Zabytki z Sudanu uratowane przez Polaków - na wystawie w Warszawie :: Artykuły / Polski Serwis Naukowy

Polecamy również:

Muzeum Archeologiczne w Poznaniu zakończyło digitalizację cennych zabytków

IX Sympozjum "Analiza Chemiczna w Ochronie Zabytków" w Warszawie

"Źródło Żywiołów" w Muzeum Archeologicznym i Etnograficznym

Jak wizualizować wiedzę - spotkanie w Muzeum Narodowym w Warszawie

Skarby krakowskich wizytek na wystawie w Muzeum Narodowym

Cenne zabytki uratowane przez polskich archeologów w Sudanie - m.in. naczynia sprzed czterech tysięcy lat o wyrafinowanych kształtach i kolorach - można oglądać na wystawie w Muzeum Narodowym w Warszawie.

"Ta akcja ratownicza była przykładem +modelu+ działań, który przed laty wypracował prof. Kazimierz Michałowski" - wyjaśnia dyrektor Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego prof. Piotr Bieliński.

Polscy archeolodzy pracowali w Sudanie w ramach międzynarodowej akcji, która trwała od 2003 r. i miała na celu ratowanie zabytków Górnej Nubii, zagrożonych wskutek budowy tamy na Nilu w rejonie IV katarakty.

Jak wyjaśnił dr Bogdan Żurawski z Zakładu Archeologii Śródziemnomorskiej Polskiej Akademii Nauk - jeden z trzech naukowców, którzy nadzorowali w Sudanie prace grupy polskich badaczy - w wyniku utworzenia zapory w rejonie IV katarakty, powstało jezioro o długości ponad 180 km.

W efekcie pod wodą znalazło się kilka tysięcy stanowisk archeologicznych, wśród nich bogate cmentarzyska kultury kermańskiej (2500-1500 p.n.e.) i kuszyckiej (1000 p.n.e. - 500 n.e.) Woda zniszczyła także klasztory, twierdze i kościoły z czasów, gdy rejon IV katarakty był pod władzą chrześcijańskich władców rezydujących w Dongoli.

"By uratować jak najwięcej i w jak największym stopniu złagodzić rozmiary kulturowego kataklizmu, sudańska służba starożytności wystosowała w 2003 r. apel do środowisk naukowych świata o wzięcie udziału w akcji ratowniczej. W pierwszej kolejności apel skierowany był do instytucji, które od lat prowadziły badania archeologiczne w Dolinie Nilu" - przypomniał dr Żurawski.

Na apel odpowiedziało m.in. Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW. Wysłało dwie misje badawcze na wyspy Safii i Uli leżące w górę rzeki od wznoszonej tamy - ten obszar miał być zalany w pierwszej kolejności.

Prace Polaków trwały pięć lat. Były prowadzone pod kierunkiem: dr. Bogdana Żurawskiego, dr. Mahmouda El-Tayeba z Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW i dr. Marka Chłodnickiego z Muzeum Archeologicznego w Poznaniu. Archeolodzy przebadali liczący ponad 45 km pas na brzegu Nilu.

Wykopaliska doprowadziły do odkrycia kilkudziesięciu stanowisk - osad, twierdz i cmentarzysk. Jak podkreślili archeolodzy, zrewidowały też poglądy na temat kultury, która w okresie III-II tysiąclecia p.n.e. stworzyła w Dolinie Nilu państwo rywalizujące z Egiptem faraonów oraz rzuciły światło na początki chrześcijaństwa w dolinie środkowego Nilu. Ukazały "niezwykle wysoki poziom wiedzy inżynieryjnej oraz bardzo rozległe kontakty handlowe Nubii w V/VII w. n.e." - dodał dr Żurawski.

Po zakończeniu prac, przeprowadzony został podział zabytków między Polską - ponieważ to polscy badacze byli odkrywcami zabytków - a Sudanem, który umieścił swoją część zbioru w Muzeum Narodowym w Chartumie. "Zgodnie z obietnicą zawartą w apelu z 2003 r., otrzymaliśmy równo połowę odkrytych zabytków" - wyjaśnił dr Żurawski.

"Tak zakończyła się druga międzynarodowa akcja ratownicza prowadzona w rejonie środkowego biegu Nilu. Pierwszą zorganizowało UNESCO w latach sześćdziesiątych, ratując zabytki Dolnej Nubii, zalanej po wybudowaniu tamy asuańskiej. Biorąca w niej udział polska misja archeologiczna, pod kierunkiem profesora Kazimierza Michałowskiego, odkryła m.in. Katedrę w Faras - z ponad 120 wspaniałymi malowidłami ściennymi. Połowę z nich można dziś podziwiać w Muzeum Narodowym w Warszawie" - przypomniał Bogdan Żurawski.

