Pani Walentowa na drugie śniadanie dostaje zawodowy kielich kminkówki lub miętówki, po czym zmienia repertuar dotąd zawodzonych pieśni nabożnych i przechodzi do żywszych melodii () Od czasu do czasu czknie się pani Walentowej donośnie, co też jest przywilejem tego zawodu" - opisuje Broniewski.

Potem pranie trafiało do suszenia na strych, a następnie albo do magla, albo pod domowe żelazko. Prasowanie bywało dosłownie morderczą czynnością, bo nie tylko ciężką ale i ryzykowną. Za sprawą czadu niekiedy kończyło się szpitalem. "Pół biedy, kiedy posiadało się żelazko z duszą. Prawdziwie sądny dzień nastawał, gdy prasowało się żelazkiem na węgiel drzewny" - podkreśla Witold Turdza.

I przytacza opis Broniewskiego z "Igraszek z czasem": "Mimo mocnego dmuchania i wachlowania żelazkiem na ganku lub w sieni kuchnia wypełniała się czadem, który przesączał się do całego mieszkania. Kobiety chodziły z podsiniaczonymi oczyma i obwiązanymi głowami, a pan domu najchętniej wymykał się w pilnych sprawach na miasto".

Muzealnicy zgromadzili na wystawie także reklamy prasowe środków spożywczych i czystości oraz preparatów do walki z insektami, np. Zacherlinu, który "Działa zadziwiająco! Zabija - jak żaden drugi" albo "Patentowanego mydła z Murzynem", z którym "pranie nie sprawia przestrachu". Jedną z ciekawszych części wystawy jest bogaty zbiór kuchennych makat z haftowanymi sentencjami, takimi jak: "Dobra gospodyni dom wesołym czyni".CZO

Wystawę można oglądać do 20 lutego.

PAP - Nauka w Polsce

abe/bsz

komentuj publikację

Czy wiesz że...?

wersja BETA

Kuchnia wojskowa (Kuchnia polowa) kuchnia przystosowana do łatwego przewozu. Stosowana głównie przez organizacje militarne, w okolicach linii frontu lub innym trudnym terenie. Rzadziej spotykana na dużych imprezach plenerowych. Najczęściej występuje w postaci przyczepki jednoosiowej. pełny tekst

Więźniowie wyobraźni (ang. Destination Imagination) pełnometrażowy, 90-minutowy film animowany o kolejnych przygodach mieszkańców domu Pani Foster z serialu Dom dla zmyślonych przyjaciół pani Foster. pełny tekst

Kijanka do prania - narzędzie używane do prania, zazwyczaj w otwartych wodach (w rzece lub jeziorze) w postaci kija lub krótkiej deszczułki (albo drewnianej łopatki). Pranie polega na wielokrotnym uderzaniu obficie zmoczonej wodą sztuki odzieży kijanką i stałym spłukiwaniu jej wodą. Cząsteczki brudu wybijane są mechanicznie spomiędzy włókien tkaniny, a następnie wypłukiwane. Niekiedy podczas prania dodawano niewielkiej ilości mieszanki popiołu i łoju - poprzedników mydła. pełny tekst

Największe przeboje - LIVE - minialbum zespołu Republika, który zawiera 5 nagrań z koncertu, który odbył się 5 września 1998 w klubie Bennohaus w Münster w Niemczech. Album został wydany w 2004 roku jako dodatek do 23/24 numeru czasopisma Pani domu z 31 maja 2004 roku. pełny tekst

Największe przeboje - LIVE minialbum zespołu Republika, który zawiera 5 nagrań z koncertu, który odbył się 5 września 1998 w klubie Bennohaus w Münster w Niemczech. Album został wydany w 2004 roku jako dodatek do 23/24 numeru czasopisma Pani domu z 31 maja 2004 roku. pełny tekst

Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".