Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
 RSS
Czwartek, 31 maja 2012
Petronia, Bożysława, Ernestyna, Teodor
 1891: budowa Kolei Transsyberyjskiej
1970: zagłada miasta Yungay w Peru
WHO: Dzień bez Papierosa
Nowe publikacje
Wystawa "Kedyw Okręgu Warszawa AK. Dokumenty z lat 1943-1944"
Dodano:
|16 Mar 2011|, 2011 13:04
|
|
|
Plany akcji dywersyjnych, raporty o uzbrojeniu i rozkaz o godz. "W" rozpoczynający Powstanie Warszawskie znalazły się wśród dokumentów z archiwum Kierownictwa Dywersji Okręgu Warszawa AK dostępnych na wystawie czynnej od wtorku w Bibliotece UW.
Wystawę otwiera sprawozdanie szefa Kedywu AK Józefa Rybickiego za okres od 1 września 1943 do 1 sierpnia 1944 roku. Znalazły się w nim szczegóły dotyczące organizacji i charakterystyki pracy, dywersji bojowej, a także rozliczenia finansowe np. za pogrzeby poległych żołnierzy.
W kolejnych gablotach można zobaczyć listy lokalizacji posterunków i domów zagrożonych rewizją, konspiracyjne instrukcje i odezwy, np. instrukcje użycia granatów ręcznych oraz rozkazy wykonania wyroków Cywilnego Sądu Specjalnego.
Na ekspozycji dostępnej w sali wystawowej Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego umieszczono także plany akcji dywersyjnych i sprawozdania z ich przebiegu (m.in. akcji wysadzenia pociągu koło Celestynowa 12 grudnia 1943 roku) oraz dokumenty przedstawiające informacje na temat personaliów członków oddziałów, jak również wnioski o awanse i odznaczenia, wykazy aresztowanych i powstańcze przepustki.
W czasie okupacji dokumenty te ukrywane były najpierw przez twórcę i pierwszego szefa Kedywu mjra Jerzego Lewińskiego ps. Saper, a po jego śmierci przez jego następcę Józefa Romana Rybickiego ps. Andrzej, który po klęsce Powstania Warszawskiego zdołał je wynieść ze stolicy. Dzięki staraniom wielu osób - m.in. łączniczki Józefa Rybickiego Wandy Zalutyńskiej - dokumenty te w 1945 roku zostały zamknięte w słojach i zakopane w Płochocinie pod Warszawą, szef Kedywu zaś trafił do PRL-owskiego więzienia, gdzie przebywał do 1954 roku.
Część uratowanych materiałów i własne relacje Józef Rybicki przekazał do Instytutu Historii PAN w 1962 roku, części pozostałych, na skutek trudności w zlokalizowaniu miejsca, a także niebezpieczeństwa aresztowania, przez długi czas nie można było odnaleźć. Poszukiwania zostały podjęte ponownie w 1989 i 1992 roku, już po śmierci "Andrzeja", przez jego córkę Hannę Rybicką. Wykopane dokumenty zostały poddane konserwacji.
"Decyzję o przekazaniu archiwum do zbioru Gabinetu Rękopisów Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego Hanna Rybicka podjęła w roku 2005, obecnie proces ten dobiega końca. Na dzień dzisiejszy mamy ponad 1200 kart dokumentów, świadectw działalności szefostwa Kedywu, ale także planów i sprawozdań z przeprowadzanych akcji dywersyjnych i sabotażowych, wniosków awansowych i odznaczeniowych, skrupulatnych rozliczeń finansowych. Równolegle z przekazywaniem poszczególnych zespołów archiwalnych powstaje ich edycja naukowa. To niezwykle cenne dokumenty i cieszy nas możliwość udostępniania ich badaczom, studentom i pasjonatom wiedzy historycznej" - mówiła podczas otwarcia wystawy dyrektor BUW Ewa Kobierska-Maciuszko.
Kedyw, czyli Kierownictwo Dywersji Komendy Głównej Armii Krajowej, został utworzony 22 stycznia 1943 roku dla skoordynowania działalności sabotażowo-dywersyjnej i partyzanckiej. W jego struktury wszedł: Związek Odwetu, Wachlarz, Tajna Organizacja Wojskowa i grupy bojowe Szarych Szeregów. Na kierownictwo dywersji składały się: biuro studiów oraz referaty operacyjny, szkoleniowy, wywiadu, łączności, produkcji konspiracyjnej, sabotażu kolejowego, przemysłowego, telekomunikacyjnego, chemicznego i bakteriologicznego.
Ekspozycja będzie czynna do 10 kwietnia. AKN
PAP - Nauka w Polsce
akn/ hes/bsz
Czy wiesz że...?
wersja BETA
Akcja Góral (nazywana także "akcją na 100 milionów") jedna z najważniejszych akcji zbrojnych polskiego podziemia w czasie okupacji. Została przeprowadzona 12 sierpnia 1943 roku w samym centrum Warszawy przez oddział dyspozycyjny Kedywu KG AK - "Motor", który uprowadził samochód bankowy z pieniędzmi o wartości 105 mln złotych.
pełny tekst
Agat (anty-gestapo) kryptonim oddziału dywersji bojowej Kedywu Komendy Głównej AK, zamieniony następnie na Pegaz. Późną wiosną 1943 roku cichociemny kpt. Adam Borys "Pług" otrzymał rozkaz zorganizowania oddziału dywersyjnego. Zwrócił się więc do kierownictwa Szarych Szeregów z prośbą o przekazanie mu do dyspozycji 75 harcerzy. Ostatecznie jednostkę utworzono na przełomie lipca i sierpnia (przyjmuje się datę 1 sierpnia) 1943 roku. W wyniku reorganizacji Grup Szturmowych Szarych Szeregów oddział przejął zadania Organizacji Specjalnych Akcji Bojowych, czyli przede wszystkim wykonywanie wyroków śmierci wydanych przez Polskie Państwo Podziemne na głównych zbrodniarzy hitlerowskich. Pierwotnie oddział nosił kryptonim "Agat" (od Anty-Gestapo), a po 2 stycznia 1944, kiedy to został aresztowany Tadeusz Kostrzewski "Niemira", uczestnik prawie wszystkich akcji "Agatu", zmieniono kryptonim oddziału na "Pegaz", co było skrótem słów "przeciw Gestapo". W wyniku kolejnej reorganizacji i aresztowania łączniczki w maju 1944 na podstawie oddziału został utworzony batalion "Parasol" (dowódcą pozostał awansowany do stopnia majora Adam Borys).
pełny tekst
Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".
|
|
|
^ |
|
 |
|
Komentarze: brak |
|
Powered by
phpBB © 2000, 2002, 2005, 2007 phpBB Group
|
Do druku