Zabytki uratowane w ramach prac w rejonie IV katarakty sprowadzono do Polski w 27 kontenerach. Ważą łącznie półtorej tony. Część z nich trafiła do Muzeum Narodowego w Warszawie, druga część - do Muzeum Archeologicznego w Poznaniu.

To m.in.: naczynia ceramiczne kultury kermańskiej - z okresu od 2500 do 1500 lat p.n.e. Ceramika ta cechuje się wysoką jakością, ma wyrafinowane kształty (najbardziej popularny typ to puchar w kształcie tulipana), jej ścianki są cienkie i polerowane. Naczynia mają piękną kolorystykę: czerwony brzusiec, czarny wylew i czarne wnętrze.

Archeolodzy odnaleźli również paciorki kamienne i fajansowe z okresu 2500-1500 p.n.e. oraz wykonywane z nich barwne naszyjniki, a także kolorowe paciorki kamienne, szklane i fajansowe z III-IV w. n.e. W skład zbioru wchodzą też m.in.: kamienne pierścienie łucznicze (III-IV w. n.e.), bransolety, krzyże.

Naczynia i naszyjniki znajdą się wśród ok. 100 wybranych eksponatów prezentowanych na wystawie w Muzeum Narodowym. Ekspozycja będzie otwarta dla zwiedzających od soboty do 31 maja. Będzie można zobaczyć również zdjęcia lotnicze terenów, na których pracowali polscy archeolodzy.

Zabytki z wystawy, a także pozostałe sprowadzone do Warszawy eksponaty, które wymagają jeszcze konserwacji i opracowania, mają trafić w przyszłości do ekspozycji stałej Muzeum Narodowego.

W sierpniu w Londynie odbędzie się światowy kongres nubiologiczny, poświęcony ocenie naukowego dorobku badań w rejonie IV katarakty; referaty wygłaszać będą m.in. specjaliści z Polski - zapowiedział dr Żurawski.

Wśród tych zabytków odkrytych przez Polaków, które trafiły do muzeum w Chartumie jest m.in. miseczka brązowa, dekorowana fryzem przedstawiającym żaby siedzące na pąkach lotosu. JP

PAP - Nauka w Polsce

kap

komentuj publikację

Czy wiesz że...?

wersja BETA

Muzeum Etnograficzne w Poznaniu - oddział Muzeum Narodowego w Poznaniu. Mieści się w budynku dawnej loży masońskiej na ul. Grobla 25. Budynek muzeum wzniesiony został na początku XIX wieku. W muzeum zgromadzono zabytki wielkopolskiej kultury ludowej. Ekspozycja stała to: Sztuka ludowa w Wielkopolsce - rzeźba, malarstwo, stroje, hafty, zdobnictwo (ceramika, drewno) oraz rekwizyty obrzędowe i instrumenty muzyczne z XIX i XX wieku. pełny tekst

Państwowe Muzeum Archeologiczne (PMA) w Warszawie muzeum poświęcone archeologii, zlokalizowane w Warszawie w dzielnicy Śródmieście przy ul. Długiej 52, od 1958 roku z siedzibą w historycznym budynku warszawskiego arsenału. pełny tekst

Muzeum Rybołówstwa Morskiego w Niechorzu placówka muzealna, której wystawy rybołówstwa bałtyckiego, ukazują specyfikę zawodu rybaka oraz przedstawiają wycinek kultury pomorskiej. Muzeum gromadzi i zabezpiecza zabytki związane z historią, tradycją i kulturą rybacką Pomorza Zachodniego. pełny tekst

Muzeum Regionalne w Kraśniku oddział Muzeum Lubelskiego. Powstało w 1976 r. w związku z obchodami 600-lecia Kraśnika. Posiada zbiory regionalne historyczne i etnograficzne, a nade wszystko znane daleko poza Kraśnikiem zabytki archeologiczne. Zbiory etnograficzne prezentują zabytki związane z kulturą i sztuką ludową regionu: kolekcję ceramiki urzędowskiej od XVIII w. po czasy współczesne, duży zbiór eksponatów dotyczących kultury materialnej wsi i plastyki obrzędowej. Najciekawsze zbiory historyczne to księgi z biblioteki klasztoru Kanoników Regularnych, fotografie dawnego Kraśnika i jego mieszkańców, dokumenty z okresu okupacji. Ciekawe są zbiory militariów z I i II wojny światowej oraz oporządzenia wojskowego. Zabytki archeologiczne pochodzą głównie z licznych badań własnych muzeum, m.in. cmentarzyskach ciałopalnych z epoki brązu w Świeciechowie, cmentarzysku z późnego okresu lateńskiego w Pikulach i cmentarzysku z okresu wpływów rzymskich w Kraśniku-Piaskach, a także na Zamczysku - siedzibie dawnych właścicieli Kraśnika. pełny tekst

Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".